Dấu hiệu bệnh tay chân miệng cấp độ 1: Cách chăm sóc bệnh

Bệnh tay chân miệng cấp độ 1 là gì?

Tay chân miệng là bệnh nhiễm virus đường ruột, thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt dưới 5 tuổi. Các tác nhân thường gặp thuộc chi vi rút đường ruột (Enterovirus), phổ biến nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71).

Virus lây qua dịch tiết đường hô hấp, nước bọt, dịch từ bóng nước, phân và các đồ vật hoặc bề mặt bị nhiễm virus. Bệnh có khả năng lây lan nhanh ở nhà trẻ, trường học và gia đình có trẻ nhỏ.

Dấu hiệu tay chân miệng độ 1 thường khu trú ở da và niêm mạc, chưa có biểu hiện suy giảm chức năng thần kinh hoặc tuần hoàn. Trẻ có thể bắt đầu bằng sốt, đau họng, mệt mỏi, biếng ăn hoặc quấy khóc. Sau đó, tổn thương trong miệng và ban ở da xuất hiện rõ hơn.

Tổn thương miệng thường là các chấm đỏ, mụn nước nhỏ hoặc vết loét nông ở lưỡi, lợi, mặt trong má, vòm miệng hoặc họng. Những vết loét này có thể gây đau khi ăn uống, khiến trẻ bỏ ăn, bỏ bú hoặc chảy nước dãi.

Ban da thường xuất hiện ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, ngón tay, ngón chân; đôi khi gặp ở mông, đầu gối, khuỷu tay hoặc vùng sinh dục. Ban có thể là dát đỏ, sẩn hoặc bóng nước nhỏ, thường không ngứa nhiều.

Bệnh tay chân miệng độ 1 mấy ngày thì khỏi?

Thông thường, bệnh tay chân miệng cấp độ 1 khỏi trong khoảng 7-10 ngày kể từ khi bắt đầu xuất hiện triệu chứng, nếu trẻ không phát triển biến chứng và được chăm sóc phù hợp. Một số trẻ có thể cần gần 1-2 tuần để hết hoàn toàn các tổn thương da, nhưng việc ban còn mờ hoặc da bong nhẹ không đồng nghĩa với việc bệnh đang nặng lên.

Diễn tiến bệnh điển hình như sau:

• Trong 1-3 ngày đầu, trẻ có thể sốt, đau họng, mệt mỏi, biếng ăn hoặc quấy khóc.
• Sau đó, loét miệng và ban dạng sẩn hoặc bóng nước xuất hiện rõ hơn.
• Khoảng ngày thứ 3-5, trẻ có thể khó ăn, khó uống do đau miệng. Đây là giai đoạn cần chú ý nguy cơ mất nước. Trong giai đoạn này, mục tiêu quan trọng nhất là giữ cho trẻ uống đủ, quan trọng hơn cả việc ăn được nhiều. Phụ huynh có thể cho trẻ uống paracetamol khoảng 30 phút trước bữa ăn để giảm đau miệng, ưu tiên đồ mát và lạnh như sữa lạnh, sữa chua, kem, sinh tố vì lạnh giúp làm tê nhẹ vết loét, cho trẻ uống bằng ống hút hoặc thìa nhỏ để nước không chạm vào vết loét, và chia thành nhiều lần nhỏ trong ngày thay vì ép uống một lần nhiều. Tránh nước cam, nước chanh, nước có gas và đồ mặn, cay, nóng vì làm vết loét rát hơn. Cần đưa trẻ đi khám khi trẻ không uống được gì trong nhiều giờ, không đi tiểu trong 6 đến 8 giờ, nước tiểu sẫm màu, môi miệng khô, khóc không có nước mắt, mắt trũng hoặc trẻ lừ đừ mệt lả.
• Từ ngày thứ 5-7, sốt thường giảm, trẻ tỉnh táo và ăn uống tốt dần; vết loét miệng bắt đầu lành.
• Đến ngày thứ 7-10, phần lớn trẻ hồi phục, ban nhạt màu và bóng nước khô dần.

