Ung thư xương: Dấu hiệu nhận biết, chẩn đoán và phương pháp điều trị

Ung thư xương là gì?

Ung thư xương là bệnh lý ác tính hình thành từ các tế bào trong xương hoặc mô xung quanh xương, phát triển không kiểm soát gây phá hủy cấu trúc xương bình thường. Bệnh bao gồm hai loại chính: ung thư xương nguyên phát – bắt đầu tại xương, và ung thư xương thứ phát (di căn) – từ các loại ung thư khác lan đến xương.

Theo báo cáo của American Cancer Society, ung thư xương nguyên phát chiếm khoảng 1% các loại ung thư, và thường gặp nhất ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Các loại ung thư xương nguyên phát phổ biến

Ung thư xương bao gồm hai loại chính là ung thư nguyên phát và ung thư thứ phát (di căn).

Ung thư xương nguyên phát

Ung thư xương nguyên phát là ung thư phát triển ngay tại xương hoặc các mô lân cận như sụn. Các loại ung thư xương nguyên phát phổ biến nhất gồm:

• Osteosarcoma (Sarcoma xương): Sarcoma xương là loại ung thư xương phổ biến nhất, thường gặp ở trẻ em và thanh thiếu niên. Khối u xuất phát từ các tế bào tạo xương, thường nằm ở các xương dài như xương đùi, cánh tay. Osteosarcoma phát triển khá nhanh và có khả năng di căn đến phổi.
• Ewing’s sarcoma: Đây là loại ung thư hiếm hơn, thường xuất hiện ở trẻ em và thanh niên. Bệnh thường bắt đầu ở xương dài hoặc xương chậu và có thể liên quan tới cả mô mềm xung quanh.
• Chondrosarcoma (Sarcoma sụn): Sarcoma sụn xuất hiện chủ yếu ở người lớn tuổi, khởi nguồn từ các tế bào sụn. Loại ung thư này thường phát triển ở các xương chậu, vai, hoặc các chi. Chondrosarcoma thường phát triển chậm hơn so với hai loại trên.

Ung thư xương thứ phát

Ung thư xương thứ phát là tình trạng tế bào ung thư ở các cơ quan khác di căn đến xương. Ung thư xương thứ phát thường gặp ở người lớn tuổi, xảy ra khi các tế bào ung thư từ các cơ quan khác như phổi, vú hoặc tuyến tiền liệt lan ra và phát triển tại xương.

Dấu hiệu, triệu chứng ung thư xương

Dấu hiệu của ung thư xương thường đa dạng nhưng phổ biến nhất là đau xương kéo dài, tăng dần, thường nghiêm trọng hơn về đêm và không giảm khi nghỉ ngơi.

Dấu hiệu ung thư xương giai đoạn đầu

• Đau nhẹ hoặc âm ỉ ở vùng xương bị tổn thương, cơn đau có thể đến rồi đi và thường tăng nặng vào ban đêm. Dấu hiệu này dễ bị nhầm lẫn với những vấn đề xương khớp thông thường nên cần cảnh giác và thăm khám sớm khi kéo dài không khỏi.
• Cảm giác sưng nhẹ hoặc cảm giác khó chịu ở vùng xương có thể xuất hiện nhưng chưa rõ ràng.
• Một số người có thể cảm thấy mệt mỏi nhẹ, giảm cân vô lý hoặc cảm giác bứt rứt, khó chịu tại khu vực xương bị ảnh hưởng.

Dấu hiệu ung thư xương chân

• Dấu hiệu đau kéo dài ở các khớp lớn như khớp gối, khớp háng, mắt cá chân hoặc dọc xương ống chân. Cơn đau ban đầu mơ hồ, có thể bị đánh giá nhầm là do căng cơ hoặc viêm khớp.
• Sưng tấy hoặc cảm giác nóng đỏ ở khu vực chân bị tổn thương, có thể cảm nhận được u cục hoặc khối u bất thường tại xương chân.
• Giới hạn vận động, khó khăn trong đi lại do cảm giác cứng và đau khi di chuyển các khớp vùng chân.
• Dễ bị gãy xương bất thường ở vùng tổn thương do xương yếu.

Xem thêm: Ung thư xương sống được bao lâu?

