Nấm bao quy đầu: Dấu hiệu, hình ảnh thực tế và cách trị

Nấm bao quy đầu là gì?

Nấm bao quy đầu là tình trạng nấm men, thường là Candida, phát triển quá mức ở vùng đầu dương vật và dưới bao quy đầu. Bệnh có thể gây đỏ, ngứa, rát, sưng đầu dương vật, khó kéo bao quy đầu, mùi khó chịu hoặc chất trắng dạng bã dưới bao quy đầu.

Nguyên nhân thường liên quan đến vùng dưới bao quy đầu ẩm, nóng, tích tụ bựa sinh dục, vệ sinh chưa đúng, kích ứng bởi xà phòng/gel tắm/bao cao su, đái tháo đường, dùng kháng sinh hoặc suy giảm miễn dịch. Candida phát triển thuận lợi trong môi trường ấm ẩm và có thể bùng phát khi cân bằng vi sinh trên da bị thay đổi.

Nguyên nhân gây nấm bao quy đầu

Nguyên nhân thường gặp là Candida phát triển quá mức trong môi trường ấm, ẩm dưới bao quy đầu. Nấm Candida vốn có thể tồn tại trên da mà không gây bệnh, nhưng có thể gây viêm khi da bị kích ứng, tổn thương, ẩm kéo dài hoặc hệ miễn dịch suy yếu.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ gồm:

• Chưa cắt bao quy đầu, bao quy đầu dài hoặc khó kéo xuống để vệ sinh.
• Vệ sinh vùng kín chưa đúng hoặc còn ẩm sau khi rửa.
• Dùng xà phòng, sữa tắm, chất khử mùi, dung dịch vệ sinh mạnh hoặc bao cao su gây kích ứng.
• Mặc đồ lót chật, bí, ẩm.
• Đái tháo đường, nhất là khi đường huyết kiểm soát kém.
• Dùng kháng sinh gần đây.
• Suy giảm miễn dịch, HIV hoặc đang hóa trị.
• Bạn tình đang có nấm âm đạo hoặc triệu chứng viêm nhiễm sinh dục.

Dấu hiệu nấm bao quy đầu

Dấu hiệu nấm bao quy đầu thường gồm ngứa, rát, đỏ, sưng hoặc kích ứng ở đầu dương vật và dưới bao quy đầu. Một số người có chất trắng đặc giống bã đậu, mùi khó chịu, đau khi tiểu hoặc khó kéo bao quy đầu.

Các biểu hiện thường gặp gồm:

• Ngứa dưới bao quy đầu.
• Đỏ, rát hoặc đau vùng đầu dương vật.
• Sưng nhẹ hoặc căng tức bao quy đầu.
• Nấm trắng bao quy đầu, chất trắng đặc hoặc mảng trắng bám dưới bao quy đầu.
• Mùi hôi khó chịu.
• Đau hoặc xót khi tiểu.
• Đau khi quan hệ.
• Khó kéo bao quy đầu xuống do sưng, đau hoặc viêm.

Hình ảnh nấm bao quy đầu thường là vùng đầu dương vật đỏ hoặc sẫm màu, da bóng, ẩm, có mảng trắng hoặc dịch trắng dưới bao quy đầu. Trên da sáng màu, tổn thương có thể đỏ rõ; trên da nâu hoặc đen, đỏ viêm có thể khó nhận biết hơn và biểu hiện bằng vùng sẫm màu, tím, xám hoặc bóng hơn da xung quanh.

Không nên tự chẩn đoán chỉ bằng hình ảnh. Herpes sinh dục thường có mụn nước hoặc vết loét đau; lậu và chlamydia có thể gây tiết dịch niệu đạo; viêm da tiếp xúc thường liên quan đến xà phòng, bao cao su hoặc thuốc bôi; lichen sclerosus có thể gây mảng trắng, sẹo và hẹp bao quy đầu. Các tình trạng này cần cách điều trị khác với nấm.

Nấm bao quy đầu có lây không?

Nấm bao quy đầu do Candida không được xem là bệnh lây truyền qua đường tình dục điển hình. Tuy nhiên, quan hệ tình dục có thể làm bệnh bùng phát hoặc trong một số trường hợp ít gặp, nấm có thể lây qua tiếp xúc tình dục.