Cách chăm sóc trẻ bị tay chân miệng độ 1

Bệnh tay chân miệng cấp độ 1 thường là thể nhẹ, trẻ chỉ có loét miệng và/hoặc các nốt sẩn, bóng nước ở tay, chân, mông, chưa có dấu hiệu thần kinh, tim mạch hay hô hấp. Vậy nên trẻ có thể được chăm sóc tại nhà như sau:

• Cho trẻ nghỉ ngơi, uống đủ nước và tiếp tục bú mẹ; chia nhỏ bữa ăn.
• Cho ăn thức ăn mềm, nguội; tránh đồ cay, chua, mặn, nóng hoặc cứng vì có thể làm đau vết loét miệng.
• Dùng thuốc hạ sốt, giảm đau đúng liều theo cân nặng và hướng dẫn của bác sĩ. Không tự dùng aspirin, kháng sinh hoặc thuốc bôi miệng không rõ thành phần.
• Không chọc vỡ bóng nước, không đắp lá; giữ da sạch, khô và mặc quần áo thoáng.
• Rửa tay bằng xà phòng, vệ sinh đồ chơi và vật dụng dùng chung; hạn chế tiếp xúc với trẻ khác vì bệnh rất dễ lây.
• Theo dõi sốt, khả năng uống nước, lượng nước tiểu, mức độ tỉnh táo và tình trạng giật mình mỗi ngày.

Phụ huynh cần đưa trẻ đi khám ngay khi có một trong các dấu hiệu sau:

• Về sốt: sốt cao từ 39 độ C trở lên không hạ sau khi dùng thuốc, hoặc sốt kéo dài quá 48 giờ.
• Về thần kinh: trẻ giật mình chới với từ 2 lần trở lên trong 30 phút, run tay chân, đi đứng loạng choạng, lừ đừ khó đánh thức, hoặc quấy khóc dai dẳng suốt đêm không dỗ được.
• Về tuần hoàn và hô hấp: trẻ thở nhanh, thở bất thường, tay chân lạnh, da nổi vân tím, hoặc mạch đập nhanh trên 150 lần mỗi phút khi trẻ nằm yên và không sốt.
• Về ăn uống: trẻ nôn nhiều, không uống được hoặc tiểu ít hẳn.

Lưu ý dấu hiệu giật mình thường xuất hiện đúng lúc trẻ vừa thiu thiu ngủ hoặc khi bắt đầu thức dậy, vì vậy phụ huynh cần ngồi cạnh quan sát trong lúc trẻ ngủ và đếm số lần trong 30 phút, thay vì chỉ theo dõi ban ngày lúc trẻ thức.

Phòng bệnh chân tay miệng cấp độ 1

Bệnh tay chân miệng cấp độ 1 là thể nhẹ nhưng vẫn có khả năng lây cho trẻ khác. Các biện pháp phòng bệnh như sau:

• Cha mẹ cần rửa tay bằng xà phòng trước khi chuẩn bị thức ăn, trước khi cho trẻ ăn, sau khi đi vệ sinh, thay tã hoặc tiếp xúc với dịch tiết và bóng nước của trẻ. Trẻ cũng cần được hướng dẫn không mút tay, không ngậm đồ chơi và rửa tay thường xuyên.
• Đồ chơi, bình sữa, bàn ghế, tay nắm cửa và sàn nhà nên được lau rửa hằng ngày bằng xà phòng, sau đó khử khuẩn bằng dung dịch chứa chlorine như cloramin B 0,5 phần trăm hoặc nước javel pha loãng theo hướng dẫn trên nhãn. Cần lưu ý nước rửa tay khô chứa cồn diệt virus gây tay chân miệng kém hiệu quả nên không thể thay thế việc rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy. Về cách ly, trẻ cần nghỉ học ít nhất 10 ngày kể từ khi khởi bệnh. Sau khi trẻ đã khỏi, virus vẫn còn thải qua phân trong nhiều tuần, vì vậy gia đình duy trì rửa tay kỹ sau khi thay tã và sau khi trẻ đi vệ sinh. Không dùng chung cốc, bát, thìa, khăn, bàn chải hoặc đồ chơi giữa các trẻ.
• Khi trẻ mắc bệnh tay chân miệng cấp độ 1, nên hạn chế tiếp xúc với trẻ khác, không đến nơi đông trẻ và thực hiện theo hướng dẫn của cơ sở y tế hoặc nhà trường. Tránh ôm hôn, dùng chung đồ dùng và tiếp xúc trực tiếp với nước bọt, phân hoặc dịch từ bóng nước của trẻ bệnh.