Nội soi đại tràng là gì? Khi nào cần nội soi đại tràng?

Lưu ý: Thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn, điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định áp dụng thông tin y khoa trong bài viết cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe cụ thể trước khi thực hiện.

Nội soi đại tràng là gì?

Nội soi đại tràng hiện là kỹ thuật “tiêu chuẩn vàng” trong chẩn đoán và điều trị nhiều bệnh lý tiêu hóa, đặc biệt là trong tầm soát và theo dõi ung thư đại trực tràng. Kỹ thuật này cho phép quan sát trực tiếp toàn bộ niêm mạc đại tràng để phát hiện tổn thương, đồng thời hỗ trợ can thiệp trực tiếp ngay trên các tổn thương đó.

Trên thực tế, nội soi đại tràng có hai vai trò chính:

• Tầm soát bệnh ở người chưa có triệu chứng, hoặc triệu chứng chưa rõ ràng, nhưng thuộc nhóm tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ nhất định.
• Theo dõi người bệnh sau khi đã phát hiện tổn thương (polyp, viêm, xuất huyết) hoặc điều trị ung thư trước đó.

Đối với ung thư đại tràng, nội soi không chỉ phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm mà còn ngăn chặn hình thành ung thư thông qua việc phát hiện và loại bỏ các tổn thương tiền ung thư trước khi trở nên ác tính.

Nội soi còn hữu ích trong việc đánh giá nguy cơ ung thư đại tràng trong tương lai bằng việc đánh giá kích thước, số lượng và đặc điểm mô học của tổn thương. Nhờ đó mà nội soi trở thành một giải pháp giám sát chủ động lý tưởng ở những người có nguy cơ cao.

Các phương pháp nội soi đại tràng phổ biến

Nội soi đại tràng có nhiều phương pháp khác nhau. Mỗi phương pháp có sự khác biệt về giới hạn phạm vi nội soi và có sử dụng kỹ thuật hỗ trợ hình ảnh hay không.

• Nội soi đại tràng toàn bộ: Đây là tiêu chuẩn vàng trong hầu hết các trường hợp cần chẩn đoán và tầm soát bệnh lý đại trực tràng. Bác sĩ không chỉ quan sát mà còn có thể can thiệp ngay trong quá trình nội soi, như cắt polyp hoặc lấy mẫu sinh thiết.
• Nội soi đại tràng có tăng cường hình ảnh: Đây là nhóm kỹ thuật cải tiến giúp nhìn rõ tổn thương nhỏ hoặc khó phát hiện bằng nội soi thông thường, thường hỗ trợ đánh giá tính chất lành – ác của tổn thương.
  • Nội soi nhuộm màu niêm mạc: Bác sĩ phun thuốc nhuộm lên bề mặt niêm mạc đại tràng để làm nổi bật các vùng bất thường, hỗ trợ phát hiện tổn thương phẳng hoặc rất nhỏ.
  • Nội soi phóng đại: Hệ thống nội soi có khả năng phóng đại hình ảnh nhiều lần, cho phép quan sát chi tiết cấu trúc vi thể của bề mặt niêm mạc và mô hình mạch máu. Kỹ thuật này giúp dự đoán bản chất mô học của polyp ngay trong lúc nội soi.
  • Nội soi tăng cường hình ảnh: Hệ thống máy nội soi sử dụng bộ lọc ánh sáng hoặc xử lý hình ảnh kỹ thuật số để làm nổi bật mạch máu và cấu trúc bề mặt niêm mạc, giúp bác sĩ đánh giá chi tiết và dễ dàng hơn.
• Nội soi viên nang đại tràng: Bệnh nhân nuốt một viên nang nhỏ có gắn camera. Viên nang di chuyển theo nhu động ruột và chụp hàng nghìn hình ảnh của đại tràng, sau đó hình ảnh được truyền đến máy tính để bác sĩ phân tích. Kỹ thuật này phù hợp khi không thể thực hiện được nội soi truyền thống, nhưng nhược điểm là không thể sinh thiết hoặc can thiệp điều trị trong quá trình nội soi.
• Nội soi đại tràng ảo: Đây thực chất là kỹ thuật chụp CT để tái tạo hình ảnh ba chiều của lòng đại tràng, giúp quan sát các polyp hoặc khối u mà không cần dùng ống soi. Tuy nhiên, nếu phát hiện bất thường thì vẫn phải nội soi để sinh thiết hoặc cắt bỏ.

