Hình ảnh thủy đậu ở trẻ em và người lớn qua các giai đoạn

Tổng quan về bệnh thủy đậu

Thủy đậu là bệnh nhiễm trùng do virus Varicella-zoster thuộc nhóm herpes virus gây ra. Bệnh lây rất mạnh ở những người chưa từng mắc bệnh và chưa được tiêm vắc xin. Virus chủ yếu lây qua đường hô hấp (giọt bắn khi ho, hắt hơi) và tiếp xúc trực tiếp với dịch từ mụn nước, vì vậy bệnh rất dễ bùng phát thành ổ dịch trong cộng đồng, trường học, nhà trẻ.

Ở đa số trẻ em khỏe mạnh, thủy đậu thường là bệnh lành tính và tự giới hạn, kéo dài khoảng 5-10 ngày, nhưng vẫn có thể gây biến chứng nguy hiểm. Sau khi khỏi bệnh, virus không bị loại bỏ hoàn toàn mà “ngủ” trong hạch thần kinh cảm giác và có thể tái hoạt lại về sau gây bệnh zona. Điều này giúp giải thích vì sao người từng bị thủy đậu lúc nhỏ có thể xuất hiện zona khi lớn tuổi hoặc khi suy giảm miễn dịch.

Các dấu hiệu chính của bệnh thủy đậu ở da và niêm mạc gồm:

• Nốt rạ: dát đỏ hoặc hồng, kích thước nhỏ, xuất hiện nhanh trong vòng 12-24 giờ.
• Mụn nước: hình thành từ nốt rạ, bọng nước nhỏ, dịch trong hoặc hơi đục, rất ngứa, tồn tại khoảng hơn một ngày trước khi vỡ.
• Vảy khô: sau khi mụn nước vỡ, hình thành vảy màu nâu hoặc vàng nhạt, bong dần trong khoảng 4-5 ngày.

Hình ảnh thủy đậu ở từng đối tượng

Hình ảnh thủy đậu ở trẻ em thường là những nốt ban đỏ, sau đó nhanh chóng chuyển thành mụn nước nhỏ, trong, mọc khắp cơ thể. Trong khi đó ở người lớn, các mụn nước thường dày đặc hơn, lan rộng và dễ để lại sẹo hơn.

Hình ảnh bệnh thủy đậu ở trẻ em

Ở trẻ em, dấu hiệu điển hình là các nốt hồng ban xuất hiện trên mặt, da đầu, thân mình rồi lan ra tay chân. Sau 1-2 ngày, các nốt hồng này nổi gồ lên và trở thành mụn nước, kích thước vài milimet, dịch trong hoặc hơi đục, rất ngứa.

Các mụn nước thường phân bố rải rác nhưng có thể khá dày ở vùng thân mình, lưng, ngực; nhiều trẻ có mụn nước trong miệng, họng nên đau rát, khó ăn uống. Ở giai đoạn tiến triển, cha mẹ sẽ thấy cùng lúc trên da trẻ có nốt đỏ mới, mụn nước đang phồng và một số tổn thương đã vỡ, đóng vảy nâu.

Nếu trẻ gãi nhiều hoặc chăm sóc da không đúng, mụn nước dễ vỡ, bội nhiễm vi khuẩn, tạo vảy dày và để lại sẹo lõm, sẹo tăng sắc tố sau khi lành. Ngược lại, nếu được chăm sóc tốt, đa số trẻ khỏi bệnh sau 1-2 tuần, vảy bong dần và thường không để lại sẹo đáng kể.

Hình ảnh bệnh thủy đậu ở người lớn

Ở người lớn, dấu hiệu cơ bản vẫn là ban đỏ rồi mụn nước, nhưng thường dày đặc hơn, lan rộng hơn và gây khó chịu nhiều hơn. Người lớn hay có số lượng nốt nhiều, ban phủ kín cả mặt, cổ, ngực, lưng, bụng và đôi khi xuống cả chi dưới, vùng sinh dục và quanh hậu môn.

Mụn nước có thể to hơn, dễ vỡ hơn, dịch trong hoặc đục; trên cùng một vùng da vẫn có đủ các giai đoạn: ban đỏ, mụn nước, mụn mủ, vảy khô. Do người lớn thường cảm thấy ngứa, đau rát rõ hơn, việc gãi, cọ xát quần áo, chăm sóc không đúng rất dễ làm mụn nước rách, loét và để lại sẹo thâm hoặc sẹo lõm.

