Mùa cúm tháng mấy? Đặc điểm mùa cúm ở Việt Nam

Cúm mùa là gì?

Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, chủ yếu là virus cúm A và cúm B. Bệnh lây truyền từ người sang người thông qua các giọt bắn đường hô hấp khi ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, cũng như qua tiếp xúc gần với người bệnh hoặc các bề mặt có chứa virus.

Phần lớn trường hợp mắc cúm mùa sẽ tự hồi phục sau vài ngày đến một tuần, nhưng ở một số nhóm nguy cơ cao như trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc người mắc bệnh nền, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, viêm cơ tim hoặc suy hô hấp.

Mùa cúm tháng mấy?

Bệnh cúm ở Việt Nam có thể xuất hiện quanh năm. Không giống các quốc gia ôn đới chỉ có một mùa cúm rõ rệt, Việt Nam nằm trong khu vực nhiệt đới nên virus cúm có thể lưu hành quanh năm. Tuy nhiên, số ca mắc thường tăng mạnh vào mùa đông – xuân và các giai đoạn thời tiết thay đổi.

Tại miền Bắc, cúm thường gia tăng từ khoảng tháng 10 đến tháng 4 năm sau, đặc biệt trong thời gian chuyển mùa và những tháng thời tiết lạnh.

Tại miền Nam, virus cúm có thể lưu hành quanh năm nhưng thường tăng vào mùa mưa khi độ ẩm môi trường cao hơn.

Vì sao cúm thường tăng vào mùa đông?

Nhiều nghiên cứu cho thấy virus cúm lây lan hiệu quả khi thời tiết chuyển lạnh, hanh khô vào mùa đông ở miền Bắc, hoặc trong điều kiện độ ẩm thay đổi thất thường vào mùa mưa ở miền Nam. Vào mùa này, mọi người cũng có xu hướng:

• Ở trong không gian kín nhiều hơn.
• Tiếp xúc gần với nhau hơn.
• Ít thông khí trong nhà.

Những yếu tố này tạo điều kiện thuận lợi cho virus phát tán trong cộng đồng. Ngoài ra, thời tiết lạnh có thể ảnh hưởng đến khả năng bảo vệ tự nhiên của đường hô hấp, khiến cơ thể dễ bị nhiễm virus hơn.

Bệnh cúm mùa ở Việt Nam có phổ biến không?

Có. Cúm mùa là một trong những bệnh truyền nhiễm đường hô hấp phổ biến nhất tại Việt Nam và được ghi nhận hằng năm ở nhiều địa phương trên cả nước. Do virus cúm có thể lưu hành quanh năm, số ca mắc thường tăng theo mùa, đặc biệt vào giai đoạn đông – xuân ở miền Bắc và mùa mưa ở miền Nam.

Các chủng virus lưu hành phổ biến bao gồm cúm A/H1N1, cúm A/H3N2 và cúm B. Mặc dù đa số trường hợp có diễn tiến nhẹ và tự hồi phục, số lượng người mắc lớn mỗi năm vẫn khiến cúm mùa trở thành một gánh nặng đáng kể đối với hệ thống y tế và sức khỏe cộng đồng.

Những ai có nguy cơ mắc cúm cao hơn?

Bất kỳ ai cũng có thể mắc cúm mùa. Tuy nhiên, nguy cơ nhiễm bệnh và biến chứng thường cao hơn ở một số nhóm đối tượng:

• Trẻ nhỏ: Hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện nên khả năng chống lại virus cúm còn hạn chế. Khi mắc bệnh, trẻ có thể xuất hiện sốt cao, quấy khóc, bỏ bú hoặc các biến chứng ở đường hô hấp dưới.
• Người cao tuổi: Quá trình lão hóa làm suy giảm chức năng miễn dịch, khiến người cao tuổi dễ mắc cúm hơn và có nguy cơ gặp các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi hoặc suy hô hấp.
• Phụ nữ mang thai: Những thay đổi về miễn dịch, tim mạch và hô hấp trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ mắc cúm cũng như các biến chứng liên quan đến bệnh.
• Người mắc bệnh mạn tính: Những người mắc các bệnh như hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), đái tháo đường, bệnh tim mạch hoặc bệnh thận mạn thường có nguy cơ diễn tiến nặng và nhập viện cao hơn khi mắc cúm.

Phòng chống cảm cúm mùa đông như thế nào?

Mặc dù không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ mắc cúm, việc chủ động áp dụng các biện pháp phòng ngừa có thể giúp giảm đáng kể khả năng nhiễm bệnh và hạn chế lây lan virus trong cộng đồng, đặc biệt vào thời điểm cúm gia tăng theo mùa.

• Tiêm vaccine cúm hằng năm: Đây là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất. Virus cúm liên tục thay đổi nên vaccine cần được cập nhật hằng năm để phù hợp với các chủng virus đang lưu hành.
• Rửa tay thường xuyên: Rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn giúp giảm nguy cơ đưa virus từ tay vào mắt, mũi hoặc miệng.
• Đeo khẩu trang khi cần thiết: Đeo khẩu trang có thể giúp hạn chế lây lan virus trong môi trường đông người hoặc khi chăm sóc người bệnh.
• Duy trì lối sống lành mạnh: Ngủ đủ giấc, ăn uống cân đối và vận động thường xuyên giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn.
• Hạn chế tiếp xúc khi có triệu chứng: Người đang bị sốt, ho hoặc có biểu hiện nhiễm trùng đường hô hấp nên hạn chế tiếp xúc gần với người khác để giảm nguy cơ lây lan.

Khi nào nên tiêm vaccine cúm?

Lý tưởng nhất là tiêm trước mùa cúm khoảng 2 – 4 tuần để cơ thể có đủ thời gian tạo miễn dịch.

Do miễn dịch bảo vệ giảm dần theo thời gian và các chủng virus cúm thay đổi hằng năm, việc tiêm nhắc lại mỗi năm vẫn được khuyến cáo.

Nếu xuất hiện các triệu chứng như sốt, ho, đau họng hoặc đau nhức cơ thể trong mùa cúm, việc xác định nguyên nhân giúp lựa chọn hướng theo dõi và điều trị phù hợp. Các xét nghiệm virus đường hô hấp có thể hỗ trợ phân biệt cúm với các bệnh nhiễm trùng hô hấp khác có biểu hiện tương tự.

Bên cạnh việc xét nghiệm khi có triệu chứng, tiêm vaccine cúm hằng năm vẫn là biện pháp hiệu quả nhất giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm mức độ nghiêm trọng khi nhiễm cúm và hạn chế các biến chứng liên quan. Điều này đặc biệt quan trọng đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính.

Để chủ động bảo vệ sức khỏe, bạn nên thực hiện tiêm phòng cúm tại các cơ sở tiêm chủng uy tín. Khi có các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, bạn có thể lựa chọn dịch vụ xét nghiệm cúm A/B và các tác nhân đường hô hấp tại Hệ thống Trung tâm Y khoa Diag để có kết quả chẩn đoán nhanh chóng, chính xác.