Tắm nước nóng nhiều có bị vô sinh không? Tắm đêm vô sinh không?

Tắm nước nóng nhiều có bị vô sinh không?

Hiện tại vẫn chưa có bằng chứng thuyết phục nào cho thấy tắm nước nóng nhiều trực tiếp gây vô sinh vĩnh viễn. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu khoa học đã chỉ ra việc thường xuyên tắm nước nóng có thể tạm thời ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng sinh sản ở cả nam và nữ. Chẳng hạn như làm suy giảm chất lượng tinh trùng hoặc ảnh hưởng đến sự phát triển của trứng.

Nhiều thông tin hiện nay cho rằng chỉ có nam giới có thể bị giảm khả năng sinh sản do tắm nước nóng. Nhưng trên thực tế, khả năng sinh sản của nữ giới cũng chịu tác động không ít từ thói quen tắm nước nóng thường xuyên.

Nam giới có thể bị giảm chất lượng tinh trùng, giảm chức năng tinh hoàn, tổn thương DNA tinh trùng và giảm sản xuất testosterone. Đối với nữ giới thì có thể dẫn đến suy giảm chất lượng trứng đang phát triển, ảnh hưởng đến môi trường nang trứng và có thể tác động đến khả năng thụ tinh cũng như sự phát triển ban đầu của phôi.

Theo các chuyên gia, nguy cơ vô sinh vĩnh viễn do thói quen này được xem là rất thấp. Tác động tiêu cực của việc tắm nước nóng đến khả năng sinh sản chủ yếu là tạm thời. Đa số các trường hợp thì khả năng sinh sản có thể cải thiện hoặc phục hồi sau khi ngừng hoặc giảm thiểu việc tiếp xúc với nhiệt độ cao.

Quá trình sản xuất tinh trùng ở nam giới diễn ra liên tục – khoảng 3 tháng cho một chu kỳ mới. Do đó việc thay đổi thói quen tắm nước nóng có thể mang lại cải thiện đáng kể.

Tắm đêm có bị vô sinh không?

Hiện tại vẫn chưa có bằng chứng khoa học cụ thể nào khẳng định việc tắm đêm trực tiếp gây vô sinh hoặc làm suy giảm khả năng sinh sản ở nam và nữ. Do đó, quan niệm “tắm đêm vô sinh” là hoàn toàn không có cơ sở.

Tuy nhiên, nếu tắm nước nóng vào ban đêm và kéo dài thời gian có thể dẫn đến tăng nhiệt độ cơ thể. Điều này dẫn đến nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng sinh sản ở cả hai giới, tương tự như những tác động của việc tắm nước nóng đã được đề cập.

Nhiều chuyên gia cũng nhận định, mặc dù việc tắm đêm không gây vô sinh nhưng nếu tắm nước quá nóng gần giờ đi ngủ có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ. Một giấc ngủ không chất lượng cũng là yếu tố có thể tác động tiêu cực đến sức khỏe sinh sản.

Để giải thích rõ hơn về mối liên hệ giữa việc tắm nước nóng thường xuyên đến khả năng sinh sản của nam và nữ, DIAG sẽ giải thích cụ thể thông qua các nghiên cứu từ nhiều chuyên gia.

Xem thêm: Hóa chất gây vô sinh

Nguy cơ ảnh hưởng khả năng sinh sản ở nam giới

Giảm chất lượng tinh trùng

Tinh trùng rất nhạy cảm với sự thay đổi nhiệt độ. Do đó, khi nhiệt độ thay đổi đáng kể sẽ làm giảm chất lượng tinh trùng, đặc biệt là khi vùng bìu tiếp xúc lâu dài với nhiệt độ cao. Hệ quả là giảm khả năng di động, số lượng và tỷ lệ sống sót của tinh trùng. Bên cạnh đó, khả năng giữ hình thái bình thường của tinh trùng cũng suy giảm, dẫn đến tình trạng tinh trùng bị dị dạng nhiều hơn.

Nhiều nghiên cứu đã nhận định: tinh trùng di động tốt là yếu tố quan trọng để có thể tiếp cận và thụ tinh với trứng. Tuy nhiên, nhiệt độ tăng cao khiến các tế bào tinh trùng bị suy yếu, từ đó làm giảm khả năng di động và khả năng thụ tinh.

Tiếp xúc với nhiệt độ cao làm giảm chất lượng tinh trùng trong một khoảng thời gian nhất định, từ đó ảnh hưởng đến khả năng thụ thai. Mặc dù khả năng sinh sản có thể phục hồi sau khi nhiệt độ giảm xuống mức bình thường, nhưng nếu vẫn tiếp xúc kéo dài thì sự phục hồi này gặp nhiều khó khăn hơn.

