Tại sao siêu âm không thấy buồng trứng?

Tại sao siêu âm không thấy buồng trứng?

Siêu âm nhìn thấy buồng trứng thường do buồng trứng khó quan sát trên hình ảnh siêu âm, liên quan đến vị trí giải phẫu, tình trạng sinh lý của buồng trứng hoặc hạn chế của phương pháp siêu âm. Trong đa số trường hợp, đây không phải là dấu hiệu bệnh lý nguy hiểm ngay lập tức. Dưới đây là các nguyên nhân chính được ghi nhận trong hướng dẫn lâm sàng và nghiên cứu hình ảnh học:

• Vị trí giải phẫu buồng trứng thay đổi: Buồng trứng không cố định, có thể nằm cao, lệch ra sau tử cung hoặc sát thành chậu. Khi vị trí không thuận lợi, buồng trứng dễ bị che khuất và khó quan sát trên siêu âm, đặc biệt là siêu âm qua thành bụng.
• Ruột chứa nhiều hơi hoặc phân: Hơi trong ruột làm cản trở đường truyền sóng siêu âm, khiến hình ảnh buồng trứng không rõ hoặc không thấy. Đây là nguyên nhân rất phổ biến trong thực tế, nhất là khi người bệnh chưa được hướng dẫn chuẩn bị trước siêu âm.
• Buồng trứng teo nhỏ theo tuổi hoặc nội tiết: Ở phụ nữ sau mãn kinh hoặc người suy giảm chức năng buồng trứng, buồng trứng thường nhỏ và giảm hoạt động, nên rất khó quan sát. Theo hướng dẫn thực hành siêu âm vùng chậu của Hiệp hội Siêu âm Hoa Kỳ (AIUM), không thấy buồng trứng ở nhóm đối tượng này có thể là hiện tượng sinh lý bình thường.
• Hạn chế của phương pháp siêu âm qua thành bụng: Siêu âm qua thành bụng có độ phân giải thấp hơn, dễ bị ảnh hưởng bởi lớp mỡ thành bụng hoặc bàng quang không đủ căng. Trong nhiều trường hợp, buồng trứng chỉ được quan sát rõ khi chuyển sang siêu âm đầu dò âm đạo, phương pháp được Hiệp hội Siêu âm Sản Phụ khoa Quốc tế (ISUOG) khuyến cáo để đánh giá chi tiết buồng trứng.
• Yếu tố kỹ thuật và kinh nghiệm người thực hiện: Việc nhận diện buồng trứng phụ thuộc nhiều vào mặt cắt siêu âm và kinh nghiệm của bác sĩ. Cùng một người bệnh, kết quả siêu âm có thể khác nhau giữa các lần thực hiện hoặc giữa các cơ sở y tế.
• Không liên quan đến ung thư trong đa số trường hợp: Các nghiên cứu hình ảnh học cho thấy, khi buồng trứng không quan sát được trên siêu âm, nguy cơ khối u ác tính là rất thấp. Nghiên cứu của Lisanti và cộng sự công bố trên Abdominal Imaging năm 2014 cho thấy việc chụp MRI bổ sung trong trường hợp này hiếm khi mang lại thêm giá trị chẩn đoán.

Siêu âm nhưng không thấy buồng trứng có sao không?

Trong đa số trường hợp, siêu âm không nhìn thấy buồng trứng không nguy hiểm và không đồng nghĩa với bệnh lý ác tính. Tình huống này thường gặp ở phụ nữ sau mãn kinh, buồng trứng kích thước nhỏ hoặc khi điều kiện siêu âm chưa tối ưu.

Theo hướng dẫn thực hành siêu âm vùng chậu của Hiệp hội Siêu âm Hoa Kỳ (AIUM), việc không quan sát được buồng trứng, đặc biệt ở phụ nữ sau mãn kinh, có thể là hiện tượng sinh lý bình thường khi khám sức khỏe. Nghiên cứu của Lisanti và cộng sự đăng trên Tạp chí Chẩn đoán hình ảnh bụng (Abdominal Imaging) năm 2014 cho thấy nguy cơ ung thư buồng trứng rất thấp khi buồng trứng không được quan sát trên siêu âm, và các thăm dò hình ảnh bổ sung thường không mang lại thêm giá trị chẩn đoán nếu không có triệu chứng nghiêm trọng đi kèm (theo PubMed).

Xem thêm: Siêu âm có phát hiện ung thư buồng trứng?

Cần làm gì khi siêu âm không thấy được buồng trứng?

