Nội soi đại tràng không phải ai cũng phải làm ngay mà chỉ được thực hiện sau khi bác sĩ đánh giá lâm sàng thấy có chỉ định phù hợp. Tuy nhiên, nội soi hiện không còn là phương pháp bắt buộc trong mọi trường hợp cần chẩn đoán bệnh lý về đại tràng, thay vào đó thì chụp CT đại tràng ảo và xét nghiệm phân FIT là những lựa chọn phù hợp hơn nhờ hiệu quả cao, tiết kiệm và ít rủi ro.

Lưu ý: Thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn, điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định áp dụng thông tin y khoa trong bài viết cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe cụ thể trước khi thực hiện.

Vì sao nhiều người lo lắng khi nội soi đại tràng?

Nội soi đại tràng vốn là thủ thuật đưa trực tiếp một ống mềm dài qua hậu môn để quan sát toàn bộ đại tràng. Đồng thời, để nội soi đạt hiệu quả thì người bệnh phải uống thuốc làm sạch ruột, gây tiêu chảy nhiều lần kèm cảm giác mệt mỏi và khó chịu. Thậm chí nhiều trường hợp cần phải nhịn ăn trước đó để đảm bảo sạch ruột, có thể gây yếu sức hoặc chóng mặt.

Dù đa số các ca nội soi hiện nay được thực hiện bằng kỹ thuật nhẹ nhàng và có thể gây mê ngắn nhưng nội soi đại tràng vẫn luôn là nỗi ám ảnh của nhiều bệnh nhân.
Dù đa số các ca nội soi hiện nay được thực hiện bằng kỹ thuật nhẹ nhàng và có thể gây mê ngắn nhưng nội soi đại tràng vẫn luôn là nỗi ám ảnh của nhiều bệnh nhân.

Hơn nữa, người bệnh còn bị ảnh hưởng tâm lý chứ không chỉ riêng vấn đề thể chất, bởi nội soi cần phải trực tiếp can thiệp vào “vùng kín” của bệnh nhân, vừa đau, khó chịu vừa có cảm giác xấu hổ.

Mặc dù hiếm nhưng nội soi vẫn có nguy cơ gây biến chứng như chảy máu nhẹ hoặc thủng ruột (tỷ lệ rất thấp < 0.1%). Thông tin này nếu truyền miệng mà không đề cập rõ ngữ cảnh bệnh cụ thể rất dễ gây hoang mang, khiến nhiều người sợ hãi.

Lo lắng khi nội soi đại tràng phổ biến và dễ hiểu, ngay cả khi có những phương pháp hiệu quả hơn thì bạn cần phải hiểu rõ liệu các phương pháp này có thể thay thế và liệu có đảm bảo độ chính xác so với nội soi hay không. Việc này sẽ giúp bạn an tâm hơn trong quá trình thăm khám và điều trị bệnh.

Khám đại tràng không cần nội soi được không?

Khám đại tràng không cần nội soi là hoàn toàn khả thi. Trong trường hợp này, hai phương pháp hiện đại và phổ biến hơn là chụp CT đại tràng ảo hoặc xét nghiệm máu ẩn trong phân. Cả hai mang đến hiệu quả cao, đồng thời giải quyết được các lo lắng phổ biến nhất của người bệnh là sợ đau, lo ngại phải làm sạch ruột, hay sợ can thiệp vùng kín.

  • Chụp CT đại tràng ảo: Bác sĩ dùng máy CT để tái tạo hình ảnh 3D của lòng đại tràng, giúp phát hiện polyp hoặc khối u với độ chính xác tương đương nội soi. Bệnh nhân chỉ cần làm sạch ruột trước khi chụp, không phải chịu đau hay can thiệp trực tiếp.
  • Xét nghiệm máu ẩn trong phân (FIT): Chỉ cần mẫu phân nhỏ, xét nghiệm có thể phát hiện dấu hiệu sớm của ung thư đại tràng là có máu vi thể. Nếu kết quả xét nghiệm phân dương tính thì bệnh nhân mới được chỉ định nội soi kiểm tra chi tiết hơn.
Chụp CT đại tràng ảo là phương pháp chẩn đoán hình ảnh cho thấy hình ảnh chi tiết bên trong đại tràng, không đau, không xâm lấn mà vẫn đảm bảo hiệu quả chẩn đoán cao.
Chụp CT đại tràng ảo là phương pháp chẩn đoán hình ảnh cho thấy hình ảnh chi tiết bên trong đại tràng, không đau, không xâm lấn mà vẫn đảm bảo hiệu quả chẩn đoán cao.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), Hiệp hội Tiêu hóa Thế giới (WGO) đều nhận định cả hai phương pháp này đều an toàn, nhanh chóng, không gây đau và được khuyến nghị thay thế nội soi cho người sợ thủ thuật hoặc có bệnh nền nặng.

Với người chỉ cần tầm soát định kỳ hoặc không có triệu chứng đáng ngờ thì thực hiện xét nghiệm FIT định kỳ hàng năm hoặc CT đại tràng ảo mỗi 5 năm là đủ để phát hiện sớm bệnh lý đại tràng.

Khi kết quả có dấu hiệu bất thường thì bác sĩ sẽ cần nội soi để kiểm tra kỹ hoặc thực hiện sinh thiết để phân tích xác nhận chẩn đoán.

Khám đại tràng không cần nội soi có chính xác không?

Khám đại tràng không cần nội soi vẫn có độ chính xác cao, đặc biệt nếu sử dụng kỹ thuật chụp CT đại tràng ảo và xét nghiệm máu ẩn trong phân (FIT) trong một số trường hợp nhất định.

  • Chụp CT đại tràng ảo: Xét nghiệm có độ chính xác tổng thể khoảng 85 – 90% trong việc phát hiện các khối u hoặc polyp lớn từ 1 cm trở lên. Đây là phương pháp an toàn, ít xâm lấn nhưng vẫn không thể lấy mẫu mô hoặc cắt bỏ polyp trực tiếp như nội soi.
  • Xét nghiệm máu ẩn trong phân (FIT): Xét nghiệm phân có độ chính xác 70 – 80% trong phát hiện ung thư đại trực tràng, nhưng chỉ đạt 20 – 30% đối với polyp hoặc tổn thương nhỏ. Vì vậy FIT rất phù hợp cho sàng lọc ban đầu, nhưng khi kết quả dương tính thì vẫn cần nội soi để kiểm tra kỹ hơn.

Nội soi có độ chính xác gần như tuyệt đối, khoảng 98 – 100% trong việc phát hiện và chẩn đoán tổn thương đại tràng. Ngoài ra, bác sĩ có thể xử lý và cắt bỏ polyp ngay trong quá trình soi nên vẫn được xem là tiêu chuẩn tốt nhất hiện nay.

Nhìn chung, cả hai phương pháp chụp CT đại tràng ảo và xét nghiệm FIT hiện được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) và Mạng lưới Ung thư Toàn diện Quốc gia (NCCN) công nhận là các phương pháp thay thế hợp lý cho nội soi, nhất là trong tầm soát ung thư đại tràng.