Chụp MRI có hại không? Chụp MRI có nguy hiểm không?

Tìm hiểu về phương pháp chụp MRI

Chụp MRI (Magnetic Resonance Imaging) là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn sử dụng từ trường mạnh và sóng cao tần để tạo ra hình ảnh có độ phân giải cao của các cơ quan bên trong cơ thể. Khác với X-quang hay CT scan, MRI không sử dụng tia X, do đó không gây phơi nhiễm bức xạ ion hóa.

MRI đặc biệt hữu ích trong khảo sát não, tủy sống, khớp, mô mềm, tim mạch và nhiều cơ quan khác. Tại Việt Nam, MRI được chỉ định ngày càng phổ biến trong chẩn đoán và theo dõi bệnh lý mạn tính, ung thư, thần kinh – cơ xương khớp nhờ độ chính xác cao và tính an toàn.

Chụp MRI có hại không?

Trong đa số trường hợp, chụp MRI không gây hại và được xem là phương pháp chẩn đoán hình ảnh an toàn. MRI không sử dụng bức xạ ion hóa như X-quang hay CT scan, nên không làm tăng nguy cơ tổn thương tế bào hay ung thư. Theo khuyến cáo của Hiệp hội X quang Hoa Kỳ (ACR) và Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), MRI được sử dụng rộng rãi trong lâm sàng khi tuân thủ đúng quy trình an toàn, sàng lọc kỹ đối tượng trước khi chụp.

Đối với phụ nữ mang thai

MRI nhìn chung an toàn cho thai phụ khi có chỉ định y khoa rõ ràng. Các guideline hiện hành cho thấy MRI không gây phơi nhiễm bức xạ cho thai nhi. Tuy nhiên, trong thực hành lâm sàng, bác sĩ thường hạn chế chỉ định MRI trong 3 tháng đầu thai kỳ nếu không thật sự cần thiết và tránh tiêm thuốc cản quang do chưa có đủ bằng chứng an toàn tuyệt đối. Quyết định chụp luôn dựa trên cân nhắc lợi ích – nguy cơ cho mẹ và thai nhi theo khuyến cáo của ACR.

Đối với trẻ em

MRI được đánh giá là an toàn cho trẻ và không ảnh hưởng đến sự phát triển lâu dài. Do không sử dụng tia X, MRI đặc biệt phù hợp để chẩn đoán và theo dõi bệnh lý thần kinh, cơ xương khớp ở trẻ. Thách thức thường gặp là trẻ khó nằm yên trong thời gian chụp, có thể cần hỗ trợ tâm lý hoặc an thần nhẹ tại các cơ sở có kinh nghiệm nhi khoa. Việc chụp MRI cho trẻ cần được chỉ định và giám sát chặt chẽ bởi bác sĩ chuyên khoa.

Đối với người cao tuổi và người có bệnh nền

Người cao tuổi và người có bệnh nền vẫn có thể chụp MRI an toàn trong đa số trường hợp. Tuy nhiên, bác sĩ cần đánh giá kỹ tình trạng tim mạch, hô hấp, chức năng thận và khả năng nằm yên của người bệnh. Đặc biệt, khi có chỉ định tiêm thuốc cản quang MRI, người bệnh cần được kiểm tra chức năng thận trước chụp để giảm nguy cơ biến chứng, đúng theo khuyến cáo an toàn MRI hiện hành.

Đối với người có thiết bị kim loại hoặc thiết bị cấy ghép trong cơ thể

Đây là nhóm đối tượng cần đặc biệt thận trọng khi chụp MRI. Từ trường mạnh của MRI có thể làm di lệch, gây nóng hoặc ảnh hưởng chức năng của một số thiết bị có kim loại và thiết bị cấy ghép không tương thích. Do đó, người bệnh phải khai báo đầy đủ tiền sử phẫu thuật và loại thiết bị đang mang trong cơ thể. Bác sĩ sẽ căn cứ vào phân loại “MRI-safe” hoặc “MRI-conditional” để quyết định có chụp hay không, theo hướng dẫn của ACR.

So sánh mức độ an toàn của MRI với CT scan và X-quang

MRI được đánh giá an toàn hơn CT scan và X-quang về mặt phơi nhiễm bức xạ, do không sử dụng tia ion hóa. Tuy nhiên, mỗi phương pháp đều có vai trò riêng trong chẩn đoán. Việc lựa chọn kỹ thuật phù hợp cần dựa trên chỉ định y khoa cụ thể, tình trạng người bệnh và lợi ích – nguy cơ, theo khuyến cáo của Hiệp hội X quang Hoa Kỳ (ACR) và Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS).