Trong một nghiên cứu tổng quan phân tích về tác động của nhiệt độ của môi trường xung quanh đến khả năng sinh sản của nam giới cho thấy: Các yếu tố như nhiệt độ cao, độ ẩm và thời gian tiếp xúc kéo dài có ảnh hưởng đến sự phát triển và chức năng của tinh trùng [1].

Một nghiên cứu khác cũng đưa ra nhận định tương tự: Những công nhân làm việc dưới nhiệt độ cao kéo dài có thể có số lượng tinh trùng giảm từ 20 – 30% so với nhóm làm việc ở nhiệt độ bình thường [2].

Mặc dù các nghiên cứu không trực tiếp chỉ ra thói quen tắm nước nóng tác động trực tiếp đến tinh trùng, nhưng nhiệt độ của môi trường xung quanh vẫn gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng tinh trùng. Chính tác động này sẽ gián tiếp gây nên sự suy giảm trong khả năng sinh sản của nam giới.

Khi bỏ thói quen tắm bồn, xông hơi hoặc tắm suối nước nóng từ 3 – 6 tháng mang đến những cải thiện rõ rệt về chất lượng tinh trùng ở những nam giới vô sinh. Cụ thể, tổng số tinh trùng di động tăng trung bình 491% và khả năng di động trung bình của tinh trùng tăng từ 12% lên 34% – theo một nghiên cứu phân tích trên nhóm đối tượng nam (30 – 45 tuổi) có tiền sử tiếp xúc thường xuyên với nhiệt ẩm, bị giảm chất lượng tinh dịch và vô sinh không rõ nguyên nhân [3].

Xem thêm: Hít lưu huỳnh có vô sinh không?

Ảnh hưởng chức năng tinh hoàn

Nhiệt độ môi trường cao có thể gây tổn thương cho chức năng tinh hoàn, đặc biệt là quá trình sinh tinh. Đây là nhận định được đưa ra trong nhiều nghiên cứu về tác động của nhiệt độ (bao gồm cả tắm nước nóng thường xuyên) đến chức năng sinh sản của nam giới.

Về mặt giải phẫu sinh lý, tinh hoàn được đặt ngoài ổ bụng và nằm trong bìu, nhằm mục đích duy trì nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ cơ thể (khoảng 34 – 35°C) để thuận lợi cho quá trình sinh tinh.

Tuy nhiên, thói quen tắm nước nóng thường xuyên sẽ trực tiếp tăng nhiệt độ ở khu vực tinh hoàn/vùng bìu. Việc tinh hoàn/vùng bìu tiếp xúc với nhiệt độ cao sẽ làm suy giảm đáng kể chức năng của tinh hoàn, từ đó dẫn đến suy giảm chất lượng của tinh trùng do tinh hoàn tạo ra.

Một nghiên cứu đáng chú ý về chủ đề tác động của nhiệt độ môi trường cao đến chức năng tinh hoàn chỉ ra: Stress nhiệt gây mất cân bằng oxy hóa trong tế bào, dẫn đến tổn thương DNA và apoptosis (chết tế bào theo chương trình) của tế bào sinh tinh. Quá trình stress nhiệt này nếu kéo dài sẽ gây tổn thương nghiêm trọng cho tinh hoàn [4].

Mặc dù chức năng tinh hoàn có thể hồi phục sau một thời gian chịu ảnh hưởng của stress nhiệt, nhưng nếu tiếp xúc kéo dài hoặc lặp lại với nhiệt độ cao có nguy cơ gây ra những ảnh hưởng tiêu cực kéo dài hoặc làm suy giảm đáng kể chức năng tinh hoàn [5].

Những nhận định bên trên đều cho thấy những tác động tiêu cực nghiêm trọng đến chức năng tinh hoàn dưới nhiệt độ cao. Điều này cũng có thể xảy ra tương tự nếu bạn thường xuyên tắm nước nóng.

Gây tổn thương DNA tinh trùng

Stress nhiệt xảy ra do nhiệt độ tăng cao ảnh hưởng đến tinh hoàn và gây tổn thương DNA tinh trùng. Sự tổn thương này có thể làm giảm khả năng thụ thai và dẫn đến các vấn đề sinh sản lâu dài. Đồng thời, nhiệt độ cao cũng làm gián đoạn quá trình sinh trưởng và phân chia tế bào tinh trùng, dẫn đến sự hình thành các tinh trùng bị lỗi hoặc không đủ chất lượng.

Một nghiên cứu đã khảo sát tác động của stress nhiệt lên DNA tinh trùng ở dê đực cho thấy sự phân mảnh DNA (một dạng của tổn thương DNA tinh trùng) cho thấy sự suy giảm trong vấn đề sinh sản lâu dài ở động vật này [6].

