Chụp X-Quang thường an toàn, hiếm khi xảy ra rủi ro nếu được thực hiện tại cơ sở y tế uy tín. Chụp X-quang là phương pháp chẩn đoán hình ảnh sử dụng tia X để tạo hình ảnh bên trong cơ thể, giúp phát hiện các bất thường như bệnh xương khớp hay nhiễm trùng phổi. DIAG sẽ chia sẻ chi tiết ảnh hưởng của tia X đối với sức khỏe đối tượng thực hiện trong bài viết sau.

Chụp X-Quang có hại không?

Chụp X-quang sử dụng tia X để xuyên qua cơ thể và tạo hình ảnh tương phản giữa các mô mềm và mô đặc như xương. Phương pháp này không xâm lấn, nhanh chóng và được sử dụng rộng rãi để chẩn đoán các bệnh lý cơ bản.

Chụp X-Quang thường an toàn nếu kiểm soát liều lượng nghiêm ngặt.
Chụp X-Quang thường an toàn nếu kiểm soát liều lượng nghiêm ngặt.

Việc chụp X Quang có hại không phụ thuộc vào lượng bức xạ. Nhưng hiện tại các cơ sở y tế đều kiểm soát liều lượng nghiêm ngặt ở mức an toàn. Rủi ro chính là tích lũy bức xạ nếu chụp lặp lại nhiều lần không cần thiết trong thời gian ngắn, có thể ảnh hưởng đến ADN tế bào làm tăng nhẹ nguy cơ ung thư.

Tuy nhiên, bạn có thể sử dụng các biện pháp bảo vệ như tấm chì che chắn cơ quan nhạy cảm (tuyến giáp, sinh dục) để giảm thiểu tối đa tác hại. Ngoài ra, phụ nữ mang thai nên tuyệt đối tránh chụp X-Quang trừ trường hợp khẩn cấp để bảo vệ sức khỏe thai nhi, tránh dị tật bẩm sinh.

Ảnh hưởng cụ thể của X-Quang đến các bộ phận cơ thể

Tác hại của chụp X-Quang có thể khác nhau tùy vào vị trí chụp và độ nhạy cảm của từng cơ quan. Ví dụ:

  • Phổi: X-Quang phổi được thực hiện phổ biến, hầu hết an toàn nếu không lạm dụng, nhưng tia X có thể gây đột biến tế bào nếu tiếp xúc nhiều.
  • Đầu: X-Quang sọ có liều bức xạ cao hơn, nên cần thận trọng, đặc biệt với trẻ và người hay chụp nhiều lần.
  • Bộ phận sinh sản như tinh trùng và trứng: Tia X vượt mức chỉ định có thể làm giảm số lượng và chất lượng tinh trùng ở nam hoặc tổn thương trứng ở nữ.
  • Thai nhi: Đây là nhóm nhạy cảm nhất, phụ nữ mang thai cần trao đổi với bác sĩ để cân nhắc kỹ trước khi chụp.

Xem thêm: Sau khi chụp x-quang nên ăn gì?

Chụp X-Quang nhiều lần có hại không?

Chụp X-quang nhiều lần có thể làm tích lũy tia X ion hóa trong cơ thể, tăng nhẹ nguy cơ tổn thương ADN tế bào. Tuy nhiên rủi ro này vẫn rất thấp trong thực tế.

Thực tế không có quy định cứng nhắc về khoảng cách thời gian bắt buộc giữa các lần chụp X-quang. Nếu bạn bị chấn thương hoặc cấp cứu, bác sĩ hoàn toàn có thể chỉ định chụp 2-3 lần trong cùng một ngày hoặc một tuần mà vẫn đảm bảo an toàn. Tuy nhiên, nếu chỉ để khám sức khỏe tổng quát, bạn không nên lạm dụng việc chụp chiếu quá thường xuyên.

Không có quy định cụ thể về việc chụp tối đa bao nhiêu lần/năm, nhưng bạn nên tránh chụp trong thời gian ngắn giữa các lần.
Không có quy định cụ thể về việc chụp tối đa bao nhiêu lần/năm, nhưng bạn nên tránh chụp trong thời gian ngắn giữa các lần.

Các đối tượng cần lưu ý khi chụp X-Quang

Chụp X-quang an toàn với hầu hết mọi người, nhưng một số đối tượng đặc biệt cần lưu ý do độ nhạy cảm cao hơn với liều chiếu xạ X ion hóa.

  • Phụ nữ mang thai: Thai phụ, đặc biệt 3 tháng đầu, là nhóm nhạy cảm nhất vì tia X có thể gây dị tật bẩm sinh, chậm phát triển não hoặc ung thư máu ở thai nhi ngay từ liều thấp. Khuyến cáo chống chỉ định cho mẹ bầu trừ trường hợp cứu mạng mẹ, nhưng vẫn nên ưu tiên siêu âm hoặc MRI thay thế và sử dụng tấm chắn bụng, tạp dề chì nếu bắt buộc.
  • ​Trẻ em và trẻ nhỏ: Trẻ có tế bào phân chia nhanh, nên tia X tương đương gây hại gấp 2-10 lần người lớn, tăng nguy cơ ung thư máu hoặc u thể rắn lâu dài.
  • Người có tiền sử phơi nhiễm bức xạ cao: Những người từng chụp nhiều lần (nhân viên y tế, bệnh nhân theo dõi mãn tính) cần ghi chép lịch sử để tránh vượt ngưỡng 100 mSv/năm.

Xem thêm: Chụp CT và X-quang khác nhau thế nào?

Các đối tượng cần lưu ý khi chụp X-Quang.
Các đối tượng cần lưu ý khi chụp X-Quang.

Hướng dẫn an toàn khi chụp X-Quang

Để đảm bảo an toàn, người bệnh nên lưu ý:

  • Chỉ chụp khi được chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.
  • Thông báo các bệnh lý, trạng thái đặc biệt như mang thai.
  • Sử dụng bảo hộ chì chống tia xạ cho các bộ phận không cần thiết chụp.
  • Chọn cơ sở y tế uy tín với thiết bị hiện đại, kỹ thuật viên có kinh nghiệm.
  • Thực hiện đúng quy trình kỹ thuật và tuân thủ các chỉ dẫn sau chụp.
Nên chọn cơ sở y tế uy tín trang bị thiết bị máy móc hiện đại để đảm bảo an toàn.
Nên chọn cơ sở y tế uy tín trang bị thiết bị máy móc hiện đại để đảm bảo an toàn.

Một số câu hỏi thường gặp

Kỹ thuật viên chụp X-Quang có ảnh hưởng gì không?

Nghề Kỹ thuật viên X-quang hiện nay được bảo vệ rất an toàn. Các phòng chụp được thiết kế vách chì, cửa chì và kính chì đạt chuẩn của Bộ Y tế để ngăn chặn hoàn toàn tia bức xạ lọt ra ngoài. Kỹ thuật viên cũng được trang bị liều kế cá nhân để theo dõi lượng bức xạ hàng tháng. Do đó, nguy cơ nhiễm xạ nghề nghiệp hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản của Kỹ thuật viên là cực kỳ thấp nếu tuân thủ đúng an toàn lao động.

Chụp X-Quang có giảm tuổi thọ không?

Chụp X-quang thông thường không làm giảm tuổi thọ đáng kể ở người lớn khỏe mạnh khi thực hiện đúng chỉ định y khoa và liều lượng kiểm soát chặt chẽ.

Xem thêm