Hình ảnh mụn thủy đậu phân biệt với bệnh khác

Hình ảnh mụn nước của thủy đậu và đậu mùa nhìn qua thì khá giống nhau (đều là ban đỏ và mụn nước/mụn mủ), nhưng nếu để ý kỹ về phân bố, kích thước, độ sâu tổn thương và diễn tiến theo thời gian thì có nhiều điểm khác biệt quan trọng.

Hình ảnh các giai đoạn bệnh thủy đậu

Các giai đoạn bệnh thủy đậu có thể hình dung rất rõ qua dấu hiệu trên da: từ dát đỏ ban đầu, chuyển thành mụn nước trong, rồi mụn nước đục như mủ và cuối cùng là vảy khô bong dần. Những giai đoạn này thường chồng lấp lên nhau, nên trên cùng một vùng da bạn sẽ thấy nhiều loại tổn thương tồn tại đồng thời.

Những hình ảnh bị thủy đậu nặng và biến chứng

Trong những trường hợp thủy đậu nặng, các mụn nước thường to hơn bình thường, dịch bên trong không còn trong mà chuyển sang màu đục do chứa mủ hoặc dịch viêm. Thành mụn nước dày, dễ vỡ, trên bề mặt da có nhiều vảy tiết mọc chồng lên nhau, nhìn như những mảng tổn thương thô ráp, không đều. Người bệnh cảm giác đau rát, nóng, ngứa dữ dội. Nếu gãi nhiều, các nốt dễ dập vỡ, rỉ dịch, tạo hình ảnh da loét, rớm máu, bám vảy vàng nâu khá “nặng nề”.

Biến chứng tại da của thủy đậu nặng chủ yếu là viêm da do bội nhiễm vi khuẩn: mụn nước mưng mủ, chốc lở, nhọt, viêm mô tế bào, hoại tử. Khi vi khuẩn xâm nhập qua vết loét vào máu, người bệnh có thể bị nhiễm trùng huyết, suy đa cơ quan với tỷ lệ tử vong rất cao.

Một trong những biến chứng nặng nhất là viêm phổi do thủy đậu, đặc biệt ở người lớn, người suy giảm miễn dịch và phụ nữ mang thai. Người bệnh ho nhiều, khó thở, sốt cao, có thể ho ra máu, hình ảnh X-quang phổi cho thấy tổn thương lan tỏa.

Phụ nữ mang thai mắc thủy đậu, đặc biệt trong 3 tháng đầu, có nguy cơ bị biến chứng nặng như viêm phổi, viêm não, đồng thời virus có thể gây sảy thai hoặc thủy đậu bẩm sinh ở thai nhi. Trẻ bị thủy đậu bẩm sinh có thể có đầu nhỏ, co gồng tay chân, bại não, nhẹ cân, chậm phát triển.

Sau khi thủy đậu khỏi, virus Varicella-zoster không bị loại bỏ hoàn toàn mà “ẩn” trong các hạch thần kinh cảm giác. Về sau, khi miễn dịch suy giảm (tuổi cao, bệnh nền, dùng thuốc ức chế miễn dịch), virus có thể tái hoạt gây zona thần kinh: mảng mụn nước, mụn mủ dọc theo đường đi của dây thần kinh, đau rát dữ dội, kéo dài nhiều tuần đến nhiều tháng.

Nên làm gì để bệnh thủy đậu nhanh khỏi?

Nếu bị bệnh thủy đậu, bạn nên:

• Nghỉ ngơi nhiều, uống đủ nước, ăn thức ăn mềm dễ nuốt để cơ thể hồi phục nhanh hơn.
• Giữ da sạch, tắm nước mát nhẹ nhàng, lau khô bằng khăn mềm; không chà xát lên nốt thủy đậu.
• Không gãi, không làm vỡ mụn nước; cắt ngắn móng tay để giảm nguy cơ nhiễm trùng và sẹo.
• Dùng dung dịch bôi ngoài da chứa calamine hoặc tắm bột yến mạch/nước mát để giảm ngứa.
• Hạ sốt bằng paracetamol nếu cần; tránh aspirin ở trẻ em.
• Đi khám sớm nếu là người lớn, phụ nữ mang thai, người suy giảm miễn dịch, hoặc có bệnh nền. Bác sĩ có thể kê thuốc kháng virus để bệnh nhẹ và nhanh khỏi hơn.
• Cách ly cho đến khi tất cả mụn nước đã đóng vảy hoàn toàn để tránh lây cho người khác.
• Đi viện ngay nếu sốt cao kéo dài, khó thở, lơ mơ, co giật, hoặc nốt thủy đậu đỏ đau, mưng mủ, lan nhanh.