Mức độ tổn thương DNA tinh trùng ở người có thể được phân tích thông qua các nghiên cứu trên dê đực vì chúng có cơ chế sinh lý và cấu trúc DNA tinh trùng tương tự. Bao gồm các cơ chế về sản xuất, trưởng thành và sự di động của tinh trùng; các cơ chế gây tổn thương DNA như stress oxy hóa và tác động nhiệt.

Mặc dù nghiên cứu này được thực hiện trên dê đực, nhưng các kết quả có thể được liên hệ đến sự ảnh hưởng của stress nhiệt lên DNA tinh trùng ở người. Điều này cho thấy nhiệt độ cao hoàn toàn có thể ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng sinh sản của nam giới nếu kéo dài, cụ thể là thói quen tắm nước nóng thường xuyên.

Giảm sản xuất testosterone

Nhiệt độ cao kéo dài có thể ảnh hưởng đến chức năng của tinh hoàn trong việc sản xuất testosterone, hormone quan trọng giúp duy trì khả năng sinh sản của phái mạnh. Mức testosterone thấp có thể dẫn đến giảm khả năng sản xuất tinh trùng, giảm ham muốn tình dục cùng các vấn đề về sinh sản khác.

Một nghiên cứu liên quan đến sự rối loạn hormone sinh dục do stress nhiệt [7] đã nhấn mạnh nhiều thông quan trọng:

• Stress nhiệt làm giảm khả năng tiết hormone giải phóng gonadotropin (GnRH) từ vùng dưới đồi, dẫn đến giảm nồng độ hormone luteinizing (LH) và follicle-stimulating (FSH), từ đó giảm sản xuất testosterone và suy giảm quá trình sinh tinh.
• Stress nhiệt mãn tính làm tăng mức độ aromatase trong tế bào Leydig, tăng tổng hợp estradiol và giảm testosterone, dẫn đến mất cân bằng hormone sinh dục và rối loạn sinh tinh.

Mặc dù nghiên cứu chỉ phân tích trên nhóm đối tượng thanh thiếu niên nam, nhưng những tác động đến testosterone do stress nhiệt vẫn có thể xảy ra ở nam giới trưởng thành. Sự rối loạn nồng độ testosterone có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe sinh sản cũng như khả năng có con sau này.

Nhìn chung, nam giới có thể phải chịu nhiều tác động tiêu cực đến sức khỏe sinh sản nếu thường xuyên sinh hoạt trong môi trường nhiệt độ cao. Vậy nên nếu bạn có thói quen tắm nước nóng thường xuyên thì hãy cân nhắc loại bỏ hoặc giảm thiểu sao cho phù hợp.

Xem thêm: Sóng wifi có gây vô sinh không?

Nguy cơ ảnh hưởng khả năng sinh sản ở nữ giới

Stress nhiệt do nhiệt độ tăng cao có thể làm rối loạn hormone sinh dục ở nữ giới, gây tổn thương cấu trúc, chức năng cũng như sự sống sót của tế bào hạt và trứng. Hệ quả là dẫn đến sự suy giảm đáng kể chất lượng trứng, góp phần làm giảm khả năng sinh sản của nữ giới.

Nhận định trên đã được xác nhận bởi nhiều nghiên cứu thông qua các dữ liệu trên động vật, như bò, chuột, dê và thỏ. Trong đó, một một nghiên cứu khoa học năm 2024 bởi Luhan T Zhou et al. đã tổng hợp và phân tích các nghiên cứu hiện có về của stress nhiệt lên buồng trứng, nang trứng và trứng ở động vật có vú với nhiều điểm đáng chú ý [8].

Động vật có vú (như bò, chuột, dê, thỏ) có cơ chế sinh sản và hormone sinh dục tương tự con người, bao gồm buồng trứng, nang trứng, trứng và các cơ quan sinh sản khác. Các động vật này cũng có sự phát triển nang trứng và quá trình sinh tinh rất giống với con người.

Cụ thể thông tin từ nghiên cứu của Luhan T Zhou et al. (2024) như sau:

• Stress nhiệt làm giảm chất lượng trứng và tăng tỷ lệ phân mảnh DNA trứng. Trong đó, tăng phân mảnh DNA trứng có thể làm giảm khả năng thụ tinh và ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của phôi sau khi thụ tinh.
• Stress nhiệt gây giảm số lượng và chức năng của tế bào hạt (granulosa cells) – một loại tế bào rất quan trọng cho sự phát triển của nang trứng. Ở nữ giới, điều này có thể khiến nang trứng không phát triển hoàn chỉnh dưới tác động của nhiệt độ cao. Hệ quả là làm giảm khả năng rụng trứng và giảm số lượng trứng đạt chất lượng để có thể thụ tinh trong một chu kỳ cụ thể.
• Stress nhiệt làm gia tăng sự sản sinh các gốc tự do (ROS), gây ra stress oxy hóa trong các tế bào buồng trứng và trứng. Stress oxy hóa là một trong những yếu tố gây hại cho sức khỏe sinh sản của nữ giới, đặc biệt là đối với sự sống sót và chức năng của trứng. Tình trạng này có thể làm giảm khả năng thụ tinh và làm giảm chất lượng của trứng.

