Siêu âm cổ họng có phát hiện ung thư không?

Siêu âm cổ họng là gì?

Siêu âm cổ họng là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh sử dụng sóng âm tần số cao để khảo sát các cấu trúc vùng cổ liên quan đến cổ họng, bao gồm mô mềm, tuyến giáp, tuyến nước bọt và đặc biệt là hệ thống hạch cổ.

Phương pháp này giúp phát hiện các bất thường như khối u, hạch to hoặc dấu hiệu viêm nhiễm, hỗ trợ bác sĩ định hướng nguyên nhân triệu chứng và quyết định các bước chẩn đoán tiếp theo một cách an toàn, không xâm lấn, không dùng tia X. (theo Hiệp hội X quang Bắc Mỹ – RSNA).

Siêu âm cổ họng có phát hiện ung thư không?

Siêu âm họng có thể phát hiện gián tiếp ung thư, chủ yếu thông qua việc nhận diện hạch cổ bất thường hoặc khối mô nghi ngờ ở vùng cổ, từ đó gợi ý khả năng ung thư đầu – cổ. Tuy nhiên, siêu âm không phải phương pháp chính để chẩn đoán ung thư vòm họng nguyên phát, do hạn chế trong khảo sát các cấu trúc nằm sâu như thanh quản, hạ họng.

Trong thực hành lâm sàng, siêu âm cổ thường được sử dụng để đánh giá hạch cổ nghi ngờ di căn, hướng dẫn chọc hút tế bào kim nhỏ (FNA) và theo dõi sau điều trị, trong khi CT, MRI hoặc nội soi vẫn là tiêu chuẩn để xác định tổn thương nguyên phát theo Hiệp hội X quang Bắc Mỹ (RSNA) và Hiệp hồi X-quang Hoa Kỳ (ACR).

Siêu âm cổ họng phát hiện bệnh gì?

Siêu âm cổ họng giúp phát hiện nhiều bệnh lý vùng cổ – họng, chủ yếu liên quan đến mô mềm và hệ thống hạch. Phương pháp này không chẩn đoán xác định mọi bệnh, nhưng đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm bất thường và định hướng nguyên nhân để bác sĩ chỉ định thăm dò chuyên sâu hơn. Cụ thể, siêu âm cổ họng có thể phát hiện:

• Hạch cổ to, hạch bất thường: Các biểu hiện bất thường này gợi ý viêm nhiễm, lao hạch hoặc khả năng di căn ung thư đầu – cổ; đồng thời hỗ trợ hướng dẫn sinh thiết kim nhỏ khi cần thiết.
• Khối u hoặc khối mô bất thường vùng cổ: Bao gồm u lành tính và u nghi ngờ ác tính ở mô mềm, tuyến nước bọt, vùng quanh họng, giúp định hướng chẩn đoán ban đầu.
• Bệnh lý tuyến giáp và vùng lân cận: Nhân giáp, viêm tuyến giáp hoặc khối chèn ép vùng cổ họng, có thể gây nuốt vướng, khàn tiếng.
• Tình trạng viêm, áp-xe vùng cổ: Phát hiện ổ viêm, tụ dịch quanh họng hoặc hạch viêm trong bối cảnh nhiễm trùng tai – mũi – họng.

Khi nào cần siêu âm họng để xác định ung thư vòm họng

Siêu âm cổ họng được chỉ định khi có dấu hiệu nghi ngờ ung thư vòm họng, đặc biệt nhằm đánh giá hạch cổ bất thường – biểu hiện thường gặp của bệnh. Phương pháp này không chẩn đoán trực tiếp u vòm họng nhưng giúp định hướng nguy cơ và quyết định thăm dò chuyên sâu. Siêu âm cổ họng thường được thực hiện trong các trường hợp sau:

• Xuất hiện hạch cổ to, cứng, không đau, tồn tại kéo dài: Đây là dấu hiệu gợi ý di căn hạch vùng cổ trong ung thư vòm họng, cần siêu âm để đánh giá hình thái và hướng dẫn sinh thiết nếu cần.
• Có triệu chứng nghi ngờ ung thư vòm họng: Bao gồm nghẹt mũi một bên kéo dài, chảy máu mũi, ù tai, nghe kém, đau đầu, mệt mỏi hoặc khó nuốt; siêu âm hỗ trợ phát hiện hạch cổ liên quan.
• Kết quả nội soi tai mũi họng hoặc chẩn đoán ban đầu bất thường: Siêu âm được dùng để đánh giá mức độ lan hạch, hỗ trợ staging trước khi chỉ định CT, MRI.

Cần lưu ý những gì trước khi thực hiện siêu âm cổ họng

Siêu âm cổ họng là phương pháp chẩn đoán hình ảnh an toàn, không xâm lấn và không cần chuẩn bị phức tạp, tuy nhiên người bệnh vẫn cần lưu ý một số điểm để kết quả khảo sát chính xác và quá trình thực hiện thuận lợi. Trước khi siêu âm cổ họng, người bệnh nên chú ý:

• Không cần nhịn ăn hay uống: Siêu âm cổ họng không ảnh hưởng đến tiêu hóa, có thể thực hiện vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày.
• Tránh đeo trang sức vùng cổ: Dây chuyền, vòng cổ có thể che khuất vùng khảo sát và làm giảm chất lượng hình ảnh siêu âm.
• Thông báo triệu chứng và tiền sử bệnh: Cần cho bác sĩ biết các dấu hiệu như hạch cổ to, đau cổ, nuốt vướng, khàn tiếng kéo dài hoặc tiền sử ung thư để định hướng đánh giá phù hợp.
• Mang theo kết quả xét nghiệm, chẩn đoán trước đó (nếu có): Nội soi tai mũi họng, CT hoặc MRI giúp bác sĩ đối chiếu và đánh giá toàn diện hơn tình trạng bệnh lý vùng cổ – họng.

Các phương pháp khác giúp chẩn đoán ung thư vòm họng

Để chẩn đoán xác định ung thư vòm họng, siêu âm cổ họng thường không đủ mà cần phối hợp các phương pháp chuyên sâu hơn nhằm đánh giá tổn thương nguyên phát, mức độ xâm lấn và giai đoạn bệnh. Các phương pháp sau được sử dụng phổ biến trong thực hành lâm sàng:

• Nội soi tai mũi họng và sinh thiết: Là tiêu chuẩn vàng để quan sát trực tiếp vùng vòm họng và lấy mẫu mô làm giải phẫu bệnh, giúp xác định chính xác bản chất ác tính theo khuyến cáo của NHS.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Đánh giá chi tiết khối u vòm họng, mức độ xâm lấn mô mềm, nền sọ và dây thần kinh; được ưu tiên trong chẩn đoán và phân giai đoạn ung thư vòm họng.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT): Hỗ trợ phát hiện tổn thương xương, đánh giá hạch cổ và lập kế hoạch điều trị, đặc biệt trong giai đoạn đánh giá lan rộng bệnh.
• PET/CT: Được chỉ định trong một số trường hợp để phát hiện di căn xa hoặc tổn thương không rõ trên CT/MRI, hỗ trợ đánh giá toàn thân.

Việc lựa chọn cách chẩn đoán và phương pháp điều trị phù hợp sẽ do bác sĩ chuyên khoa quyết định, dựa trên triệu chứng cảnh báo, kết quả thăm dò ban đầu và nguy cơ ung thư của từng người bệnh.

Lưu ý: Thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn, điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định áp dụng thông tin y khoa trong bài viết cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe cụ thể trước khi thực hiện.

Xem thêm: Siêu âm cổ họng bao nhiêu tiền?