Có cách nhanh hết tay chân miệng không? Cách chăm sóc bệnh

Vì sao cần điều trị tay chân miệng sớm cho trẻ?

Trong đa số trường hợp, trẻ bị tay chân miệng chỉ biểu hiện sốt nhẹ, loét miệng đau rát và nổi hồng ban mụn nước ở lòng bàn tay, bàn chân, mông. Bệnh thường tự giới hạn và không để lại di chứng. Tuy nhiên, một số chủng virus (đặc biệt là Enterovirus 71) có thể gây biến chứng thần kinh – tim mạch nặng như viêm màng não vô khuẩn, viêm não thân não, viêm cơ tim, phù phổi cấp, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Do đó, việc điều trị không nhằm “diệt virus” (vì hiện chưa có thuốc đặc hiệu) mà tập trung vào:

• Kiểm soát triệu chứng: Hạ sốt, giảm đau miệng, chăm sóc tổn thương da, giúp trẻ ăn uống dễ hơn.
• Phòng mất nước: Trẻ đau miệng thường từ chối uống, dễ dẫn đến mất nước.
• Theo dõi sát các dấu hiệu cảnh báo: Sốt cao kéo dài (hơn 39°C), li bì, quấy khóc bất thường, run chi, co giật, thở nhanh, nôn nhiều, tay chân lạnh,… cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay.
• Ngăn ngừa lây lan: Bệnh lây qua đường tiêu hóa – hô hấp, tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, phân, bề mặt đồ vật nhiễm virus. Cách ly trẻ bệnh 7-10 ngày, vệ sinh tay và môi trường sống là biện pháp then chốt để hạn chế bùng phát dịch.

Có cách nhanh hết tay chân miệng không?

Nhiều phụ huynh khi thấy con bị loét miệng, nổi mụn nước ở tay chân thường lo lắng và mong muốn tìm cách nhanh hết tay chân miệng để con sớm khỏi bệnh, ăn ngủ lại bình thường. Tuy nhiên, hiện nay không có cách nào làm bệnh tay chân miệng “nhanh hết” ngay lập tức, vì đây là bệnh do virus gây ra, không có thuốc đặc hiệu, và cơ thể cần thời gian để tự loại bỏ virus.

Thay vì tìm kiếm “mẹo nhanh hết”, nguyên tắc điều trị đúng là chăm sóc hỗ trợ như: giảm sốt, giảm đau, bù nước, dinh dưỡng hợp lý và theo dõi sát để phát hiện sớm các dấu hiệu nặng như li bì, co giật, thở nhanh, tay chân lạnh,…

Bé bị tay chân miệng nên làm gì?

Trước hết, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu chưa được bác sĩ xác định bệnh, đặc biệt khi trẻ còn nhỏ, sốt cao, đau miệng nhiều hoặc xuất hiện nhiều nốt phỏng. Tay chân miệng có thể biểu hiện khá giống một số bệnh phát ban, viêm họng hoặc nhiễm virus khác; bác sĩ thường chẩn đoán dựa trên tuổi, triệu chứng và hình ảnh tổn thương da-niêm mạc, đôi khi mới cần xét nghiệm bệnh phẩm.

Nếu trẻ mắc bệnh nhẹ, vẫn tỉnh táo, uống được và không có dấu hiệu bất thường, cha mẹ có thể chăm sóc tại nhà theo hướng dẫn y tế. Cách chăm sóc bé bị tay chân miệng giúp trẻ bớt đau, không bị mất nước và phát hiện sớm biến chứng.

Giảm sốt và đau đúng cách

Khi trẻ sốt hoặc đau miệng, có thể dùng paracetamol theo cân nặng và hướng dẫn trên nhãn thuốc hoặc của bác sĩ. Tuyệt đối không dùng aspirin cho trẻ vì có liên quan đến hội chứng Reye, một biến chứng hiếm nhưng nghiêm trọng.

Không nên tự ý phối hợp nhiều thuốc cảm cúm hoặc thuốc hạ sốt có cùng thành phần paracetamol, vì có thể gây quá liều. Không dùng kháng sinh nếu bác sĩ chưa xác định có nhiễm khuẩn vì kháng sinh không có tác dụng với virus gây tay chân miệng.

Bù nước và làm dịu loét miệng

Loét miệng thường là nguyên nhân khiến trẻ đau, bỏ ăn hoặc không muốn uống. Cha mẹ nên cho trẻ uống từng ngụm nhỏ, thường xuyên; có thể dùng nước mát, sữa, dung dịch bù nước điện giải pha đúng hướng dẫn, hoặc các loại dịch phù hợp với lứa tuổi. Nếu trẻ còn bú mẹ, tiếp tục cho bú và có thể chia thành nhiều cữ ngắn hơn.

Để giảm đau miệng, phụ huynh chỉ dùng paracetamol theo cân nặng, cho trẻ uống trước bữa ăn khoảng 30 phút để trẻ dễ ăn hơn. Không tự mua các loại gel bôi miệng chứa lidocaine hoặc benzocaine cho trẻ nhỏ, vì thuốc hấp thu qua vết loét có thể gây co giật và rối loạn nhịp tim. Không dùng mật ong để rơ miệng cho trẻ dưới 1 tuổi vì nguy cơ ngộ độc botulinum. Cũng không dùng nước muối đậm đặc, chanh, hay các loại thuốc bột dân gian rắc lên vết loét vì làm trẻ đau thêm và dễ bội nhiễm. Cho trẻ ngậm hoặc uống nước mát, sữa lạnh, sữa chua, kem, vì lạnh giúp làm tê nhẹ vùng loét một cách an toàn.

