Đo mật độ xương là xét nghiệm quan trọng để xác định loãng xương, đánh giá nguy cơ gãy xương và các bệnh lý xương khớp, rất phù hợp với những người trên 65 tuổi hoặc có nguy cơ cao. Hiện nay có nhiều công nghệ đo mật độ xương khác nhau từ đơn giản đến cao cấp, và do đó chi phí cũng dao động tương ứng.

Lưu ý: Thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn, điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định áp dụng thông tin y khoa trong bài viết cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe cụ thể trước khi thực hiện.

Đo mật độ xương là gì?

Đo mật độ xương là xét nghiệm được dùng để đánh giá độ chắc khỏe của xương thông qua việc đo lượng khoáng chất (chủ yếu là canxi và phosphat) có trong một vùng xương nhất định. Mục đích là giúp xác định xem xương có bị mất khoáng và yếu đi hay không.

Thông qua xét nghiệm này mà bác sĩ có thể phát hiện sớm các bệnh lý làm suy giảm chất lượng xương, đặc biệt là loãng xương – rất thường gặp ở phụ nữ cao tuổi.

Hơn nữa, việc đo mật độ xương còn hữu ích trong việc theo dõi hiệu quả điều trị loãng xương, đánh giá nguy cơ gãy xương trong tương lai và hỗ trợ chẩn đoán các rối loạn chuyển hóa liên quan đến xương. Trong đó bao gồm những bệnh như thiểu xương do dùng corticoid dài hạn, cường giáp, hoặc bệnh thận mạn tính.

Đo mật độ xương là một trong những xét nghiệm quan trọng giúp chẩn đoán loãng xương, nhờ đó phát hiện sớm nguy cơ gãy xương trước cả khi có triệu chứng.
Đo mật độ xương là một trong những xét nghiệm quan trọng giúp chẩn đoán loãng xương, nhờ đó phát hiện sớm nguy cơ gãy xương trước cả khi có triệu chứng.

Các công nghệ đo mật xương phổ biến

Hiện nay có nhiều công nghệ máy đo mật độ xương khác nhau vì mỗi loại phục vụ cho các mục đích và điều kiện sử dụng riêng biệt. Điểm khác nhau của các máy này là độ chính xác, chi phí và phạm vi đánh giá mật độ xương.

Phương pháp phổ biến nhất là đo mật độ xương bằng công nghệ DEXA (Dual-energy X-ray Absorptiometry) bằng tia X năng lượng kép. Kỹ thuật quét DEXA sử dụng hai chùm tia X có năng lượng khác nhau để đo lượng khoáng chất trong xương tại các vị trí chuẩn như cột sống thắt lưng, cổ xương đùi và cẳng tay.

  • DEXA 1 vùng: Máy đo mật độ xương tại một vị trí cụ thể, thường là cẳng tay hoặc cổ tay. Loại máy này có chi phí thấp, dễ triển khai nhưng độ chính xác không cao.
  • DEXA 2 vùng: Máy đo mật độ xương tại hai vị trí chính là cột sống thắt lưng và cổ xương đùi. Đây là loại máy tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán loãng xương với khả năng cho ra kết quả chính xác và có thể dùng để theo dõi tiến triển bệnh.
  • DEXA toàn thân: Máy này không chỉ đo mật độ xương ở nhiều vị trí khác nhau mà còn phân tích thành phần cơ thể như lượng mỡ, cơ và khoáng chất. Công nghệ DEXA toàn thân chủ yếu dùng trong đánh giá tổng thể sức khỏe xương – cơ.
  • Siêu âm gót chân (QUS): Máy siêu âm dùng sóng âm tần số cao để đo độ đàn hồi và mật độ của xương gót chân mà không cần tia X. Phương pháp này an toàn, rẻ và tiện lợi, thích hợp để sàng lọc ban đầu, nhưng không đủ chính xác để đưa ra kết luận loãng xương.
DEXA hiện là tiêu chuẩn vàng trong đo mật độ xương với hiệu quả cao trong chẩn đoán, đặc biệt là công nghệ DEXA 2 vùng.
DEXA hiện là tiêu chuẩn vàng trong đo mật độ xương với hiệu quả cao trong chẩn đoán, đặc biệt là công nghệ DEXA 2 vùng.

Đo mật độ xương giá bao nhiêu?

Giá đo mật độ xương hiện nay dao động trung bình từ 350.000 – 500.000đ/1 lần xét nghiệm. Mức giá này áp dụng tại các bệnh viện công lập và tùy thuộc vào vị trí đo, công nghệ máy sử dụng, chưa bao gồm chi phí dịch vụ của bệnh viện hoặc cơ sở y tế.

Tại các bệnh viện tư nhân, trung tâm y tế cao cấp hoặc cơ sở xét nghiệm chuyên sâu thì chi phí thường cao hơn, có thể đến 1.200.000đ cho một lần đo mật độ xương.

Đo mật độ xương cũng là một xét nghiệm nằm trong danh mục được hưởng BHYT khi được bác sĩ chỉ định khám và điều trị tại các cơ sở y tế hợp pháp, với mức hưởng dao động từ 80 – 100% tùy đối tượng. Bạn nên trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế tại nơi mình sẽ làm xét nghiệm để nắm rõ liệu bản thân có được BHYT hỗ trợ hay không.

Thời điểm cần xét nghiệm mật độ xương

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y Tế khuyến cáo thì những trường hợp sau cần làm xét nghiệm đo mật độ xương:

Khi có dấu hiệu nghi ngờ loãng xương hoặc gãy xương không do chấn thương rõ ràng

  • Gãy cổ xương đùi, cột sống, cổ tay hoặc xương sườn dù chấn thương nhẹ.
  • Giảm chiều cao rõ rệt (≥ 2 cm/năm hoặc ≥ 4 cm so với thời trẻ).
  • Có còng lưng, đau lưng mạn tính.

Khi có yếu tố nguy cơ cao dù chưa có triệu chứng

  • Phụ nữ mãn kinh, đặc biệt trên 50 tuổi.
  • Nam giới trên 70 tuổi (hoặc 50 – 70 tuổi nếu có nguy cơ).
  • Người dùng thuốc chứa corticoid kéo dài.
  • Người thiếu estrogen hoặc testosterone: rối loạn nội tiết, cắt buồng trứng, suy sinh dục…
  • Người có tiền sử loãng xương trong gia đình (đặc biệt là mẹ hoặc chị gái).
  • Người hút thuốc, uống rượu nhiều, ít vận động.
  • Người có bệnh lý mạn tính ảnh hưởng đến xương: cường giáp, cường cận giáp, bệnh gan, thận, viêm khớp dạng thấp, tiểu đường, viêm ruột, bệnh celiac…