Không phải lúc nào bạn tình cũng cần điều trị. Viêm quy đầu do Candida có thể xuất hiện ở một số nam giới có bạn tình bị nấm âm đạo. Nếu nam giới có triệu chứng như ngứa, đỏ, rát hoặc viêm vùng bao quy đầu, việc dùng thuốc kháng nấm bôi có thể giúp cải thiện triệu chứng. Ngược lại, nếu bạn tình không có triệu chứng thì thường không cần điều trị.

Nấm bao quy đầu có nguy hiểm không?

Phần lớn trường hợp nấm không nguy hiểm nếu được điều trị đúng, nhưng bệnh có thể gây khó chịu, đau khi tiểu, đau khi quan hệ, tái phát hoặc dẫn đến viêm kéo dài. Viêm quy đầu không điều trị có thể gây sẹo, hẹp bao quy đầu, khó tiểu hoặc biến chứng ở bao quy đầu.

Cần cẩn trọng hơn nếu bệnh tái phát nhiều lần, không đáp ứng thuốc, có đái tháo đường, suy giảm miễn dịch hoặc xuất hiện loét, chảy máu, mủ, hạch bẹn, đau nhiều. DermNet khuyến nghị loại trừ bệnh lây truyền qua đường tình dục ở người có hoạt động tình dục và cân nhắc HIV trong trường hợp không đáp ứng điều trị hoặc biểu hiện không điển hình.

Chẩn đoán nấm bao quy đầu

Bác sĩ thường chẩn đoán bằng cách hỏi triệu chứng, tiền sử quan hệ, thuốc đang dùng, bệnh nền và khám vùng dương vật. Nếu triệu chứng nặng, kéo dài hoặc không rõ nguyên nhân, bác sĩ có thể lấy mẫu bằng tăm bông ở đầu dương vật hoặc dưới bao quy đầu để kiểm tra nấm, vi khuẩn, virus hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Một số trường hợp có thể cần xét nghiệm nước tiểu, xét nghiệm đường huyết, xét nghiệm STI hoặc sinh thiết da nếu tổn thương dai dẳng, không đáp ứng điều trị hoặc nghi bệnh da khác. Cleveland Clinic nêu bác sĩ có thể đề nghị swab, xét nghiệm máu/nước tiểu để kiểm tra đái tháo đường hoặc nhiễm trùng khác, và sinh thiết nếu nghi tình trạng giống viêm quy đầu.

Nấm bao quy đầu dùng thuốc gì?

Nấm bao quy đầu thường dùng thuốc kháng nấm bôi nếu nguyên nhân là Candida. Các thuốc bôi nấm quy đầu thường được nhắc đến trong hướng dẫn gồm clotrimazole, miconazole hoặc nystatin; trường hợp nặng có thể cần thuốc uống theo chỉ định bác sĩ.

Không nên tự dùng corticoid mạnh, kem trộn hoặc thuốc bôi không rõ thành phần lên quy đầu. Vùng sinh dục có da mỏng, dễ kích ứng; thuốc steroid chỉ phù hợp trong một số nguyên nhân viêm không do nấm hoặc khi bác sĩ chỉ định kết hợp đúng cách.

Cách chữa nấm bao quy đầu tại nhà

Cách chữa nấm bao quy đầu tại nhà chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ, giảm ẩm, giảm kích ứng và dùng thuốc kháng nấm đúng hướng dẫn nếu đã được chẩn đoán hoặc từng có triệu chứng điển hình. Nếu đây là lần đầu bị, triệu chứng không rõ hoặc có nguy cơ STI, nên đi khám thay vì tự điều trị kéo dài.

Các bước chăm sóc tại nhà gồm:

• Rửa dương vật hằng ngày bằng nước ấm, kéo bao quy đầu nhẹ nhàng nếu có thể.
• Lau khô kỹ vùng đầu dương vật và dưới bao quy đầu sau khi rửa.
• Tránh xà phòng, sữa tắm, dung dịch vệ sinh, nước hoa vùng kín hoặc chất khử mùi.
• Mặc đồ lót cotton, rộng, thoáng; thay đồ lót mỗi ngày.
• Tránh quan hệ nếu đau rát hoặc đang có viêm nặng.
• Không gãi, không cạy mảng trắng, không chà xát mạnh.
• Rửa tay trước khi chạm vào dương vật hoặc trước khi đi tiểu.
• Kiểm soát đường huyết nếu có đái tháo đường.

Không nên bôi tỏi, chanh, giấm, cồn, oxy già, dầu gió, tinh dầu hoặc kem trộn lên bao quy đầu. Các chất này có thể gây bỏng rát, viêm da tiếp xúc, trầy xước niêm mạc và làm triệu chứng nặng hơn.

