Siêu âm gan thường cho ra nhiều chỉ số khiến người đọc khó tự đánh giá, đặc biệt là kích thước gan. Không ít người lo lắng khi thấy gan lớn hơn hoặc nhỏ hơn mức quen thuộc, băn khoăn liệu đó có phải dấu hiệu bệnh lý không. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu kích thước gan bình thường trên siêu âm, cách đo, giá trị tham khảo ở người lớn và trẻ em.

Hình ảnh siêu âm gan bình thường

Trên siêu âm gan bình thường, gan có bờ đều, trơn láng, cấu trúc nhu mô đồng nhất, hồi âm trung bình và không có khối u hay tổn thương khu trú. Các mạch máu gan, đặc biệt là tĩnh mạch cửa và động mạch gan, được quan sát rõ, không giãn bất thường.

Ở người khỏe mạnh, gan phải không vượt quá bờ sườn phải khi thở bình thường. Hình ảnh siêu âm gan thường không ghi nhận dấu hiệu xơ hóa, không có hình ảnh gồ ghề bề mặt gan và không kèm dịch ổ bụng.

Những đặc điểm này giúp bác sĩ phân biệt gan bình thường với các tình trạng sức khỏe bất thường gan như viêm gan, gan nhiễm mỡ, xơ gan hoặc ung thư gan.

kích thước gan bình thường trên siêu âm
Trên siêu âm gan bình thường, gan có bờ đều, trơn láng, cấu trúc nhu mô đồng nhất

Cách đo kích thước gan trên siêu âm

Trong thực hành chẩn đoán hình ảnh, kích thước gan được đo chủ yếu bằng siêu âm bụng, tập trung vào thùy gan phải vì đây là phần gan lớn nhất và phản ánh khá chính xác tình trạng chung của gan. Bác sĩ thường thực hiện phép đo trên mặt cắt dọc, theo đường trung đòn phải, tính từ vòm hoành xuống đến bờ dưới gan.

Quá trình đo không chỉ dừng lại ở việc ghi nhận một con số. Bác sĩ còn quan sát đồng thời cấu trúc gan, độ đồng nhất của nhu mô, bờ gan có đều hay không, cũng như mối liên quan giữa gan với các mạch máu như tĩnh mạch cửa và động mạch gan. Những yếu tố này giúp phân biệt gan có kích thước bình thường nhưng đã xuất hiện bệnh lý gan tiềm ẩn với gan thực sự khỏe mạnh.

Kích thước gan trên siêu âm bình thường ở người lớn

Kích thước gan bình thường trên siêu âm ở người lớn khoảng 14 – 15cm, và giá trị dưới 16cm vẫn được coi là trong giới hạn bình thường nếu không kèm theo các dấu hiệu bất thường khác trên hình ảnh siêu âm.

Trong đánh giá lâm sàng, kết quả siêu âm xơ gan hoặc các bệnh lý khác không chỉ dựa vào kích thước gan. Bác sĩ thường đánh giá toàn bộ cấu trúc gan, sự đồng nhất của nhu mô gan, bờ gan, cũng như các mạch máu như tĩnh mạch cửa và động mạch gan để xem xét có bất thường hay tổn thương nào hay không. Vì vậy, khi đọc kết quả siêu âm, người bệnh cần chú ý cả phần mô tả chuyên môn của bác sĩ chứ không chỉ dựa vào con số kích thước gan đo được.

Kích thước gan trẻ em trên siêu âm bình thường

Đối với trẻ em, việc đánh giá kích thước gan trẻ em cần thận trọng hơn vì gan thay đổi theo độ tuổi, chiều cao và cân nặng. Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, gan thường chiếm tỷ lệ lớn hơn so với cơ thể và sẽ giảm dần tương đối khi trẻ lớn lên.

Do đó, bác sĩ luôn so sánh kết quả đo với bảng giá trị chuẩn theo từng nhóm tuổi thay vì áp dụng tiêu chuẩn của người lớn. Phụ huynh không nên tự đối chiếu kết quả siêu âm gan của trẻ với người trưởng thành, mà cần trao đổi trực tiếp với bác sĩ để được giải thích chính xác và tránh lo lắng không cần thiết.