Khi siêu âm không nhìn thấy buồng trứng, người bệnh không nên quá lo lắng mà cần được đánh giá lại một cách có hệ thống. Hướng xử trí phụ thuộc vào độ tuổi, triệu chứng lâm sàng và phương pháp siêu âm đã thực hiện. Dưới đây là các bước được khuyến nghị trong thực hành lâm sàng:

• Trao đổi lại kết quả với bác sĩ thực hiện siêu âm: Bác sĩ sẽ giải thích khả năng không thấy buồng trứng do yếu tố kỹ thuật, sinh lý hay cần theo dõi thêm. Việc đọc và hiểu đúng kết quả giúp tránh lo lắng không cần thiết và quyết định bước tiếp theo phù hợp.
• Cân nhắc siêu âm qua ngả âm đạo nếu chưa thực hiện: Siêu âm đầu dò âm đạo cho hình ảnh buồng trứng rõ hơn so với siêu âm qua thành bụng, đặc biệt ở phụ nữ chưa mãn kinh. Phương pháp này được Hiệp hội Siêu âm Sản Phụ khoa Quốc tế (ISUOG) và Hiệp hội Siêu âm Hoa Kỳ (AIUM) khuyến cáo khi cần đánh giá chi tiết buồng trứng.
• Theo dõi định kỳ nếu không có triệu chứng bất thường: Trong trường hợp không đau bụng hay đau vùng chậu, không rối loạn kinh nguyệt và không yếu tố nguy cơ, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi và siêu âm lại sau một thời gian phù hợp, thay vì can thiệp ngay.
• Thực hiện thêm xét nghiệm khi có chỉ định lâm sàng: Nếu người bệnh có triệu chứng bất thường hoặc nghi ngờ rối loạn chức năng buồng trứng, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nội tiết sinh dục hoặc các thăm dò bổ sung để đánh giá toàn diện hơn.
• Đến cơ sở y tế chuyên sâu khi cần đánh giá chuyên biệt: Trường hợp siêu âm nhiều lần vẫn không thấy buồng trứng kèm triệu chứng bất thường, việc thăm khám tại trung tâm y khoa có chuyên khoa chẩn đoán hình ảnh và phụ khoa giúp đảm bảo đánh giá chính xác và an toàn.

Xem thêm: Siêu âm vòi trứng có đau không?

Cần chuẩn bị gì để kết quả chính xác hơn?

Chuẩn bị đúng trước khi siêu âm giúp cải thiện rõ khả năng quan sát buồng trứng và hạn chế tình trạng không thấy trên hình ảnh. Việc chuẩn bị phụ thuộc vào loại siêu âm được chỉ định và tình trạng cụ thể của người bệnh. Dưới đây là các lưu ý quan trọng trong thực hành lâm sàng:

• Uống đủ nước nếu siêu âm qua thành bụng: Bàng quang căng vừa phải giúp tạo “cửa sổ âm” tốt hơn, đẩy quai ruột ra khỏi vùng chậu, từ đó tăng khả năng quan sát buồng trứng.
• Hạn chế ăn no, giảm sinh hơi trước siêu âm: Tránh ăn quá no, đồ uống có gas hoặc thực phẩm dễ gây đầy hơi để hạn chế hơi trong ruột cản trở hình ảnh siêu âm.
• Tuân thủ hướng dẫn khi siêu âm qua âm đạo: Thường cần đi tiểu hết trước khi siêu âm để đầu dò tiếp cận buồng trứng thuận lợi và cho hình ảnh rõ nét hơn khi khám phụ khoa.
• Cung cấp đầy đủ thông tin y tế cho bác sĩ: Việc thông báo tuổi, tình trạng kinh nguyệt, tiền sử mãn kinh, phẫu thuật phụ khoa hoặc triệu chứng hiện tại giúp bác sĩ lựa chọn kỹ thuật siêu âm phù hợp và đọc kết quả chính xác hơn.
• Thực hiện siêu âm tại cơ sở y tế uy tín: Cơ sở có trang thiết bị hiện đại và bác sĩ giàu kinh nghiệm giúp giảm sai sót kỹ thuật và nâng cao độ tin cậy của kết quả siêu âm.

Lưu ý: Thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn, điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định áp dụng thông tin y khoa trong bài viết cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe cụ thể trước khi thực hiện.

Xem thêm

• Siêu âm có phát hiện buồng trứng đa nang không?
• Siêu âm có phát hiện u nang buồng trứng?
• Siêu âm có phát hiện tắc vòi trứng không?