Ung thư cổ tử cung giai đoạn 3 là gì? Triệu chứng, điều trị và tiên lượng

Ung thư cổ tử cung giai đoạn 3?

Ung thư cổ tử cung giai đoạn 3 là mức độ tiến triển của bệnh khi khối u ác tính đã lan rộng hơn so với các giai đoạn trước, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của người bệnh. Ở giai đoạn này, khối u có thể đã lan tới một phần ba dưới của âm đạo hoặc xâm lấn vào thành chậu – đây là thành bên trong của vùng chậu, cấu trúc chịu trách nhiệm nâng đỡ các cơ quan nội tạng phía dưới.

Ngoài ra, ung thư cũng có thể di căn đến các hạch bạch huyết vùng chậu, nhưng chưa lan xa đến các cơ quan nội tạng khác trong cơ thể. Bệnh nhân thường bắt đầu có những triệu chứng rõ ràng và cần được điều trị tích cực để kiểm soát.

Phân loại ung thư cổ tử cung giai đoạn 3:

• Giai đoạn 3A: Ung thư đã xâm lấn đến một phần ba dưới của âm đạo nhưng chưa lan đến thành chậu. Ở giai đoạn này, khối u đã có sự phát triển mạnh hơn nhưng vẫn giới hạn trong khu vực gần cổ tử cung và âm đạo.
• Giai đoạn 3B: Với ung thư cổ tử cung giai đoạn 3B, khối u lan rộng đến thành chậu, có thể gây ra tắc nghẽn niệu quản – là ống dẫn nước tiểu từ thận xuống bàng quang. Tắc nghẽn này có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như thận ứ nước, khiến bệnh nhân bị đau và suy giảm chức năng thận.
• Giai đoạn 3C: Giai đoạn 3C được xác định bởi dương tính hạch vùng, không phụ thuộc kích thước u hay xâm lấn tại chỗ, bao gồm:
  • 3C1: Ở ung thư cổ tử cung giai đoạn 3C1, tế bào di căn đến các hạch bạch huyết vùng chậu.
  • 3C2: Với ung thư cổ tử cung giai đoạn 3C2, tế bào ung thư di căn tới hạch bạch huyết ở vùng bụng gần động mạch chủ – một vị trí sâu và quan trọng trong hệ tuần hoàn.

Ung thư cổ tử cung C53 là gì?

Ung thư cổ tử cung C53 là mã bệnh theo phân loại quốc tế về bệnh tật ICD-10 (International Classification of Diseases, phiên bản 10) do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ban hành.

Cụ thể, mã C53 được dùng để chỉ ung thư ác tính của cổ tử cung (Cervical cancer) – phần nối giữa thân tử cung và âm đạo. Trong đó, mã C53 còn được chia nhỏ để xác định vị trí cụ thể của khối u:

• C53.0: Ung thư cổ ngoài (Exocervix)
• C53.1: Ung thư cổ trong (Endocervix)
• C53.8: Tổn thương lan rộng cả cổ trong và cổ ngoài
• C53.9: Ung thư cổ tử cung, không xác định vị trí cụ thể

Mã C53 không nói rõ mức độ nặng hay giai đoạn của bệnh, mà chỉ dùng để xác định vị trí khởi phát của ung thư trong hồ sơ y tế hoặc bảo hiểm. Trong thực tế lâm sàng, các bác sĩ sẽ phân chia ung thư cổ tử cung C53 thành nhiều giai đoạn khác nhau theo hệ thống FIGO, từ giai đoạn 1 (sớm) đến giai đoạn 4 (muộn). Trong đó, giai đoạn 3 được xem là ung thư đã lan rộng tại chỗ, có thể ảnh hưởng đến thành chậu, phần dưới âm đạo hoặc hạch bạch huyết vùng chậu. Như vậy, ung thư cổ tử cung C53 giai đoạn 3 nghĩa là bệnh đã tiến triển ở mức trung bình – nặng, cần được điều trị tích cực bằng hóa xạ trị đồng thời để kiểm soát khối u và ngăn chặn lan rộng thêm.