Triệu chứng ung thư xương cánh tay

• Dấu hiệu đau đớn âm ỉ hoặc đau nhức kéo dài quanh các vị trí như vai, khuỷu tay và cẳng tay, đặc biệt khi vận động mạnh.
• Sưng vùng xương tay, xuất hiện u cục hoặc biến dạng xương rõ rệt.
• Cảm giác tê bì, yếu cơ hoặc hạn chế vận động tay do khối u có thể chèn ép hoặc ảnh hưởng đến dây thần kinh liên quan.
• Các triệu chứng gây khó khăn cho sinh hoạt hàng ngày như cầm nắm, di chuyển cổ tay, khuỷu tay.

Nguyên nhân ung thư xương

Ung thư xương là kết quả của sự phối hợp nhiều yếu tố, bao gồm gen, môi trường và tiền sử điều trị y tế, cụ thể:

• Yếu tố di truyền: Một số hội chứng gen hoặc bệnh hiếm gặp có thể làm tăng nguy cơ ung thư xương, chẳng hạn như hội chứng Li-Fraumeni hay bệnh võng mạc bẩm sinh (hereditary retinoblastoma). Những người có tiền sử gia đình mắc các bệnh ung thư này có khả năng cao hơn phát triển ung thư xương nguyên phát.
• Tiếp xúc với bức xạ ion hóa: Những người từng trải qua xạ trị đặc biệt là khi còn nhỏ hoặc mắc các bệnh ung thư khác và được điều trị bằng tia xạ có nguy cơ cao bị ung thư xương sau này.
• Hóa trị liệu: Việc điều trị bằng một số loại hóa trị liệu nhất là các thuốc nhóm alkyl hóa (như procarbazine, ifosfamide, cyclophosphamide) khi dùng liều cao trong điều trị ung thư khác cũng liên quan đến nguy cơ ung thư xương gia tăng.
• Bệnh lý xương mãn tính: Các bệnh lý mãn tính như bệnh Paget xương hoặc những tổn thương hoặc khối u lành tính ở xương có thể là yếu tố tiền thân làm tăng nguy cơ phát sinh ung thư xương tại vùng đó.

Phương pháp chẩn đoán ung thư xương

Chẩn đoán ung thư xương dựa trên một tổ hợp các phương pháp nhằm phát hiện, xác định chính xác khối u và mức độ lan rộng của bệnh, cụ thể:

• Chụp X-quang: Đây là bước chẩn đoán hình ảnh đầu tiên và quan trọng, giúp phát hiện vị trí xương có tổn thương hoặc gãy xương bất thường do khối u. Trên phim X-quang, vùng xương bị ung thư thường không còn rắn chắc mà có hình ảnh xù xì, không đồng đều hoặc có lỗ hổng.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT scan): Phương pháp này sử dụng tia X để tạo ra hình ảnh chi tiết về cấu trúc xương và các mô mềm xung quanh, giúp xác định kích thước khối u và đánh giá sự lan rộng đến các cơ quan khác như phổi, gan.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): MRI cung cấp hình ảnh chi tiết về tủy xương, dây thần kinh và mô mềm gần khối u, đặc biệt hữu ích ở các vùng như tủy sống và não.
• Quét xương bằng hạt nhân phóng xạ (Bone scan): Đây là kỹ thuật giúp phát hiện các tổn thương nhỏ trong xương do ung thư hoặc di căn bằng cách sử dụng chất phóng xạ tích tụ tại vùng xương bị ảnh hưởng.
• Chụp cắt lớp phát xạ positron (PET scan): PET cung cấp thông tin về chuyển hóa tế bào trong cơ thể, giúp phát hiện các tế bào ung thư hoạt động mạnh và phân biệt giữa khối u lành tính hoặc ác tính.
• Sinh thiết tế bào: Phương pháp quan trọng nhất dùng để xác định chắc chắn loại ung thư. Bác sĩ sẽ lấy một mẫu mô nhỏ từ khối u để phân tích dưới kính hiển vi và đánh giá tế bào ung thư hoặc các yếu tố di truyền đặc trưng.

Trung tâm Y khoa Diag là đơn vị hàng đầu tại Việt Nam trong lĩnh vực xét nghiệm, chẩn đoán và sàng lọc ung thư. Với hệ thống hơn 40 chi nhánh trên khắp TP.HCM và các tỉnh phía Nam, Diag cam kết mang đến dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao, chính xác, nhanh chóng, hỗ trợ phát hiện sớm các bệnh ung thư, trong đó có ung thư xương.

Tại DIAG, chúng tôi cung cấp các gói khám sức khỏe tổng quát, bao gồm các xét nghiệm máu cơ bản có thể giúp phát hiện các dấu hiệu viêm hoặc bất thường không đặc hiệu trong cơ thể. Nếu có triệu chứng nghi ngờ về xương, bác sĩ sẽ là người chỉ định các phương pháp chẩn đoán hình ảnh phù hợp.

