Nội soi dạ dày không gây mê có đau không?

Lưu ý: Thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn, điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định áp dụng thông tin y khoa trong bài viết cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe cụ thể trước khi thực hiện.

Nội soi dạ dày gây đau hay chỉ “khó chịu”?

Nếu nội soi dạ dày không gây mê hoặc dùng thuốc an thần thì người bệnh thường mô tả là có cảm giác khó chịu, chứ không mô tả là “đau” theo nghĩa đau nhói hay đau kéo dài.

Khó chịu này là cảm giác nghẹn ở họng, buồn nôn hoặc nôn ói do phản xạ nôn, cảm giác có dị vật khi ống soi đi qua họng và thực quản. Người bệnh còn có thể kèm theo cảm giác lo lắng căng thẳng khi phải phối hợp thở – nuốt theo hướng dẫn của bác sĩ.

Một số trường hợp còn được mô tả là cảm giác tức khó chịu, thường gặp nhất là khi căng tức do bác sĩ bơm khí nhằm làm căng dạ dày để quan sát rõ trên máy. Cảm giác này giống “đầy hơi, chướng, tức” và có thể được người bệnh diễn giải thành cơn đau, đặc biệt là ở những người có cơ địa nhạy cảm hoặc tâm lý lo lắng.

Để giảm bớt cảm giác khó chịu hay căng tức quá mức thì bác sĩ sẽ dùng đến thuốc an thần hoặc thuốc giảm đau, giúp người bệnh thoải mái hơn và không gây ra những hành động vô thức do khó chịu. Đây được xem là một trong những giải pháp cần thiết trong quy trình để đảm bảo nội soi thành công.

Tuy vậy, nếu khẳng định nội soi dạ dày không đau trong mọi trường hợp là không chính xác, bởi một số trường hợp gây đau thật sự và được người bệnh mô tả là đau tức, đau quặn, hoặc đau rát rõ rệt.

Khi nào nội soi dạ dày có thể gây đau thật sự?

Cơn đau thật sự thường xuất hiện khi có sự kích thích cơ học, sự căng giãn mạnh hơn bình thường, hoặc khi thuốc an thần / giảm đau được tiêm vào trước đó không đủ.

Tình huống thường gặp là nội soi mà thuốc an thần không đủ mức dự kiến. Nếu bệnh nhân vẫn tỉnh táo thì phản xạ nôn mạnh, kết hợp với tâm lý căng thẳng, thì sự co thắt vùng họng – thực quản do nội soi có thể tạo cảm giác đau rát / đau thắt thay vì chỉ “khó chịu”.

Ngay cả khi dùng đủ liều an thần theo phác đồ thì người bệnh cũng có thể vẫn cảm nhận được cơn đau, dù nhẹ hơn thông thường. Điều này là do có sự khác biệt về cơ địa, cùng một liều khiến người này ngủ sâu nhưng người khác chỉ buồn ngủ nhẹ và vẫn còn nhận biết.

Trên thực tế, nhiều trường hợp có thể cần đến thủ thuật can thiệp nhiều hơn là nội soi, thậm chí là có thể gây đau dù đã tiêm đủ thuốc và người bệnh đã vào trạng thái ngủ sâu.

• Sinh thiết nhiều vị trí trong dạ dày.
• Cắt polyp, cắt niêm mạc, hoặc bóc tách dưới niêm.
• Cầm máu qua nội soi bằng cách tiêm, kẹp clip, đốt nhiệt…
• Thắt tĩnh mạch thực quản hoặc tiêm xơ (trường hợp có giãn tĩnh mạch).
• Nong chít hẹp ở thực quản, môn vị.
• Đặt hoặc đổi stent đường tiêu hoá trên (khi có hẹp/tắc).

Những trường hợp can thiệp sâu hơn nội soi này có thể gây đau rõ rệt nếu thao tác phức tạp hoặc thực hiện kéo dài, do đó bác sĩ thường cân nhắc sử dụng mức an thần sâu hơn nếu có thể.

Những thứ bạn nên chuẩn bị để cảm thấy thoải mái khi nội soi dạ dày

Cảm giác khó chịu trong quá trình nội soi thường đến từ cách thực hiện kỹ thuật và tâm lý lo lắng.

Bạn nên hỏi trước về các loại an thần có thể lựa chọn. Bác sĩ sẽ tư vấn các loại phù hợp, với mức độ từ nhẹ đến sâu, hoặc sử dụng loại gây tê họng dạng xịt. Tuy nhiên, bạn cần lưu ý rằng nội soi có thuốc an thần thì chi phí sẽ cao hơn một chút so với không dùng thuốc.

Bạn cần chuẩn bị thêm hồ sơ bệnh án đầy đủ (nếu có) để bác sĩ giúp chọn thuốc phù hợp và hướng nội soi an toàn với thể trạng. Trong đó bao gồm các thông tin sau:

• Tiền sử khó sử dụng an thần.
• Tình trạng dị ứng thuốc, thực phẩm…
• Bệnh lý nền đang có: bệnh lý tim mạch, bệnh phổi, tình trạng ngưng thở khi ngủ…
• Danh sách các loại thuốc đang sử dụng, kể cả không kê đơn, vitamin, thực phẩm chức năng.

Nếu bạn có tâm lý hay lo lắng hoặc cơ địa nhạy cảm dễ nôn thì có thể áp dụng theo một số hướng dẫn y khoa sau đây:

• Ngủ đủ và hạn chế căng thẳng trước ngày nội soi.
• Đi sớm hơn giờ hẹn để có thời gian ổn định nhịp thở trước khi nội soi.
• Nếu nội soi có dùng an thần:
  • Tập thở chậm bằng mũi nếu đột ngột tỉnh lại trong lúc soi, thả lỏng vai – cổ và thực hiện theo hướng dẫn của điều dưỡng để giảm phản xạ nôn và giảm căng cơ họng.
  • Nhờ người nhà đưa đón và chuẩn bị chỗ nghỉ, vì an thần có thể làm chậm hồi phục phản xạ và ảnh hưởng sinh hoạt trong ngày.
  • Áp dụng theo đúng hướng dẫn ăn uống sau nội soi, đợi hết tê họng trước khi ăn uống để tránh sặc.

Xem thêm

• Khoảng cách giữa 2 lần nội soi dạ dày?
• Bao lâu thì nên nội soi dạ dày 1 lần?
• Nội soi dạ dày giá bao nhiêu?