Gan to trên siêu âm thể hiện điều gì?

Gan to là tình trạng gan có kích thước vượt quá giới hạn sinh lý. Đây không phải là chẩn đoán bệnh mà là một dấu hiệu hình ảnh cần được phân tích thêm nguyên nhân.

Gan to có thể liên quan đến viêm gan, gan nhiễm mỡ, ứ máu gan, bệnh lý chuyển hóa hoặc giai đoạn sớm của xơ gan. Trong một số trường hợp, gan to kèm cấu trúc không đồng nhất có thể gợi ý khối u hoặc tổn thương gan cần làm thêm xét nghiệm chuyên sâu.

Nếu kết quả siêu âm ghi nhận gan to, bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm chức năng gan, đánh giá tĩnh mạch cửa và theo dõi định kỳ để tìm nguyên nhân chính xác.

kích thước gan bình thường trên siêu âm
Gan to có thể liên quan đến viêm gan, gan nhiễm mỡ, ứ máu gan

Gan nhỏ trên siêu âm thể hiện gì?

Gan nhỏ thường gặp trong các trường hợp xơ gan giai đoạn muộn. Khi đó, nhu mô gan bị xơ hóa, co rút khiến kích thước gan giảm dần. Trên kết quả siêu âm, ngoài gan nhỏ, bác sĩ còn có thể thấy bờ gan gồ ghề, cấu trúc không đồng nhất, giãn tĩnh mạch cửa và có thể kèm dịch ổ bụng.

Gan nhỏ hiếm khi là dấu hiệu lành tính và thường cần được theo dõi sát, phối hợp nhiều phương pháp chẩn đoán khác để đánh giá mức độ tổn thương gan.

kích thước gan bình thường trên siêu âm
Gan nhỏ thường gặp trong các trường hợp xơ gan giai đoạn muộn

Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả siêu âm gan

Kết quả siêu âm gan không chỉ phụ thuộc vào tình trạng gan mà còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác, cụ thể:

  • Tuổi thai tại thời điểm siêu âm: Ở giai đoạn thai sớm, đặc biệt trước tam cá nguyệt thứ hai, bộ phận sinh dục ngoài của thai nhi chưa phát triển hoàn chỉnh. Điều này khiến hình ảnh siêu âm dễ gây nhầm lẫn, dù bác sĩ đã quan sát kỹ.
  • Tư thế của thai nhi: Thai nhi khép chân, quay lưng về phía đầu dò hoặc vận động nhiều trong lúc siêu âm sẽ làm che khuất vùng sinh dục. Đây là nguyên nhân phổ biến khiến việc xác định giới tính không rõ ràng dù tuổi thai đã phù hợp.
  • Chất lượng thiết bị siêu âm: Máy siêu âm đời cũ hoặc độ phân giải thấp sẽ hạn chế khả năng quan sát chi tiết cấu trúc nhỏ như bộ phận sinh dục, đặc biệt trong siêu âm thai sớm.
  • Kỹ năng và kinh nghiệm của bác sĩ: Việc nhận diện dấu hiệu giới tính đòi hỏi bác sĩ có kinh nghiệm sản khoa và quen với hình ảnh học thai nhi theo từng mốc phát triển. Sự khác biệt về chuyên môn có thể ảnh hưởng đến kết luận.
  • Thể trạng của mẹ bầu: Thành bụng dày, lượng mỡ dưới da nhiều hoặc sẹo mổ cũ có thể làm giảm chất lượng hình ảnh siêu âm, nhất là khi siêu âm qua thành bụng.
  • Loại hình siêu âm được sử dụng: Siêu âm 2D, 3D, 4D cho mức độ chi tiết khác nhau. Ở cùng một tuổi thai, các phương pháp này có thể cho kết quả quan sát giới tính khác nhau.

Xem thêm