Siêu âm đàn hồi gan FibroScan là gì? Ưu và nhược điểm

Siêu âm đàn hồi gan là gì?

Siêu âm đàn hồi mô gan là phương pháp chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn dùng sóng siêu âm để đo độ cứng của mô gan, qua đó đánh giá mức độ xơ hóa gan. Độ cứng gan càng cao, nguy cơ xơ gan càng lớn. Kỹ thuật siêu âm này được sử dụng rộng rãi trong theo dõi bệnh gan mạn tính như viêm gan virus, gan nhiễm mỡ và bệnh gan do rượu, giúp hạn chế chỉ định sinh thiết gan khi không cần thiết.

Các hình thức siêu âm đàn hồi mô gan

Siêu âm đàn hồi mô gan hiện nay được triển khai dưới hai hình thức chính, đều nhằm mục tiêu đánh giá độ cứng của nhu mô gan để ước lượng mức độ xơ hóa. Việc lựa chọn hình thức phù hợp phụ thuộc vào trang thiết bị, mục tiêu lâm sàng và bối cảnh thăm khám.

• Siêu âm đàn hồi mô FibroScan: Đây là hình thức đo độ đàn hồi gan chuyên biệt, sử dụng thiết bị FibroScan để phát xung cơ học kết hợp sóng siêu âm nhằm đo độ cứng gan. FibroScan cho kết quả nhanh, dễ chuẩn hóa và được sử dụng rộng rãi trong tầm soát, phân độ xơ gan và theo dõi bệnh gan mạn tính. Phương pháp này được các hướng dẫn quốc tế như Hiệp hội Nghiên cứu Gan châu Âu (EASL) khuyến cáo sử dụng trong đánh giá xơ gan không cần xâm lấn.
• Siêu âm đàn hồi elastography: Đây là kỹ thuật siêu âm đàn hồi được tích hợp trực tiếp trên máy siêu âm chẩn đoán hình ảnh. Elastography cho phép vừa quan sát hình thái gan, vừa đo độ đàn hồi mô trong cùng một lần thăm khám. Phương pháp này linh hoạt, giúp bác sĩ đánh giá toàn diện gan và phù hợp trong theo dõi diễn tiến xơ hóa của gan, đặc biệt khi cần kết hợp với siêu âm bụng tổng quát.

Khi nào cần siêu âm đàn hồi gan?

Siêu âm đàn hồi mô được chỉ định khi cần đánh giá mức độ xơ hóa gan một cách không xâm lấn, đặc biệt ở người có nguy cơ mắc bệnh gan mạn tính. Phương pháp này giúp phát hiện sớm xơ gan, theo dõi tiến triển bệnh và hỗ trợ quyết định điều trị, hạn chế chỉ định sinh thiết gan khi không cần thiết.

Các đối tượng nên thực hiện siêu âm đàn hồi mô gan bao gồm:

• Người mắc bệnh gan mạn tính: viêm gan virus B, C; gan nhiễm mỡ không do rượu; bệnh gan do rượu hoặc do thuốc, nhằm đánh giá mức độ xơ hóa và nguy cơ tiến triển xơ gan.
• Người có yếu tố nguy cơ cao: béo phì, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, hội chứng chuyển hóa – những đối tượng có nguy cơ âm thầm tiến triển xơ gan.
• Người đang theo dõi và điều trị bệnh gan: cần đánh giá đáp ứng điều trị và diễn tiến độ cứng gan theo thời gian.

Đo độ đàn hồi gan chẩn đoán bệnh gì?

Đo độ đàn hồi gan được sử dụng chủ yếu để phát hiện, phân độ và theo dõi các bệnh lý gan mạn tính, thông qua việc đánh giá mức độ xơ hóa của mô gan. Khi gan bị tổn thương kéo dài, mô trở nên cứng hơn; chỉ số đàn hồi gan càng cao thì mức độ xơ hóa và nguy cơ biến chứng càng lớn.

Cụ thể, đo độ đàn hồi gan có giá trị trong chẩn đoán và quản lý các bệnh sau:

• Xơ gan và tiền xơ gan: giúp xác định mức độ xơ hóa của gan từ giai đoạn sớm đến xơ gan tiến triển, hỗ trợ phân tầng nguy cơ mà không cần sinh thiết gan trong nhiều trường hợp.
• Viêm gan mạn tính: bao gồm viêm gan B, viêm gan C, giúp đánh giá mức độ tổn thương gan và theo dõi diễn tiến bệnh theo thời gian.
• Bệnh gan nhiễm mỡ (đặc biệt là gan nhiễm mỡ không do rượu): đo độ đàn hồi gan giúp nhận biết sớm tình trạng xơ hóa gan trên nền bệnh gan nhiễm mỡ, vốn dễ bị bỏ sót nếu chỉ dựa vào siêu âm bụng thông thường.
• Bệnh gan do rượu hoặc do thuốc: hỗ trợ đánh giá mức độ tổn thương gan mạn tính và nguy cơ tiến triển xơ gan.
• Theo dõi hiệu quả điều trị bệnh gan: chỉ số đàn hồi gan có thể thay đổi theo thời gian, phản ánh đáp ứng điều trị hoặc tiến triển bệnh.

