Ung thư phổi có lây không? Ung thư phổi lây qua đường nào?

Bệnh ung thư phổi có lây không?

Không. Ung thư phổi không lây nhiễm từ người này sang người khác. Bệnh không lây qua việc hôn, chạm, dùng chung bữa ăn hay hít cùng không khí. Trong điều kiện bình thường, nếu một số tế bào ung thư từ người bệnh xâm nhập cơ thể người khỏe mạnh, hệ miễn dịch sẽ loại bỏ chúng.

Tuy nhiên, vẫn có những trường hợp cực kỳ hiếm gặp được ghi nhận trong y văn như sau:

• Ghép tạng: Các ca ung thư do người hiến truyền sang người nhận sau ghép tạng cực kỳ hiếm, ước tính chỉ khoảng 0,02–0,2%, trong đó đã từng ghi nhận cả trường hợp liên quan đến ung thư phổi. Tình huống này xảy ra do người nhận phải dùng thuốc ức chế miễn dịch, khiến cơ thể không thể loại bỏ tế bào ung thư lạ. Đây là tình huống đặc thù, không áp dụng cho tiếp xúc thông thường.
• Truyền từ mẹ sang con qua nhau thai: Đây là hiện tượng vô cùng hiếm, ước tính chỉ xảy ra khoảng 1 trên 500.000 ca sinh sống. Phần lớn thai nhi không bị ảnh hưởng, ngay cả khi người mẹ mắc ung thư trong thai kỳ.

Ngoài ra, một số tình huống có thể khiến người ta nhầm tưởng ung thư “lây nhiễm”:

• Virus hoặc vi khuẩn liên quan đến ung thư khác: Một số nghiên cứu ghi nhận sự hiện diện của virus HPV trong mẫu mô ung thư phổi, tuy nhiên mối liên hệ này vẫn còn nhiều tranh cãi. Các phân tích tổng hợp và nghiên cứu gần đây không ủng hộ vai trò nhân–quả trực tiếp giữa HPV và ung thư phổi. Do đó, hiện nay ung thư phổi không được xem là bệnh do virus gây ra hoặc có khả năng lây truyền như các ung thư liên quan HPV khác (ví dụ ung thư cổ tử cung).
• Ung thư trong gia đình: Một số gia đình có nhiều người mắc ung thư, nhưng nguyên nhân là di truyền, lối sống tương tự (hút thuốc, ăn uống) hoặc cùng tiếp xúc với tác nhân gây ung thư, chứ không phải bệnh lây.
• Các “điểm nóng” ung thư: Những nhóm người mắc ung thư cùng lúc thường liên quan đến môi trường sống hoặc lối sống, không phải do truyền bệnh.

Ung thư phổi lây qua đường nào?

Ung thư phổi không lây qua bất kỳ con đường nào từ người này sang người khác trong điều kiện thông thường. Bạn sẽ không mắc ung thư phổi dù có hôn, chạm, ăn chung hay hít cùng bầu không khí với người bệnh. Đây không phải là bệnh truyền nhiễm, vì các tế bào ung thư không thể tồn tại và phát triển ngoài cơ thể người.

Những con đường mà ung thư phổi không lây nhiễm bao gồm:

• Tiếp xúc gần hoặc hôn: Các tế bào ung thư không truyền qua da hay dịch tiết khi chạm, ôm hoặc hôn.
• Dùng chung đồ ăn, thức uống: Ung thư phổi không thể lây qua thực phẩm hoặc nước uống, kể cả khi dùng chung bát đũa.
• Hít chung không khí, ho hoặc hắt hơi: Tế bào ung thư không tồn tại trong không khí, nên hoàn toàn không thể truyền qua đường hô hấp.
• Quan hệ tình dục: Bệnh không lây qua đường tình dục. Trường hợp ung thư do virus lây qua đường này (như HPV gây ung thư cổ tử cung) không áp dụng với ung thư phổi.
• Chăm sóc, gần gũi người bệnh: Việc chạm, ôm hay ở chung không làm lây bệnh, nên bạn có thể chăm sóc người thân mà không lo ngại.

Nguyên nhân gây bệnh ung thư phổi

Ung thư phổi xảy ra khi các tế bào bình thường trong phổi biến đổi thành tế bào phát triển nhanh, sống lâu hơn mức bình thường và không bị kiểm soát, trở thành các khối u ác tính. Nguyên nhân chủ yếu do các yếu tố môi trường, đặc biệt là hút thuốc, trong khi yếu tố di truyền chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ.