Xem thêm: Trước khi nội soi đại tràng cần làm gì?

Nội soi đại tràng như thế nào?

Nội soi đại tràng được thực hiện với mục tiêu quan sát rõ toàn bộ niêm mạc đại tràng, đồng thời xử trí ngay tổn thương nếu có thể. Kỹ thuật này gắn liền với các yêu cầu chuẩn hóa về đánh giá trước và trong quá trình nội soi, nhằm đảm bảo thủ thuật là an toàn cùng điều kiện quan sát tối ưu.

Trong quá trình nội soi, một ống nội soi mềm có gắn hệ thống camera và nguồn sáng được đưa vào qua đường hậu môn để kiểm tra các đoạn của đại tràng. Sau đó hình ảnh niêm mạc đại tràng được truyền trực tiếp lên bề mặt của màn hình máy tính giúp bác sĩ đánh giá màu sắc, cấu trúc bề mặt và sự hiện diện của polyp, loét, viêm, khối u.

Sau khi đưa ống soi đến điểm cuối của đại tràng thì bác sĩ sẽ rút ống từ từ và quan sát kỹ niêm mạc đại tràng. Đây là thời điểm rất quan trọng trong toàn bộ quy trình nội soi, vì lúc này bác sĩ tập trung quan sát từng nếp gấp niêm mạc để tìm polyp hoặc tổn thương nhỏ.

Nhiều nghiên cứu khoa học cho thấy phần lớn tổn thương ở đại tràng được phát hiện trong lúc rút ống chứ không phải lúc đưa vào.

Nếu phát hiện polyp hoặc tổn thương nghi ngờ, nội soi cho phép can thiệp ngay trong cùng phiên thủ thuật, bao gồm cắt polyp hoặc lấy mẫu sinh thiết để phân tích mô học.

Chính khả năng kết hợp giữa quan sát và can thiệp này làm cho nội soi đại tràng trở thành phương pháp vừa chẩn đoán vừa điều trị, đồng thời mang tính dự phòng ung thư đại tràng đặc biệt hiệu quả.

Nội soi đại tràng có đau không?

Nội soi đại tràng không gây đau nhưng có thể gây khó chịu ở một số trường hợp, là do ống soi di chuyển trong quá trình nội soi. Ống soi di di chuyển dọc theo đại tràng và làm căng thành ruột khi bơm khí để quan sát rõ niêm mạc, có thể gây căng tức bụng, đầy hơi hoặc co thắt nhẹ.

Cảm giác khó chịu này thường là tạm thời và không đáng lo ngại nếu so với lợi ích tầm soát ung thư từ nội soi.

Hơn nữa, mục tiêu của nội soi không đơn giản là giữ chất lượng hình ảnh rõ ràng mà còn là đảm bảo an toàn cho người bệnh. Bởi trên thực tế, nhiều trường hợp nội soi đại tràng cần phải sử dụng thuốc an thần/gây mê để thực hiện trơn tru, do đó cần đảm bảo người bệnh phù hợp với thuốc mà không bị ảnh hưởng sức khỏe tổng thể.

Vậy nên bác sĩ luôn tư vấn chi tiết quy trình làm nội soi đại tràng với bệnh nhân. Việc này nhằm giúp người bệnh hiểu rõ bản thân cần chuẩn bị gì để buổi nội soi thành công.

Khi nào cần nội soi đại tràng?

