Chụp X Quang phổi phát hiện bệnh gì? Như thế nào?

Tổng quan chụp X-Quang phổi

Chụp X-Quang phổi (X-Quang ngực) là một kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh phổ biến. Kỹ thuật sử dụng tia X xuyên qua cơ thể để ghi nhận hình ảnh trên phim hoặc bộ cảm biến kỹ thuật số, nơi các mô dày đặc như xương và tim hiện trắng, còn phổi chứa khí hiện tối.

Chụp X-Quang phổi chuẩn bao gồm chụp hai tư thế: từ sau ra trước và từ bên, giúp giảm nhiễu và đánh giá chính xác hơn.

Đây là xét nghiệm cơ bản, nhanh chóng, chi phí thấp và thường là bước đầu tiên khi bệnh nhân có triệu chứng như khó thở, đau ngực hoặc ho kéo dài.

Khi nào cần chụp X Quang phổi?

Chụp X-Quang phổi được chỉ định trong nhiều trường hợp như:

• Kiểm tra sức khỏe định kỳ, đặc biệt nhóm có nguy cơ bệnh phổi.
• Triệu chứng nghi ngờ bệnh phổi: ho dai dẳng, khó thở, đau tức ngực, sốt.
• Theo dõi bệnh nhân mắc bệnh phổi mãn tính đã được chẩn đoán.
• Sau chấn thương vùng ngực hoặc trước/sau phẫu thuật.
• Đánh giá các bệnh lý tim mạch liên quan đến lồng ngực.

Lưu ý: Phụ nữ mang thai cần báo cáo để được cân nhắc kỹ lưỡng trước khi chụp do ảnh hưởng bức xạ.

Chụp X Quang phổi phát hiện bệnh gì?

Chụp X-Quang phổi giúp phát hiện nhiều bệnh lý hô hấp, tim mạch và tổn thương lồng ngực thông qua các dấu hiệu đặc trưng trên phim như vùng mờ, rãnh khí hoặc khối u. Phương pháp này hỗ trợ bác sĩ đánh giá nhanh chóng. Tuy nhiên, Chụp X-Quang phổi vẫn có hạn chế với tổn thương nhỏ hoặc giai đoạn sớm, thường cần kết hợp CT hoặc nội soi.

Chụp X-Quang phổi thường được chỉ định khi kiểm tra sức khỏe sau:

• Tràn dịch màng phổi: Dịch tích tụ bất thường trong khoang màng phổi, thể hiện bằng vùng mờ trên phim.
• Tràn khí màng phổi: Khí thoát ra khoang màng phổi làm phổi xẹp, thấy rãnh khí đặc trưng.
• Viêm phổi: Hiện diện các vùng thâm nhiễm trên hình ảnh phổi, mờ do viêm phổi.
• Xẹp phổi: Hiển thị vùng phổi mất khí, giảm thể tích phổi.
• Áp xe phổi: Ổ viêm có mủ dạng hình tròn trên phim.
• Lao phổi: Biểu hiện đa dạng, có thể thấy hạch, nốt lao, vùng tổn thương đặc trưng.
• Ung thư phổi: Có thể nhận diện các khối u hay tổn thương bất thường.

Xem thêm: X-quang phổi bình thường

Chụp X Quang phổi như thế nào?

Chụp X-quang phổi là quy trình chẩn đoán hình ảnh đơn giản, nhanh chóng, thường chỉ mất vài phút. Quy trình không gây đau, yêu cầu người bệnh hợp tác nín thở để hình ảnh rõ nét, phù hợp cho cả người lớn và trẻ em.