Nghiên cứu cũng cho thấy sự rối loạn trong hormone sinh dục ở động vật có vú – phần nào phản ánh sự mất cân bằng hormone ở nữ giới do ảnh hưởng từ nhiệt độ cao. Điều này có thể làm rối loạn chu kỳ kinh nguyệt và ảnh hưởng đến khả năng rụng trứng, từ đó giảm khả năng sinh sản.

Dựa trên những đúc kết từ nghiên cứu của Luhan T Zhou et al., có thể nhận định rằng nữ giới nếu thường xuyên tắm nước nóng có thể chịu những tác động tiêu cực đến khả năng sinh sản. Mặc dù không trực tiếp dẫn đến vô sinh nhưng có thể làm giảm khả năng có con sau này.

Nhìn chung, tắm nước nóng nhiều có bị vô sinh không hay tắm đêm có gây vô sinh hay không đều phụ thuộc vào ảnh hưởng của nhiệt độ. Nhiệt độ nguồn nước càng cao thì nguy cơ suy giảm khả năng sinh sản càng gia tăng.

Các chuyên gia thường khuyến cáo nên tắm nước có nhiệt độ gần với nhiệt độ cơ thể (khoảng 37°C). Việc thường xuyên ngâm mình trong nước nóng trên 39°C trong thời gian dài (ví dụ như hơn 20 – 30 phút mỗi lần tắm) có thể làm tăng đáng kể nhiệt độ vùng bìu ở nam và nhiệt độ lõi cơ thể. Điều này tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.

Vậy nên để đảm bảo sức khỏe sinh sản tốt nhất thì bạn nên tắm nước ấm thay vì nước quá nóng. Nếu muốn thư giãn bằng nước nóng thì nên giới hạn thời gian ngâm mình trong một khoảng thời gian ngắn phù hợp.

Đặc biệt, đối với nam giới đang trong giai đoạn muốn có con thì cần đặc biệt lưu ý tránh để vùng bìu tiếp xúc nhiệt độ cao từ nhiều nguồn, kể cả việc đặt laptop lên đùi trong thời gian dài hay mặc quần lót quá chật.

Xem thêm:

• Sóng điện thoại có gây vô sinh không?
• Thủy ngân trong nhiệt kế có gây vô sinh?

Nguồn nghiên cứu tham khảo:

[1] Nghiên cứu “Occupational heat exposure and male fertility: a review” (Tiếp xúc với nhiệt độ nghề nghiệp và khả năng sinh sản của nam giới).

[2] Nghiên cứu “Fertility and semen quality of workers exposed to high temperatures in the ceramics industry” (Khả năng sinh sản và chất lượng tinh dịch của công nhân tiếp xúc với nhiệt độ cao trong ngành gốm sứ).

[3] Nghiên cứu “Wet heat exposure: a potentially reversible cause of low semen quality in infertile men” (Tiếp xúc với nhiệt độ ẩm ướt: nguyên nhân có thể đảo ngược gây ra tình trạng chất lượng tinh dịch thấp ở nam giới vô sinh).

[4] Nghiên cứu “Causes, effects and molecular mechanisms of testicular heat stress” (Nguyên nhân, tác động và cơ chế phân tử của stress nhiệt tinh hoàn).

[5] Nghiên cứu “Global warming and testis function: A challenging crosstalk in an equally challenging environmental scenario” (Sự nóng lên toàn cầu và chức năng tinh hoàn).

[6] Nghiên cứu “Effect of Heat Stress on Sperm DNA: Protamine Assessment in Ram Spermatozoa and Testicle” (Tác động của stress nhiệt lên DNA tinh trùng: Đánh giá protamine trong tinh trùng đực và tinh hoàn).

[7] Nghiên cứu “Effects of Heat Stress-Induced Sex Hormone Dysregulation on Reproduction and Growth in Male Adolescents and Beneficial Foods” (Tác động của sự rối loạn hormone sinh dục do stress nhiệt lên sinh sản và tăng trưởng ở nam thanh thiếu niên và thực phẩm có lợi).

[8] Nghiên cứu “The Effects of Heat Stress on the Ovary, Follicles and Oocytes: A Systematic Review” (Tác động của căng thẳng nhiệt lên buồng trứng, nang trứng và tế bào trứng).