Những trường hợp chống chỉ định chụp MRI

Chụp MRI là phương pháp an toàn, tuy nhiên không phải ai cũng phù hợp. Theo khuyến cáo an toàn MRI hiện hành, một số trường hợp chống chỉ định hoặc cần đánh giá rất thận trọng trước khi chụp, nhằm tránh nguy cơ do từ trường mạnh.

• Người có thiết bị cấy ghép không tương thích MRI: Bao gồm một số loại máy tạo nhịp tim đời cũ, máy khử rung, clip phình mạch não hoặc thiết bị điện tử cấy ghép chưa được chứng nhận an toàn MRI. Từ trường mạnh có thể làm rối loạn hoạt động hoặc di lệch thiết bị.
• Có dị vật kim loại trong cơ thể chưa xác định: Đạn kim loại, mảnh kim loại trong mắt hoặc mô mềm có thể bị hút hoặc nóng lên khi vào môi trường MRI, gây tổn thương nghiêm trọng.
• Người không thể nằm yên trong thời gian chụp: Trường hợp rối loạn ý thức, kích động nặng, sợ không gian kín nghiêm trọng hoặc đau nhiều có thể làm giảm chất lượng hình ảnh và tăng nguy cơ tai biến.
• Một số tình trạng đặc biệt cần cân nhắc: Phụ nữ mang thai 3 tháng đầu (nếu không có chỉ định bắt buộc), người suy thận nặng khi có chỉ định tiêm thuốc cản quang MRI.

Lưu ý trước – trong – sau khi chụp MRI

• Trước khi chụp: Thông báo cho bác sĩ tiền sử phẫu thuật, thiết bị cấy ghép, dị vật kim loại; tháo toàn bộ trang sức, đồng hồ, thẻ từ. Bên cạnh đó, thông báo cho bác sĩ nếu có sợ không gian kín hoặc bệnh thận khi dự kiến tiêm thuốc cản quang.
• Trong khi chụp: Nằm yên tuyệt đối để tránh nhiễu hình ảnh; tuân thủ hướng dẫn nín thở khi được yêu cầu; báo ngay cho kỹ thuật viên nếu có nóng rát, chóng mặt hoặc khó chịu bất thường.
• Sau khi chụp: Có thể sinh hoạt bình thường; nếu có tiêm thuốc cản quang, cần theo dõi các biểu hiện như ngứa, buồn nôn, mệt kéo dài và quay lại cơ sở y tế khi triệu chứng không cải thiện.

Chụp MRI nhiều có hại không? Khi nào có thể chụp lại?

MRI có thể chụp lại nhiều lần khi cần thiết và nhìn chung không gây hại do không sử dụng bức xạ ion hóa. Không có quy định cứng về khoảng cách giữa các lần chụp; tần suất phụ thuộc vào mục đích chẩn đoán, theo dõi tiến triển bệnh lý và chỉ định của bác sĩ. Trong thực hành lâm sàng, MRI thường được lặp lại để đánh giá đáp ứng điều trị hoặc theo dõi bệnh lý mạn tính. Người bệnh không nên tự yêu cầu chụp nếu không có chỉ định y khoa rõ ràng.

Chụp MRI ở đâu an toàn, đáng tin cậy?

Để đảm bảo an toàn và giá trị chẩn đoán, người bệnh nên chụp MRI tại cơ sở y tế đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn an toàn MRI và có năng lực chuyên môn rõ ràng. Khi lựa chọn địa điểm, cần ưu tiên các yếu tố sau:

• Trang thiết bị đạt chuẩn: Máy MRI được kiểm định định kỳ, có quy trình kiểm soát an toàn từ trường và thuốc cản quang.
• Đội ngũ chuyên môn: Bác sĩ chẩn đoán hình ảnh và kỹ thuật viên được đào tạo bài bản, có kinh nghiệm xử lý các tình huống đặc thù.
• Quy trình sàng lọc chặt chẽ: Khai thác tiền sử, thiết bị cấy ghép, bệnh nền trước chụp để giảm rủi ro.

Lưu ý: Thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn, điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định áp dụng thông tin y khoa trong bài viết cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe cụ thể trước khi thực hiện.