Yêu cầu trước khi chụp

Chụp X-Quang thường không cần chuẩn bị phức tạp. Người bệnh vẫn có thể ăn uống bình thường nhưng cần chú ý những vấn đề sau:

• Tháo bỏ trang sức, kính, vật kim loại.
• Mặc áo choàng bệnh viện từ thắt lưng trở lên để tránh nhiễu hình ảnh.
• Phụ nữ mang thai hoặc nghi ngờ cần thông báo ngay để bác sĩ cân nhắc lợi ích-rủi ro bức xạ, có thể dùng tạp dề chì bảo vệ hoặc hoãn xét nghiệm.
• Mang theo hồ sơ bệnh án giúp bác sĩ đánh giá tốt hơn, đặc biệt nếu có thiết bị cấy ghép như máy tạo nhịp tim.

Tiến hành chụp

Quy trình chụp X-Quang phổi có sự khác biệt giữa hai tư thế:

• Tư thế trước – sau: Người bệnh đứng sát tấm thu nhận, quay mặt về máy, nâng tay hoặc đặt hai bên, vai cúi về trước, hít sâu và nín thở 5-10 giây khi máy chụp.
• Tư thế bên: Người bệnh cần xoay người, một vai sát tấm thu, tay nâng cao đầu. Nếu không đứng được, dùng máy di động chụp ngồi hoặc nằm với tư thế trước – sau.

Toàn bộ quá trình hoàn tất trong 15 phút, kỹ thuật viên kiểm tra ngay để chụp bổ sung nếu cần.

Sau khi chụp

Sau chụp, bác sĩ phân tích phim kỹ thuật số, đánh giá cấu trúc phổi rõ ràng (vùng tối chứa khí), tim (hình tim bình thường), không có khối u, tràn dịch hoặc rãnh khí bất thường. Kết quả có thể có ngay hoặc trong 24 giờ.

Trong trường hợp phim bất thường cần so sánh với lần trước để theo dõi tiến triển. Nếu hình ảnh mờ do chuyển động có thể yêu cầu chụp lại.

Ý nghĩa kết quả chụp X Quang phổi bình thường và bất thường

Kết quả chụp X-Quang thường được bác sĩ giải thích cho bệnh nhân. Nhưng bạn cũng có thể tự đọc kết quả và hỏi kỹ bác sĩ để hiểu rõ cũng như sẵn sàng chuẩn bị cho các bước tiếp theo trong điều trị hoặc theo dõi.

• Kết quả bình thường: Phim cho thấy cấu trúc phổi rõ ràng, không có vùng mờ hay bóng bất thường, kích thước tim và mạch máu bình thường. Đây là dấu hiệu cho thấy phổi, lồng ngực không có tổn thương hay bệnh lý nghiêm trọng.
• Kết quả bất thường: Có thể thấy các dấu hiệu như mờ, đám mờ, khối u, tổn thương xẹp, tràn dịch,… cần được bác sĩ chuyên khoa đọc phim đánh giá kỹ. Trường hợp phát hiện tổn thương sẽ được chỉ định xét nghiệm bổ sung hoặc thăm khám chuyên sâu hơn.

Lưu ý khi chụp X Quang phổi

Chụp X-quang phổi sử dụng liều bức xạ thấp, được coi là an toàn cho hầu hết bệnh nhân khi chỉ định hợp lý. Quy trình thực hiện cũng không xâm lấn, không đau, nhưng cần lưu ý đặc biệt với nhóm nguy cơ cao để giảm thiểu rủi ro tích lũy bức xạ.

Đối với phụ nữ mang thai hoặc nghi ngờ cần thông báo ngay, vì tia X có thể gây hại thai nhi. Trong trường hợp này, bác sĩ thường hoãn việc chụp nếu không khẩn cấp, hoặc ưu tiên siêu âm tim phổi hoặc MRI. Nếu bắt buộc, kỹ thuật viên sẽ dùng chì bảo vệ che vùng chậu và chụp tư thế phù hợp. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ cũng cần chú ý tương tự khi thực hiện chụp X-Quang.

Xem thêm

• X-quang viêm phổi
• Chụp X-quang phổi bao nhiêu tiền?
• X-quang tràn khí màng phổi