Thắt ống dẫn trứng siêu âm có thấy không?

Tắc vòi trứng là gì?

Tắc vòi trứng là tình trạng một phần hoặc toàn bộ lòng ống dẫn trứng bị hẹp hoặc bị bịt kín, làm cản trở đường đi của trứng từ buồng trứng đến tử cung và ngăn tinh trùng tiếp cận trứng để thụ tinh. Về mặt sinh lý, vòi trứng đóng vai trò then chốt trong quá trình sinh sản, vì đây là nơi thường diễn ra thụ tinh và cũng là đường dẫn để phôi di chuyển về buồng tử cung làm tổ. Khi vòi trứng bị tắc, quá trình này bị gián đoạn, dẫn đến giảm khả năng mang thai tự nhiên hoặc không thể mang thai nếu tổn thương xảy ra ở cả hai bên.

Trong thực hành lâm sàng, tắc vòi trứng được xem là một trong những nguyên nhân quan trọng gây vô sinh và hiếm muộn ở phụ nữ. Tình trạng này có thể xuất hiện ở một bên hoặc hai bên ống dẫn trứng. Nếu chỉ tắc một bên, phụ nữ vẫn có khả năng thụ thai nhưng xác suất thấp hơn do chức năng dẫn trứng bị hạn chế. Ngược lại, tắc hai bên thường khiến thụ tinh tự nhiên không thể xảy ra.

Nguyên nhân tắc vòi trứng thường liên quan đến viêm nhiễm vùng chậu, bệnh lây nhiễm qua đường tình dục, lạc nội mạc tử cung, tiền sử phẫu thuật vùng chậu hoặc tình trạng ứ dịch trong vòi trứng. Ngoài việc gây khó thụ thai, tắc vòi trứng còn làm tăng nguy cơ thai ngoài tử cung, một biến chứng nghiêm trọng cần được phát hiện và xử trí kịp thời.

Siêu âm có biết được tắc vòi trứng không?

Siêu âm không phải là phương pháp xác định trực tiếp tắc vòi trứng. Siêu âm là phương pháp chẩn đoán hình ảnh sử dụng sóng âm để ghi nhận cấu trúc của các cơ quan trong khung chậu như tử cung, buồng trứng và phần mô xung quanh. Tuy nhiên, vòi trứng là cấu trúc rất mảnh, bình thường xẹp và không chứa dịch, nên siêu âm thường không nhìn thấy rõ vòi trứng khỏe mạnh.

Do đó, khi đặt câu hỏi siêu âm có biết được tắc vòi trứng không hay siêu âm đầu dò có phát hiện tắc vòi trứng, câu trả lời là siêu âm chỉ phát hiện gián tiếp trong một số trường hợp đặc biệt, chứ không thể kết luận chắc chắn vòi trứng thông hay tắc.

Siêu âm có thể cung cấp dấu hiệu nghi ngờ khi xuất hiện các bất thường sau:

• Ứ dịch vòi trứng (hydrosalpinx) biểu hiện vòi trứng giãn, chứa dịch, xuất hiện như một cấu trúc dạng ống hoặc túi dịch cạnh tử cung. Đây là tình trạng thường liên quan đến tắc vòi trứng đoạn xa.
• Dịch ổ bụng bất thường kèm tiền sử viêm vùng chậu.
• Khối viêm hoặc dính vùng chậu ảnh hưởng đến vị trí và hình dạng tử cung, buồng trứng.
• Dấu hiệu gợi ý lạc nội mạc tử cung, một nguyên nhân có thể dẫn đến vòi trứng bị tắc.

Xem thêm: Siêu âm vòi trứng có đau không?

Các phương pháp chẩn đoán tắc vòi trứng ngoài siêu âm

Vì siêu âm thường quy không thể đánh giá trực tiếp lòng vòi trứng, khi nghi ngờ vòi trứng bị tắc, bác sĩ sẽ chỉ định thêm các phương pháp chuyên sâu hơn để xác định chính xác tình trạng thông hay tắc của ống dẫn trứng.

Chụp tử cung – vòi trứng cản quang

Chụp tử cung – vòi trứng cản quang (HSG) là phương pháp chẩn đoán phổ biến trong đánh giá tắc vòi trứng ở phụ nữ hiếm muộn, vô sinh. Kỹ thuật này sử dụng tia X kết hợp với chất tương phản được bơm qua cổ tử cung vào buồng tử cung và hai vòi trứng. Nếu chất tương phản đi qua vòi trứng và lan ra ổ bụng, vòi trứng được xem là thông.

Ngược lại, sự ngưng trệ của chất cản quang cho phép bác sĩ xác định vị trí và mức độ tắc. HSG cung cấp thông tin có giá trị về hình thái tử cung và vòi trứng, nhưng cần thực hiện sau khi sạch kinh và có thể gây khó chịu nhẹ trong quá trình làm thủ thuật.

HyFoSy (siêu âm bơm dung dịch)

HyFoSy là phương pháp hiện đại hơn, sử dụng siêu âm đầu dò kết hợp bơm dung dịch hoặc bọt khí làm chất tương phản để quan sát sự lưu thông qua vòi trứng theo thời gian thực. Do không sử dụng tia X, HyFoSy được xem là an toàn hơn và ít xâm lấn hơn HSG.

Phương pháp này cho phép đánh giá đồng thời tử cung, buồng trứng và khả năng thông của vòi trứng, nên ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong chẩn đoán hiếm muộn, vô sinh.

