Đông máu nội mạch lan tỏa là gì?

Đông máu nội mạch lan tỏa là gì?

Đông máu nội mạch lan tỏa hay còn gọi là đông máu nội mạch rải rác (Disseminated Intravascular Coagulation – DIC) là tình trạng hệ thống đông máu bị kích hoạt quá mức trong toàn cơ thể. Khi đó, nhiều cục máu đông nhỏ hình thành trong lòng mạch, đặc biệt ở các mạch máu nhỏ, làm cản trở dòng máu và có thể gây tổn thương các cơ quan như gan, thận, phổi hoặc não.

Điểm nguy hiểm là cơ thể vừa tạo ra quá nhiều cục máu đông, vừa bị tiêu hao tiểu cầu và các yếu tố đông máu. Vì vậy, người bệnh có thể vừa bị tắc mạch, vừa dễ chảy máu kéo dài hoặc xuất huyết ở nhiều nơi.

Đây không phải là bệnh riêng lẻ mà thường là biến chứng của các bệnh nặng. Người bệnh cần được khám và điều trị tại cơ sở y tế, đặc biệt khi có dấu hiệu như chảy máu bất thường, khó thở, lơ mơ hoặc tụt huyết áp.

Nguyên nhân gây đông máu nội mạch lan tỏa

Đông máu nội mạch lan tỏa thường không xuất hiện đơn lẻ mà là hậu quả của nhiều tình trạng bệnh lý nghiêm trọng trong cơ thể. Dưới đây là các nhóm nguyên nhân chính thường gặp:

• Tình trạng viêm nặng và tổn thương mô rộng: Xảy ra khi cơ thể bị viêm hoặc tổn thương diện rộng, làm giải phóng nhiều chất hoạt hóa đông máu. Nguyên nhân thường gặp gồm nhiễm trùng nặng, nhiễm trùng huyết, chấn thương lớn, bỏng, sốc, phẫu thuật lớn, ung thư hoặc bệnh gan nặng.
• Biến chứng sản khoa: Ở phụ nữ mang thai hoặc sau sinh, tình trạng này có thể liên quan đến các biến chứng như nhau bong non, thai lưu, tiền sản giật nặng, thuyên tắc ối hoặc băng huyết sau sinh.
• Các nguyên nhân khác: Có thể gặp trong chấn thương đầu nặng, viêm tụy cấp, truyền máu không tương hợp hoặc một số bệnh ung thư, với diễn tiến nhanh hoặc kéo dài tùy nguyên nhân.

Triệu chứng đông máu nội mạch lan tỏa

Triệu chứng đông máu nội mạch lan tỏa có thể khác nhau tùy mức độ nặng, nguyên nhân gây bệnh và cơ quan bị ảnh hưởng. Người bệnh có thể có biểu hiện chảy máu, huyết khối hoặc cả hai.

• Chảy máu chân răng, chảy máu cam, chảy máu tại vị trí tiêm truyền.
• Bầm tím, chấm xuất huyết hoặc mảng xuất huyết dưới da.
• Tiểu ra máu, đi ngoài phân đen hoặc nôn ra máu.
• Chảy máu âm đạo bất thường, băng huyết sau sinh.
• Vết thương hoặc vị trí phẫu thuật chảy máu kéo dài khó cầm.

Bên cạnh đó, các cục máu đông nhỏ hình thành trong lòng mạch có thể làm giảm tưới máu đến mô và cơ quan. Người bệnh có thể khó thở, đau ngực, lơ mơ, tụt huyết áp, lạnh tay chân, giảm lượng nước tiểu hoặc có dấu hiệu suy thận, suy gan, suy hô hấp.

Đông máu nội mạch lan tỏa có nguy hiểm không?

Đông máu nội mạch lan tỏa là tình trạng rất nguy hiểm, đặc biệt khi xảy ra đột ngột. Người bệnh có thể vừa bị chảy máu nhiều, vừa hình thành cục máu đông gây tắc mạch và tổn thương cơ quan. Nếu không điều trị kịp thời, có thể dẫn đến sốc, suy đa cơ quan hoặc tử vong.

Mức độ nặng phụ thuộc vào nguyên nhân và tốc độ tiến triển của bệnh. Các trường hợp do nhiễm trùng nặng, biến chứng sản khoa hoặc chấn thương lớn thường cần cấp cứu và theo dõi tại bệnh viện.

Cần đi cấp cứu ngay nếu có các dấu hiệu như chảy máu không cầm, bầm tím lan nhanh, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, tiểu máu, khó thở, đau ngực, lơ mơ, tụt huyết áp hoặc mệt lả sau nhiễm trùng, chấn thương, sinh nở hoặc phẫu thuật.