Nội soi đại tràng không được khuyến khích tự ý thực hiện mà cần phải có chỉ định rõ ràng. Bất kỳ chỉ định nội soi nào cũng cần dựa trên nguy cơ, triệu chứng và tiền sử cá nhân/gia đình để đảm bảo hiệu quả và tránh lạm dụng thủ thuật.

Trường hợp cần nội soi đại tràng để tầm soát bệnh (không triệu chứng)

• Người ≥ 50 tuổi thuộc nhóm nguy cơ trung bình: không có tiền sử polyp hoặc ung thư đại trực tràng, không có bệnh viêm ruột mạn tính, không có tiền sử gia đình đặc biệt.
• Người có tiền sử gia đình ung thư đại trực tràng.
• Người có hội chứng di truyền nguy cơ cao: hội chứng Lynch, Hội chứng đa polyp tuyến gia đình (FAP).

Trường hợp cần nội soi đại tràng để chẩn đoán (có triệu chứng)

• Xuất huyết tiêu hóa dưới: đi cầu ra máu đỏ, máu lẫn trong phân, hoặc có kết quả xét nghiệm máu ẩn trong phân dương tính.
• Thiếu máu thiếu sắt không rõ nguyên nhân, đặc biệt là ở người lớn tuổi.
• Thói quen đại tiện bất thường kéo dài: táo bón, tiêu chảy, hoặc tiêu chảy xen kẽ táo bón.
• Đau bụng mạn tính nghi ngờ bệnh lý đại tràng.
• Nghi ngờ bệnh lý đại tràng nếu có đau mạn tính.
• Nghi ngờ bệnh viêm ruột (viêm loét đại tràng, bệnh Crohn).
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.

Trường hợp cần nội soi để theo dõi (nội soi định kỳ)

• Sau khi phát hiện polyp tuyến.
• Sau điều trị ung thư đại trực tràng.
• Người mắc bệnh viêm đại tràng mạn tính lâu năm (như viêm loét đại tràng, Crohn đại tràng).
• Nội soi định kỳ giúp đánh giá tình trạng và nguy cơ bệnh tiến triển ác tính trong tương lai.

Xem thêm: Khám đại tràng không cần nội soi

Một số thắc mắc thường gặp về nội soi đại tràng

Nội soi đại tràng có nguy hiểm không?

Nội soi đại tràng nhìn chung là một thủ thuật an toàn khi được thực hiện tại cơ sở y tế có chuyên môn và tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật. Phần lớn bệnh nhân chỉ gặp cảm giác đầy hơi hoặc khó chịu nhẹ và hồi phục nhanh sau thủ thuật.

Nội soi đại tràng có cần gây mê không?

Nội soi đại tràng không bắt buộc phải gây mê toàn thân. Mặc dù vậy, trong nhiều trường hợp hiện nay vẫn cần gây mê để giúp giảm lo lắng và cảm giác khó chịu.

Tuy nhiên, việc lựa chọn gây mê hay không còn phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, mức độ lo lắng cùng khả năng chịu đau của người bệnh.

Cần lưu ý gì trước khi làm nội soi đại tràng?

• Người bệnh cần chú ý những vấn đề sau để đảm bảo an toàn và hiệu quả nội soi:
• Cần nhịn ăn theo hướng dẫn của bác sĩ để làm sạch đại tràng.
• Thông báo đầy đủ tiền sử bệnh lý cá nhân, đặc biệt là bệnh tim mạch, hô hấp, rối loạn đông máu.
• Thông báo đến bác sĩ các loại thuốc đang sử dụng, đặc biệt là thuốc chống đông, thuốc trị tiểu đường…
• Thông báo đến bác sĩ về tiền sử dị ứng (nếu có).

Xem thêm

• Nội soi đại tràng gây mê
• Nội soi đại tràng giá bao nhiêu?
• Nội soi đại tràng có được bảo hiểm chi trả?