Nội soi ổ bụng

Nội soi bụng được xem là tiêu chuẩn tham chiếu trong chẩn đoán. Phương pháp này cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp vòi trứng, tử cung, buồng trứng và phát hiện chính xác các nguyên nhân như dính vùng chậu, lạc nội mạc tử cung hoặc tổn thương vòi trứng.

Tuy nhiên, do là thủ thuật xâm lấn và cần gây mê, nội soi thường chỉ được chỉ định khi các phương pháp khác chưa cho kết luận rõ ràng hoặc khi cần kết hợp chẩn đoán và điều trị cùng lúc.

Xem thêm: Tại sao siêu âm không thấy buồng trứng?

Biện pháp điều trị tắc vòi trứng

Việc điều trị tắc vòi trứng phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ tắc, vị trí tắc và nhu cầu sinh sản của người phụ nữ.

• Điều trị nội khoa khi có viêm nhiễm: Trong trường hợp tắc vòi trứng liên quan đến viêm vùng chậu hoặc nhiễm trùng đường sinh dục đang hoạt động, bác sĩ có thể chỉ định điều trị nội khoa bằng kháng sinh phù hợp. Mục tiêu của điều trị là kiểm soát tình trạng viêm, hạn chế tổn thương tiến triển thêm ở vòi trứng và các cơ quan lân cận. Cần lưu ý rằng điều trị nội khoa không thể làm thông lại vòi trứng đã bị xơ hóa hoặc dính nặng, mà chủ yếu có vai trò kiểm soát nguyên nhân nền.
• Can thiệp phẫu thuật thông vòi trứng: Phẫu thuật có thể được cân nhắc trong một số trường hợp tắc vòi trứng khu trú, đặc biệt khi người phụ nữ còn trẻ và mong muốn mang thai tự nhiên. Các kỹ thuật thường được thực hiện qua nội soi ổ bụng nhằm gỡ dính, cắt bỏ đoạn tắc hoặc tái tạo vòi trứng. Hiệu quả của phẫu thuật phụ thuộc nhiều vào mức độ tổn thương vòi trứng và tình trạng mô còn lại, đồng thời vẫn tồn tại nguy cơ tái tắc hoặc thai bên ngoài tử cung sau can thiệp.
• Hỗ trợ sinh sản bằng thụ tinh trong ống nghiệm (IVF): Khi vòi trứng bị tổn thương nặng, tắc hai bên hoặc có ứ dịch kéo dài, thụ tinh trong ống nghiệm thường được xem là lựa chọn phù hợp hơn. Phương pháp này giúp bỏ qua vai trò của vòi trứng trong quá trình thụ tinh, từ đó giảm nguy cơ thai bên ngoài tử cung và tăng khả năng có thai.

Cách phòng ngừa tắc vòi trứng

Mặc dù không phải mọi trường hợp tắc vòi trứng đều có thể phòng ngừa, nhưng một số biện pháp sau giúp giảm nguy cơ đáng kể:

• Điều trị sớm và đầy đủ các viêm nhiễm phụ khoa: Viêm nhiễm đường sinh dục, đặc biệt là viêm vùng chậu, là nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương và dính vòi trứng. Khi xuất hiện các dấu hiệu như khí hư bất thường, đau bụng dưới, rối loạn kinh nguyệt hoặc đau khi quan hệ, phụ nữ nên đi khám sớm và tuân thủ đầy đủ phác đồ điều trị. Việc điều trị không triệt để có thể khiến viêm tái phát và lan lên vòi trứng.
• Phòng ngừa bệnh lây truyền qua đường tình dục: Các bệnh qua đường tình dục như chlamydia hoặc lậu có thể gây viêm âm thầm ở vòi trứng mà không có triệu chứng rõ ràng. Quan hệ tình dục an toàn, sử dụng biện pháp bảo vệ phù hợp và tầm soát định kỳ khi có nguy cơ giúp hạn chế tổn thương vòi trứng về lâu dài.
• Khám phụ khoa định kỳ và theo dõi bất thường sớm: Khám phụ khoa định kỳ giúp phát hiện sớm các bệnh lý ở tử cung, buồng trứng và vòi trứng, ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng. Việc theo dõi sớm cho phép bác sĩ can thiệp kịp thời, giảm nguy cơ viêm lan và hình thành tắc vòi trứng.
• Tránh tự ý dùng thuốc hoặc can thiệp phụ khoa không an toàn: Tự ý sử dụng thuốc đặt, thuốc uống hoặc can thiệp phụ khoa tại các cơ sở không đảm bảo vô khuẩn có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và tổn thương đường sinh dục. Mọi điều trị liên quan đến phụ khoa nên được thực hiện theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
• Chủ động kiểm tra sức khỏe sinh sản khi có kế hoạch mang thai: Đối với phụ nữ có dự định mang thai, việc kiểm tra sức khỏe sinh sản sớm giúp phát hiện các yếu tố nguy cơ như viêm nhiễm tiềm ẩn hoặc bất thường ở vòi trứng. Điều này đặc biệt quan trọng với người có tiền sử viêm vùng chậu, phẫu thuật vùng chậu hoặc từng mang thai ngoài tử cung.

Xem thêm

• Siêu âm có phát hiện buồng trứng đa nang không?
• Siêu âm có phát hiện u nang buồng trứng?
• Siêu âm có phát hiện ung thư buồng trứng?