Khi nào cần đi khám?

Người có dấu hiệu nấm ở bao quy đầu nên đi khám nếu đây là lần đầu xuất hiện triệu chứng, điều trị không hiệu quả, bệnh tái phát, có đau nhiều, sưng nhiều, loét, mụn nước, mủ, chảy máu, hạch bẹn, sốt, tiểu buốt hoặc tiết dịch từ lỗ tiểu. Người có triệu chứng viêm quy đầu nên gặp bác sĩ để tìm nguyên nhân, và người có triệu chứng thrush lần đầu hoặc điều trị không hiệu quả cũng nên đi khám.

Cũng nên đi khám nếu bạn có đái tháo đường, HIV, suy giảm miễn dịch, đang hóa trị hoặc nghi bạn tình có bệnh lây truyền qua đường tình dục. Nếu bao quy đầu bị kẹt phía sau đầu dương vật, sưng đau tăng nhanh hoặc không kéo về vị trí cũ được, đó có thể là nghẹt bao quy đầu và cần cấp cứu tiết niệu. DermNet mô tả paraphimosis là cấp cứu tiết niệu vì có thể hạn chế dòng máu đến quy đầu.

Phòng ngừa nấm bao quy đầu tái phát

Phòng ngừa nấm tái phát cần giữ vùng dưới bao quy đầu sạch, khô, tránh kích ứng và kiểm soát yếu tố nguy cơ như đái tháo đường. Rửa bằng nước hoặc chất làm mềm thay vì xà phòng, lau khô đúng cách, mặc đồ lót cotton và tránh đồ lót chật.

Các biện pháp hữu ích gồm:

• Vệ sinh nhẹ nhàng mỗi ngày, không chà xát mạnh.
• Kéo bao quy đầu nhẹ nhàng khi rửa nếu có thể, sau đó đưa bao quy đầu về vị trí cũ.
• Lau khô trước khi mặc đồ lót.
• Tránh xà phòng, gel tắm, dung dịch vệ sinh và chất khử mùi vùng kín.
• Dùng bao cao su phù hợp nếu nghi kích ứng với latex hoặc chất bôi trơn.
• Không dùng chung khăn.
• Kiểm soát đường huyết nếu có đái tháo đường.
• Khám và điều trị cho bạn tình nếu bạn tình có triệu chứng nấm hoặc viêm nhiễm sinh dục.

Nếu viêm quy đầu tái phát nhiều lần và thuốc không hiệu quả, bác sĩ có thể cân nhắc các giải pháp khác, bao gồm cắt bao quy đầu trong một số trường hợp phù hợp. Cắt bao quy đầu có thể được cân nhắc khi viêm quy đầu tái phát và điều trị không giúp cải thiện.

Những câu hỏi thường gặp

1. Nấm bao quy đầu có tự khỏi không?

Nấm đôi khi có thể giảm khi vệ sinh và giữ khô tốt hơn, nhưng nhiều trường hợp cần thuốc kháng nấm để hết triệu chứng. Cleveland Clinic lưu ý hầu hết trường hợp viêm quy đầu cần một hình thức điều trị; nếu không điều trị, triệu chứng có thể nặng hơn hoặc xuất hiện thêm triệu chứng.

2. Thuốc trị nấm quy đầu dùng bao lâu?

Nấm thường hết trong 7–14 ngày sau khi bắt đầu điều trị. Một số hướng dẫn lâm sàng khuyến nghị bôi clotrimazole hoặc miconazole đến khi triệu chứng hết; trường hợp nặng hoặc tái phát cần bác sĩ đánh giá và có thể cần phác đồ khác.

3. Nấm bao quy đầu có phải bệnh lây qua đường tình dục không?

Không hẳn. Bệnh không được phân loại là bệnh lây truyền qua đường tình dục, nhưng có thể bị kích hoạt bởi quan hệ hoặc ít gặp hơn là truyền qua quan hệ. Nếu có loét, mụn nước, tiết dịch lỗ tiểu, tiểu buốt hoặc bạn tình có STI, nên đi khám để xét nghiệm.

4. Có nên quan hệ khi đang bị nấm bao quy đầu?

Nên tránh quan hệ nếu đau rát, khó chịu hoặc vùng da đang viêm nhiều. Tránh quan hệ nếu quan hệ gây khó chịu; đồng thời lưu ý kem kháng nấm có thể làm hỏng bao cao su hoặc màng ngăn, khiến biện pháp tránh thai kém hiệu quả.