Quy trình lấy mẫu và xét nghiệm máu khoa học, an toàn, kết quả nhanh chóng, nhiều quyền lợi hỗ trợ như nhận kết quả trực tuyến qua SMS, Zalo, hoặc website giúp khách hàng thuận tiện theo dõi sức khỏe. Đặc biệt, khách hàng có thể đăng ký lấy mẫu tại nhà, rất phù hợp với những người có nhu cầu tầm soát ung thư tiện lợi và hiện đại.

Việc lựa chọn Diag cho kế hoạch tầm soát và chẩn đoán ung thư xương giúp phát hiện bệnh sớm, từ đó tăng hiệu quả điều trị và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Xem thêm: Ung thư di căn xương sống được bao lâu?

Điều trị bệnh ung thư xương

Phương pháp điều trị ung thư xương đa dạng và được lựa chọn dựa trên loại ung thư, giai đoạn bệnh, vị trí tổn thương cũng như tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh. Các phương pháp chữa trị chính bao gồm:

• Phẫu thuật: Đây thường là bước đầu tiên trong điều trị ung thư xương nhằm loại bỏ hoàn toàn khối u. Trong nhiều trường hợp, phẫu thuật cố gắng bảo tồn chi thể và cấu trúc xương càng nhiều càng tốt. Nếu cần, bác sĩ có thể sử dụng vật liệu giả xương kim loại hoặc lấy xương tự thân để ghép phục hồi vùng xương bị cắt bỏ.
• Hóa trị: Hóa trị sử dụng các thuốc mạnh để tiêu diệt tế bào ung thư, ngăn ngừa tái phát và di căn. Hóa trị có thể được dùng trước phẫu thuật để thu nhỏ khối u hoặc sau phẫu thuật để tiêu diệt tế bào ung thư còn sót lại. Một số loại ung thư xương như osteosarcoma và Ewing sarcoma rất nhạy với hóa trị.
• Xạ trị: Sử dụng tia năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ung thư, đặc biệt hữu ích khi phẫu thuật không thể loại bỏ hoàn toàn khối u hoặc dùng trong giảm đau bệnh nhân ung thư di căn xương. Xạ trị thường được áp dụng trong điều trị Ewing sarcoma hoặc ung thư xương thứ phát.
• Liệu pháp nhắm trúng đích và miễn dịch: Đây là những phương pháp chữa trị mới hơn, tập trung vào tấn công chính xác tế bào ung thư hoặc kích thích hệ miễn dịch của cơ thể tiêu diệt tế bào ác tính, giảm tác dụng phụ so với hóa trị truyền thống.

Xem thêm: Ung thư xương có chữa được không?

Trong quá trình chăm sóc người bệnh ung thư xương, cần đặc biệt quan tâm đến:

• Quản lý cơn đau: Ung thư xương thường gây đau dữ dội, cần phối hợp thuốc giảm đau, vật lý trị liệu và các biện pháp hỗ trợ khác nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống.
• Chăm sóc dinh dưỡng: Người bệnh cần được cung cấp dinh dưỡng đầy đủ nhằm tăng sức đề kháng và hỗ trợ cơ thể chịu đựng các phương pháp điều trị.
• Theo dõi và hỗ trợ tâm lý: Ung thư xương có thể gây căng thẳng, lo lắng cho người bệnh và gia đình. Hỗ trợ tâm lý và tư vấn là rất cần thiết để duy trì tinh thần lạc quan, tuân thủ điều trị.
• Phục hồi chức năng: Sau phẫu thuật và điều trị, các bài tập phục hồi chức năng giúp cải thiện vận động, tăng cường sức mạnh cơ bắp và giảm cứng khớp.

Lời kết

Ung thư xương là bệnh lý ác tính hiếm gặp nhưng có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị sớm. Việc nắm rõ các dấu hiệu, triệu chứng như đau xương kéo dài, sưng tấy, biến dạng chi, đặc biệt tại chân và tay, giúp người bệnh và người thân chủ động thăm khám và can thiệp kịp thời. Hiểu biết về các giai đoạn bệnh, phân loại ung thư xương và các phương pháp chẩn đoán cũng là nền tảng giúp bệnh nhân chuẩn bị tốt về mặt tâm lý và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Xem thêm:

• Xét nghiệm ung thư xương
• Ung thư di căn xương