Siêu âm ruột (siêu âm ống tiêu hóa) là một kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh sử dụng sóng siêu âm để đánh giá thành ruột và cấu trúc xung quanh. Phương pháp hỗ trợ chẩn đoán các bệnh lý như viêm ruột thừa, túi thừa đại tràng, viêm và u đường tiêu hóa. DIAG sẽ giải đáp chi tiết về phương pháp siêu âm ống tiêu hóa trong bài viết dưới đây.

Tổng quan siêu âm ruột

Siêu âm ống tiêu hóa (intestinal ultrasound) là một kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn sử dụng sóng siêu âm để đánh giá trực tiếp thành ruột và các cấu trúc xung quanh. Phương pháp chẩn đoán hình ảnh này đặc biệt hữu ích trong chẩn đoán và theo dõi bệnh viêm ruột như viêm đường ruột mãn tính và viêm loét đại tràng.

Siêu âm ống tiêu hóa là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn dùng để đánh giá trực tiếp thành ruột và cấu trúc xung quanh.
Siêu âm ống tiêu hóa là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn dùng để đánh giá trực tiếp thành ruột và cấu trúc xung quanh.

Siêu âm ống tiêu hóa sử dụng hai loại đầu dò:

  • Đầu dò lồi tần số thấp để quan sát tổng quát toàn bộ ruột.
  • Đầu dò thẳng tần số cao để đo chi tiết các chỉ số như độ dày thành ruột, lưu lượng máu qua Doppler, phân tầng thành ruột và viêm quanh ruột.

Quy trình mất dưới 30 phút. Bệnh nhân không cần chuẩn bị, không xạ hình và có thể thực hiện ngay. Thông thường, thành ruột dày dưới 3mm; nếu thành ruột dày hơn cho thấy ruột bị viêm.

Siêu âm đánh giá chính xác mức độ và nghiêm trọng của viêm ruột mạn, phát hiện biến chứng như hẹp, rò, áp xe và mỡ mạc treo tăng sinh. Kỹ thuật đáp ứng điều trị sớm (từ 2 tuần ở viêm loét đại tràng), dự đoán thuyên giảm lâm sàng dài hạn và chữa lành niêm mạc xuyên thành. Siêu âm có độ chính xác tương đương CT/MR nhưng an toàn hơn cho theo dõi lặp lại.

Khi nào cần chỉ định siêu âm ống tiêu hóa?

Siêu âm ống tiêu hóa được chỉ định chủ yếu để:

  • Theo dõi hoặc đánh giá viêm ruột mạn: Đánh giá mức độ viêm, độ dày thành ruột, tuần hoàn, biến chứng như áp xe ruột thừa, dò, hẹp ruột. Dùng để theo dõi hiệu quả điều trị, hỗ trợ chiến lược điều trị dựa trên mục tiêu cụ thể.
  • Chẩn đoán khi nghi viêm ruột cấp: Áp dụng trong viêm ruột thừa, túi thừa, viêm ruột cấp nhiễm trùng… phát hiện sớm các dấu hiệu như thành ruột dày, dịch quanh ruột.
  • Đánh giá tắc ruột hoặc giảm nhu động ruột: Phát hiện ruột giãn, lồng ruột, xoắn ruột, chứa hơi/dịch, nhu động giảm, giúp đánh giá mức độ và vị trí tắc.
  • Phát hiện khối u ổ bụng, khối bất thường trong ruột: Phân biệt khối lành tính hay u ác, xác định kích thước, phát triển mạch khu vực.
  • Sàng lọc và theo dõi biến chứng viêm ruột mạn: Phát hiện biến chứng như áp xe, lỗ rò.
Siêu âm ống tiêu hóa thường được chỉ định để theo dõi hoặc đánh giá viêm ruột, tắc ruột, giảm nhu động ruột, phát hiện khối u ổ bụng.
Siêu âm ống tiêu hóa thường được chỉ định để theo dõi hoặc đánh giá viêm ruột, tắc ruột, giảm nhu động ruột, phát hiện khối u ổ bụng.

Các bệnh lý có thể phát hiện qua siêu âm ống tiêu hóa

Bạn có thể sử dụng siêu âm ống tiêu hóa để phát hiện và theo dõi nhiều bệnh lý tiêu hóa, đặc biệt trong bệnh lý cấp và mạn. Dưới đây là các nhóm bệnh chính và những ứng dụng phổ biến:

Viêm đường ruột mãn tính và viêm đại tràng

Siêu âm giúp đánh giá độ dày thành ruột, lưu lượng máu, dấu hiệu viêm, áp xe, dò, hẹp ruột. Kỹ thuật có độ nhạy và độ đặc hiệu cao để chẩn đoán và theo dõi mức độ bệnh mạn tính gây viêm ở đường tiêu hóa. Phương pháp có thể phát hiện viêm xuyên thành, phù hợp theo dõi sớm trên lâm sàng.

Viêm túi thừa đại tràng, viêm ruột cấp, viêm ruột thừa

Siêu âm có thể phát hiện các bệnh lý như:

  • Viêm ruột thừa khi thành ruột dày hơn 6mm và có dịch xung quanh.
  • Viêm túi thừa khi thấy túi phình, viêm hoặc áp xe quanh các túi bên thành đại tràng.
  • Các tổn thương viêm cấp tính khác như viêm ruột cấp hoặc viêm ruột do nhiễm trùng.

Siêu âm cũng cho thấy biến chứng viêm ruột như ổ áp xe, túi dò quanh ruột. Trường hợp này thường gặp trong viêm đường ruột mãn tính, viêm túi thừa đại tràng hoặc phẫu thuật trước đó.

Tắc ruột và giảm vận động ruột

Siêu âm nhận biết các tình trạng tắc như ruột giãn, chứa hơi – tụ dịch trong ống tiêu hóa, giảm nhu động ruột tại vị trí tắc. Kỹ thuật cũng phát hiện dấu hiệu di chuyển bất thường trong trường hợp nhiễm trùng hoặc liệt ruột.

Khối u ruột (ác tính và lành tính)

Siêu âm có thể xác định khối trong lòng ruột, ngoài hoặc chèn ép ruột. Phân tích kết quả từ vị trí, kích thước, mật độ, tăng sinh mạch máu cũng gợi ý khối u.

Các bệnh lý có thể phát hiện qua siêu âm ống tiêu hóa.
Các bệnh lý có thể phát hiện qua siêu âm ống tiêu hóa.

Những lưu ý khi siêu âm ống tiêu hóa

Siêu âm kỹ thuật an toàn nhưng vẫn đòi hỏi cần chuẩn bị đúng và kỹ thuật chuẩn để đạt hình ảnh rõ nét. Bệnh nhân không cần chuẩn bị phức tạp trước khi khám sức khỏe, nhưng tuân thủ giúp giảm khí ruột cản trở.

  • Trước khi siêu âm ống tiêu hóa không yêu cầu thuốc nhuận tràng hay chống đầy hơi.
  • Bệnh nhân kiêng ăn nhẹ 4-6 giờ giảm thức ăn/khí ruột nhỏ, kiêng >6 giờ nếu đánh giá lưu lượng máu hoặc nhu động.
  • Các trường hợp béo phì nặng hoặc khí nhiều có thể làm giảm chất lượng hình ảnh chẩn đoán.