Chẩn đoán đông máu nội mạch lan tỏa

Không có một xét nghiệm đơn lẻ nào đủ để chẩn đoán chắc chắn đông máu nội mạch lan tỏa. Bác sĩ thường cần kết hợp triệu chứng lâm sàng, bệnh nền, diễn tiến bệnh và nhiều xét nghiệm máu khác nhau.

Các xét nghiệm thường được sử dụng gồm công thức máu, số lượng tiểu cầu, PT/INR, aPTT, fibrinogen, D-dimer và các xét nghiệm đánh giá chức năng gan thận, tình trạng nhiễm trùng hoặc tổn thương cơ quan.

Trong DIC, người bệnh thường có xu hướng giảm tiểu cầu, PT hoặc aPTT kéo dài, fibrinogen giảm và D-dimer tăng. Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm cần được bác sĩ diễn giải trong bối cảnh cụ thể, vì D-dimer cũng có thể tăng trong nhiễm trùng, viêm, sau phẫu thuật, chấn thương, ung thư, thai kỳ hoặc tuổi cao.

Một số xét nghiệm có ý nghĩa quan trọng gồm:

• Công thức máu và tiểu cầu: Giúp đánh giá thiếu máu, giảm tiểu cầu và mức độ chảy máu.
• PT/INR và aPTT: Đánh giá thời gian đông máu và sự bất thường của các con đường đông máu.
• Fibrinogen: Fibrinogen thấp có thể gợi ý cơ thể đang tiêu thụ quá nhiều yếu tố đông máu.
• D-dimer: Tăng khi có quá trình hình thành và phân hủy cục máu đông, thường được dùng để hỗ trợ đánh giá huyết khối và DIC.
• Xét nghiệm chức năng gan thận, khí máu, lactate, cấy máu hoặc xét nghiệm nhiễm trùng: Giúp tìm nguyên nhân nền và đánh giá mức độ tổn thương cơ quan.

Điều trị đông máu nội mạch lan tỏa

Điều trị đông máu nội mạch lan tỏa cần tập trung vào nguyên nhân gây bệnh. Nếu DIC do nhiễm trùng huyết, cần điều trị nhiễm trùng và hồi sức tích cực. Nếu liên quan đến biến chứng sản khoa, chấn thương, ung thư hoặc phẫu thuật, bác sĩ sẽ xử trí tình trạng nền tương ứng.

Tùy tình trạng của người bệnh, bác sĩ có thể cân nhắc truyền tiểu cầu, huyết tương tươi đông lạnh, cryoprecipitate hoặc bổ sung fibrinogen để kiểm soát chảy máu và hỗ trợ đông máu. Trong một số trường hợp có huyết khối nổi bật, thuốc chống đông có thể được cân nhắc, nhưng phải do bác sĩ chỉ định và theo dõi chặt chẽ.

Người bệnh không nên tự dùng thuốc cầm máu, thuốc chống đông, aspirin, thuốc kháng viêm hoặc thực phẩm bổ sung có thể ảnh hưởng đến đông máu nếu chưa có chỉ định. Với DIC cấp tính, việc trì hoãn điều trị hoặc tự xử trí tại nhà có thể làm tăng nguy cơ biến chứng nặng.

Xét nghiệm đông máu tại DIAG

Đông máu nội mạch lan tỏa là tình trạng cấp cứu, cần được chẩn đoán và điều trị tại bệnh viện. Tuy nhiên, trong các trường hợp cần kiểm tra rối loạn đông máu, theo dõi chỉ số đông máu theo chỉ định hoặc đánh giá nguy cơ liên quan đến huyết khối, khách hàng có thể thực hiện xét nghiệm tại Trung Tâm Y Khoa DIAG.

DIAG cung cấp nhiều xét nghiệm hỗ trợ đánh giá quá trình đông máu như PT/INR, aPTT, fibrinogen, D-dimer và các yếu tố đông máu chuyên sâu. Trong đó, xét nghiệm PT giúp đánh giá hệ thống đông máu ngoại sinh; aPTT giúp đánh giá hoạt động đông máu và thường được dùng cùng các xét nghiệm khác.

Fibrinogen hỗ trợ đánh giá tình trạng chảy máu khó cầm hoặc hình thành cục máu đông bất thường; D-dimer hỗ trợ đánh giá huyết khối và hội chứng đông máu nội mạch lan tỏa theo chỉ định của bác sĩ.

Với hệ thống đặt lịch online, nhiều điểm lấy mẫu, dịch vụ lấy mẫu tại nhà, trả kết quả qua SMS/Zalo và hỗ trợ tư vấn kết quả từ xa, DIAG giúp khách hàng chủ động theo dõi sức khỏe và có thêm cơ sở trao đổi với bác sĩ khi cần thăm khám chuyên sâu.

Liên hệ đặt lịch xét nghiệm tại DIAG qua:

• Website: https://diag.vn/
• Hotline: 1900 1717