• Di truyền: Đột biến gen có thể làm tăng nguy cơ ung thư phổi. Đột biến có thể có từ khi sinh ra (di truyền từ cha mẹ – rất hiếm) hoặc xuất hiện trong đời do tác nhân môi trường như khói thuốc, hóa chất. Có hai loại đột biến chính:
  • Đột biến dòng mầm: Có từ khi sinh ra, truyền từ cha mẹ sang con, hiếm gặp nhưng có thể làm nhiều thành viên trong gia đình mắc bệnh.
  • Đột biến soma: Xuất hiện do tổn thương DNA trong tế bào, không truyền cho con cái, thường do tác nhân môi trường kích thích.
• Môi trường: Các chất gây ung thư trong môi trường có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh, bao gồm:
  • Hút thuốc và khói thuốc thụ động: Nguyên nhân hàng đầu gây ung thư phổi.
  • Ô nhiễm không khí và radon: Tiếp xúc lâu dài làm tổn thương tế bào phổi.
  • Hóa chất nghề nghiệp: Một số chất độc hại trong môi trường làm việc có thể kích thích đột biến DNA.

Việc nhiều người cùng gia đình hoặc cộng đồng mắc ung thư phổi không có nghĩa bệnh lây lan, mà thường liên quan đến di truyền chung hoặc các yếu tố môi trường giống nhau.

Xem thêm: Bệnh ung thư phổi có di truyền không?

Làm sao để phòng ngừa bệnh ung thư phổi?

Phòng ngừa ung thư phổi tập trung vào giảm tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ và phát hiện sớm ở nhóm có nguy cơ cao.

1. Ngừng hút thuốc và tránh khói thuốc thụ động: Hút thuốc là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư phổi. Việc ngừng hút thuốc ở bất kỳ thời điểm nào cũng giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh. Bên cạnh đó, tránh hít khói thuốc thụ động (ở nhà hoặc nơi làm việc) cũng rất quan trọng để bảo vệ phổi.
2. Tầm soát sớm cho người có nguy cơ cao: Người từ 50–80 tuổi, có tiền sử hút thuốc lâu năm hoặc mới bỏ hút dưới 15 năm nên tầm soát định kỳ bằng chụp cắt lớp vi tính liều thấp (LDCT). Ngoài ra, một số xét nghiệm gen có thể giúp đánh giá nguy cơ mắc bệnh, hỗ trợ bác sĩ xây dựng kế hoạch theo dõi và dự phòng phù hợp.
3. Giảm phơi nhiễm với tác nhân gây ung thư
   • Tránh khói, bụi, hóa chất độc hại ở nơi làm việc hoặc khu vực ô nhiễm.
   • Kiểm tra nồng độ radon trong nhà, đặc biệt ở khu vực kín hoặc tầng hầm, vì radon là nguyên nhân gây ung thư phổi đứng thứ hai sau thuốc lá.
   • Cải thiện chất lượng không khí trong nhà: mở cửa thông gió, hạn chế khói bếp, có thể sử dụng máy lọc không khí.
4. Duy trì lối sống lành mạnh
   • Ăn uống cân bằng: tăng rau xanh, trái cây tươi, hạn chế thịt đỏ và thực phẩm chế biến sẵn.
   • Tập thể dục đều đặn: giúp tăng sức đề kháng và cải thiện chức năng phổi.
   • Giữ cân nặng ổn định: một số nghiên cứu cho thấy cân nặng hợp lý có thể góp phần giảm nguy cơ ung thư.
   • Hạn chế rượu bia và kiểm soát căng thẳng, giúp cơ thể khỏe mạnh và hệ miễn dịch hoạt động tốt hơn.

Xem thêm: Xơ phổi có phải ung thư không?

Một số thắc mắc thường gặp

Ung thư phổi có lây qua đường hô hấp không?

Ung thư phổi không lây qua đường hô hấp. Không thể mắc bệnh khi hít chung không khí, nói chuyện hay gần người bệnh. Các tế bào ung thư chỉ tồn tại và phát triển trong cơ thể người mắc bệnh, hệ miễn dịch của người khỏe mạnh sẽ tiêu diệt nếu có tiếp xúc.

Bệnh ung thư phổi giai đoạn cuối có lây không?

Ngay cả ở giai đoạn cuối, ung thư phổi vẫn không lây. Mức độ nặng hay tiến triển bệnh không ảnh hưởng đến khả năng truyền sang người khác. Người chăm sóc, thân nhân hay bạn bè không thể bị ung thư chỉ vì ở gần bệnh nhân.

Ung thư phổi có lây qua đường ăn uống không?

Ung thư phổi không thể lây qua ăn uống. Việc dùng chung bữa ăn, chén đũa hay đồ uống với người mắc bệnh không làm tăng nguy cơ mắc ung thư. Đây là bệnh không lây, khác hoàn toàn so với các bệnh do virus hay vi khuẩn

Lời kết

Ung thư phổi có lây không? Ung thư phổi là bệnh không lây, bất kể giai đoạn hay cách tiếp xúc nào. Hiểu đúng về căn bệnh này giúp giảm lo lắng, kỳ thị và chăm sóc người bệnh tốt hơn. Đồng thời, phòng ngừa bằng việc ngừng hút thuốc, kiểm soát môi trường và duy trì lối sống lành mạnh vẫn là cách hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe.

Xem thêm: Ung thư phổi sống được bao lâu?