Nhờ khả năng đánh giá định lượng, thực hiện nhanh, an toàn và lặp lại nhiều lần, đo độ đàn hồi gan hiện được xem là công cụ quan trọng trong chẩn đoán và quản lý bệnh gan mạn tính, góp phần phát hiện sớm xơ gan và hạn chế biến chứng nghiêm trọng về sau.

Ưu và nhược điểm

Ưu điểm

• Không cần xâm lấn, an toàn: không gây đau, không dùng tia X, có thể thực hiện nhiều lần để theo dõi bệnh gan mạn tính.
• Đánh giá định lượng độ xơ gan: cung cấp chỉ số độ cứng gan giúp phân độ xơ hóa, hỗ trợ giảm nhu cầu sinh thiết gan.
• Thực hiện nhanh, thuận tiện: thời gian đo ngắn, kết quả có ngay, phù hợp cho tầm soát và theo dõi định kỳ.

Nhược điểm

• Bị ảnh hưởng bởi một số yếu tố lâm sàng: viêm gan cấp, sung huyết gan, ứ mật hoặc ăn no có thể làm tăng giả chỉ số độ đàn hồi.
• Độ chính xác giảm ở một số đối tượng: người béo phì, cổ trướng nhiều hoặc khoảng liên sườn hẹp có thể khó đo chính xác.
• Không thay thế hoàn toàn sinh thiết gan: trong một số trường hợp cần chẩn đoán nguyên nhân hoặc đánh giá tổn thương vi thể, sinh thiết gan vẫn cần thiết.

Quy trình thực hiện

Quy trình thực hiện siêu âm đàn hồi mô được thiết kế đơn giản, nhanh chóng và không xâm lấn, giúp đánh giá độ cứng của mô gan trong thời gian ngắn. Bệnh nhân thường không cần chuẩn bị phức tạp, kết quả có ngay sau khi đo và có thể sử dụng để hỗ trợ chẩn đoán, theo dõi bệnh gan mạn tính. Các bước bao gồm:

• Chuẩn bị trước khi đo: bệnh nhân được khuyến cáo nhịn ăn ít nhất 2–3 giờ để hạn chế ảnh hưởng của lưu lượng máu gan đến kết quả đo.
• Tiến hành đo đàn hồi gan: bác sĩ hoặc kỹ thuật viên đặt đầu dò siêu âm (như FibroScan hoặc elastography tích hợp trên máy siêu âm) tại vùng gan phù hợp, bệnh nhân nằm ngửa và thở nhẹ nhàng.
• Đọc và trả kết quả: máy hiển thị chỉ số độ cứng gan, bác sĩ sẽ phân tích kết quả kết hợp lâm sàng và các xét nghiệm khác để đưa ra đánh giá phù hợp.

Siêu âm đàn hồi gan ở đâu?

Siêu âm đàn hồi mô gan có thể được thực hiện tại Trung tâm Y khoa DIAG – hệ thống y khoa ứng dụng chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm theo tiêu chuẩn quốc tế. Tại DIAG, kỹ thuật đo độ đàn hồi gan được triển khai bằng thiết bị hiện đại, cho phép đánh giá chính xác mức độ xơ hóa gan một cách không cần xâm lấn, nhanh chóng và an toàn với chi phí phải chăng.

Quy trình siêu âm đàn hồi gan tại DIAG được thực hiện bởi đội ngũ bác sĩ và kỹ thuật viên giàu kinh nghiệm, kết quả được đọc và tư vấn trong bối cảnh lâm sàng cụ thể, kết hợp với xét nghiệm cần thiết khi có chỉ định. Nhờ đó, bệnh nhân có thể phát hiện sớm tổn thương gan, theo dõi tiến triển bệnh gan mạn tính và chủ động trong kế hoạch điều trị lâu dài.

Siêu âm fibroscan ở đâu? Siêu âm đàn hồi gan tại Trung tâm Y khoa DIAG là siêu âm fibroscan. Đây là thiết bị không xâm lấn đầu tiên dùng trong chẩn đoán và theo dõi xơ gan với ưu điểm là dễ thực hiện, không đau, không gây chảy máu, giá rẻ hơn nhiều so với sinh thiết gan và nhất là không có tác dụng phụ.

Lưu ý: Thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn, điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định áp dụng thông tin y khoa trong bài viết cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe cụ thể trước khi thực hiện.

Xem thêm

• Siêu âm gan thô nhẹ
• Áp-xe gan trên siêu âm
• Kích thước gan bình thường trên siêu âm