Thức ăn nên mềm, nguội hoặc hơi mát, dễ nuốt như cháo, súp, sữa chua, khoai nghiền hoặc mì mềm. Nên tránh thức ăn nóng, cay, mặn, cứng và các loại nước có tính axit như nước cam, nước chanh, nước trái cây chua hoặc nước ngọt có gas vì có thể làm vết loét rát hơn.

Không ép trẻ ăn khi đang đau nhiều; ưu tiên bảo đảm trẻ vẫn uống được. Nếu trẻ uống kém, tiểu ít hoặc nước tiểu sẫm màu, nguy cơ mất nước cần được đánh giá y tế sớm.

Chăm sóc da và vệ sinh cơ thể

Các nốt phỏng nên được giữ sạch và khô. Cha mẹ có thể tắm rửa nhẹ nhàng bằng nước sạch, lau khô bằng khăn mềm và cắt móng tay cho trẻ để hạn chế gãi làm vỡ tổn thương

Giữ da trẻ sạch sẽ, khô thoáng và không tự ý bôi các loại kem kháng sinh, corticoid hay bài thuốc dân gian khi chưa có chỉ định. Trường hợp mụn nước vỡ, có thể sử dụng dung dịch sát khuẩn nhẹ (như Povidone-iodine hoặc Xanh Methylene) chấm nhẹ lên vết thương theo hướng dẫn của bác sĩ để ngừa bội nhiễm.

Hạn chế lây cho người khác

Tay chân miệng lây qua dịch tiết hô hấp, nước bọt, dịch từ bóng nước, phân và các bề mặt hoặc đồ vật nhiễm virus. Người chăm sóc cần rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy ít nhất 20 giây, nhất là sau khi thay tã, sau khi đi vệ sinh, lau nước mũi hoặc chăm sóc tổn thương da cho trẻ. Cần lưu ý nước rửa tay khô chứa cồn không diệt được virus gây tay chân miệng, nên không thể thay thế việc rửa tay bằng xà phòng.

Đồ chơi, tay nắm cửa, mặt bàn và sàn nhà nên được lau bằng dung dịch chứa chlorine như Cloramin B 0,5 phần trăm hoặc nước javel pha loãng theo hướng dẫn, thay vì chỉ lau bằng cồn. Trẻ cần được cách ly, nghỉ học ít nhất 10 ngày kể từ khi khởi bệnh. Sau khi trẻ đã khỏi, virus vẫn còn thải qua phân trong nhiều tuần, vì vậy gia đình duy trì rửa tay kỹ sau khi thay tã và sau khi trẻ đi vệ sinh.

Khi nào cần điều trị chân tay miệng tại bệnh viện?

Tay chân miệng thường nhẹ, nhưng một số trường hợp có thể diễn tiến nhanh với biến chứng thần kinh, tim mạch hoặc hô hấp. Cha mẹ không nên chỉ nhìn vào số lượng nốt phỏng mà cần quan sát toàn trạng và hành vi của trẻ.

Cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu có một trong các biểu hiện sau:

• Giật mình bất thường, đặc biệt giật mình lặp lại hoặc tăng dần khi trẻ đang ngủ hay khi bắt đầu thức.
• Lừ đừ, khó đánh thức, thay đổi ý thức, yếu tay chân, đi loạng choạng hoặc quấy khóc dai dẳng khác thường.
• Run chi, co giật, nôn nhiều, khó nuốt hoặc chảy nước dãi không kiểm soát.
• Khó thở, thở nhanh, tím tái, tay chân lạnh hoặc trẻ trở nên rất mệt.
• Sốt cao từ 39 độ C trở lên không đáp ứng với thuốc hạ sốt, hoặc sốt kéo dài trên 48 giờ (2 ngày).
• Uống rất ít, nôn liên tục, tiểu ít hơn rõ rệt, môi miệng khô, không có nước mắt khi khóc hoặc nước tiểu sẫm màu.

Một số câu hỏi thường gặp

Trẻ bị tay chân miệng nên ăn trái cây gì?

Trẻ bị tay chân miệng nên ăn trái cây chín mềm, ít axit, nhiều nước và dễ nuốt. Trái cây không trực tiếp làm bệnh khỏi nhanh hơn, nhưng giúp bổ sung nước và năng lượng khi trẻ đau miệng, khó ăn.

Cha mẹ có thể cho trẻ ăn từng ít một các loại sau:

• Chuối chín: mềm, dễ nghiền và ít gây xót miệng.
• Bơ chín: mềm, giàu năng lượng, có thể nghiền cùng sữa hoặc sữa chua nếu trẻ đã từng dùng và không dị ứng.
• Đu đủ chín: mềm, dễ nuốt.
• Dưa hấu, dưa gang: nhiều nước, có thể giúp trẻ dễ ăn hơn khi loét miệng.
• Thanh long chín: mềm, có nhiều nước.
• Lê chín hoặc táo hấp mềm: nên gọt vỏ, nghiền hoặc cắt thật nhỏ.
• Xoài chín mềm: có thể dùng nếu không gây xót miệng; tránh xoài xanh hoặc còn chua.

Có nên áp dụng mẹ dân gian chữa bệnh chân tay miệng?

Không nên tự ý áp dụng các mẹo dân gian để chữa bệnh tay chân miệng, đặc biệt là đắp lá, bôi các loại dầu hoặc thuốc không rõ thành phần lên nốt phỏng và vết loét miệng. Các phương pháp này chưa có bằng chứng lâm sàng đáng tin cậy giúp tiêu diệt virus hoặc rút ngắn thời gian bệnh. Ngược lại, nguyên liệu không vô khuẩn có thể gây kích ứng, làm vỡ bóng nước, bội nhiễm da hoặc khiến bác sĩ khó đánh giá tổn thương.