Dấu hiệu ung thư cổ tử cung giai đoạn 3

Các triệu chứng ung thư cổ tử cung giai đoạn 3 thường rõ ràng và nghiêm trọng hơn so với các giai đoạn đầu. Cụ thể gồm:

• Đau bụng dưới kéo dài: Người bệnh thường xuất hiện cảm giác đau âm ỉ hoặc dai dẳng vùng bụng dưới và hố chậu. Cơn đau có xu hướng kéo dài liên tục, không cải thiện khi nghỉ ngơi, đôi khi lan sang vùng hông hoặc thắt lưng. Đây là dấu hiệu cho thấy khối u đã phát triển và xâm lấn vào các mô, cơ quan lân cận trong vùng chậu.
• Đau khi giao hợp: Cơn đau hoặc cảm giác khó chịu xuất hiện trong và sau khi quan hệ tình dục. Nguyên nhân là do khối u lan ra thành âm đạo và các mô xung quanh, làm gia tăng sự nhạy cảm và gây kích thích đau.
• Xuất huyết âm đạo bất thường: Đây là triệu chứng ung thư cổ tử cung giai đoạn 3 phổ biến, gặp ở khoảng 70 – 80% bệnh nhân. Người bệnh có thể chảy máu không theo chu kỳ kinh nguyệt, ra máu sau giao hợp hoặc sau khi mãn kinh. Lượng máu có thể ít hoặc nhiều, thường đi kèm khí hư hôi do hoại tử khối u.
• Mệt mỏi và giảm cân nhanh: Cơ thể trở nên suy nhược, uể oải, khó duy trì các hoạt động hằng ngày. Người bệnh có thể sút cân nhanh chóng mà không thay đổi chế độ ăn hay tập luyện. Đây là hậu quả của sự tiêu hao năng lượng bởi khối u và tình trạng rối loạn chuyển hóa trong cơ thể.
• Đau lưng, đau chân, phù chân: Khi khối u lan tới thành chậu và chèn ép mạch máu hoặc dây thần kinh, người bệnh có thể bị đau lưng dưới, đau lan xuống chân, kèm cảm giác nặng nề. Sự chèn ép hệ bạch huyết làm cản trở lưu thông, gây sưng phù một hoặc hai chân, khiến việc vận động trở nên khó khăn.
• Các triệu chứng tiết niệu và tiêu hóa: Ung thư giai đoạn 3 có thể chèn ép bàng quang và niệu quản, gây khó tiểu, tiểu nhiều lần hoặc chèn ép trực tràng gây táo bón. Đồng thời, sự lan rộng tới trực tràng và ruột có thể gây táo bón kéo dài, đau khi đại tiện hoặc cảm giác khó chịu vùng bụng dưới.
• Sưng phù chân (lymphedema): Do ung thư lan tỏa làm tắc nghẽn dòng chảy bạch huyết ở chi dưới, dịch bị ứ đọng lại, gây phù nề. Tình trạng phù thường dai dẳng, gây nặng nề, đau nhức và tăng nguy cơ nhiễm trùng mô mềm (cellulitis) ở chân.

Xem thêm: Triệu chứng ung thư cổ tử cung giai đoạn đầu

Phương pháp chẩn đoán ung thư cổ tử cung giai đoạn 3

Việc chẩn đoán ung thư cổ tử cung giai đoạn 3 dựa trên nhiều bước kết hợp nhằm xác định chính xác vị trí, kích thước, và mức độ lan rộng của khối u. Các phương pháp cụ thể gồm:

• Khám phụ khoa và sinh thiết: Đây là bước chẩn đoán quyết định. Bác sĩ sẽ dùng mỏ vịt để quan sát cổ tử cung và thực hiện sinh thiết, tức là lấy một mẩu mô từ khối u để gửi đến phòng xét nghiệm giải phẫu bệnh. Kết quả giải phẫu bệnh sẽ khẳng định chẩn đoán ung thư.
• Nội soi bàng quang và nội soi trực tràng: Nếu nghi ngờ ung thư đã lan sang các cơ quan xung quanh, bác sĩ sẽ sử dụng các kỹ thuật nội soi kiểm tra kỹ lưỡng bàng quang và trực tràng để xác định mức độ xâm lấn. Đây là bước quan trọng giúp đánh giá tình trạng lan rộng của bệnh.
• Chẩn đoán hình ảnh: Bệnh nhân sẽ được chỉ định làm các xét nghiệm hình ảnh như siêu âm, chụp CT scan hoặc MRI. Những kỹ thuật này giúp bác sĩ xác định kích thước khối u, mức độ lan rộng sang các mô lân cận và sự di căn đến hạch bạch huyết vùng chậu hoặc vùng bụng. Ngoài ra, PET scan cũng có thể được sử dụng để phát hiện di căn xa hơn.
• Xét nghiệm khác: Bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm máu tổng quát để đánh giá chức năng thận, gan và tình trạng thiếu máu của bệnh nhân trước khi bắt đầu điều trị. Một số chất chỉ điểm ung thư trong máu có thể được xét nghiệm để tham khảo, nhưng chúng không được dùng để chẩn đoán bệnh.

Xem thêm: Ung thư cổ tử cung giai đoạn 2

Phương pháp điều trị ung thư cổ tử cung giai đoạn 3 hiệu quả

Ở giai đoạn 3, ung thư cổ tử cung đã lan rộng và cần được điều trị tích cực bằng nhiều phương pháp phối hợp để nâng cao hiệu quả và kiểm soát bệnh tốt nhất.

• Xạ trị kết hợp hóa trị: Xạ trị ung thư cổ tử cung giai đoạn 3 kết hợp hóa trị là phương pháp điều trị chính và hiệu quả. Người bệnh sẽ được truyền hóa chất đồng thời khi tiến hành xạ trị ngoài và xạ trị áp sát vào khối u. Hóa chất giúp tăng độ nhạy cảm của tế bào ung thư với tia xạ, từ đó làm tăng hiệu quả tiêu diệt tế bào ung thư. Sau xạ ngoài, sẽ tiếp tục bằng xạ áp sát (brachytherapy / nội ứng dụng) để tăng liều tại vùng khối u, giúp kiểm soát tại chỗ tốt hơn.
• Xạ trị ngoài và xạ trị nội áp: Xạ trị ngoài sử dụng tia X hoặc gamma chiếu vào vùng chậu để phá hủy các tế bào ung thư. Trong khi đó, xạ trị nội áp là kỹ thuật đặt nguồn phóng xạ gần khối u giúp tăng liều xạ tới vùng tổn thương mà ít ảnh hưởng tới mô xung quanh. Hai phương pháp này kết hợp giúp điều trị hiệu quả hơn.
• Phẫu thuật: Ở giai đoạn 3, phẫu thuật không phải là phương pháp điều trị chính do khối u đã lan rộng. Phương pháp điều trị tiêu chuẩn và hiệu quả nhất là hóa xạ trị đồng thời. Phẫu thuật gần như không được chỉ định, trừ một vài tình huống rất đặc biệt và cần được hội chẩn bởi đội ngũ chuyên gia đa chuyên khoa.
• Liệu pháp đích và miễn dịch: Đây là các phương pháp mới được nghiên cứu và áp dụng nhằm tăng cường hiệu quả điều trị. Ví dụ, thuốc ức chế PD-1 (như pembrolizumab) được dùng bổ trợ với hóa xạ trị cho một số bệnh nhân có đặc điểm ung thư nhất định.

Tiên lượng và tỷ lệ sống sót của bệnh nhân ung thư cổ tử cung giai đoạn 3

Tỷ lệ sống sót 5 năm trung bình của bệnh nhân ung thư cổ tử cung giai đoạn 3 dao động khoảng từ 25% đến 60%. Mức độ này phụ thuộc rất nhiều vào mức độ xâm lấn của khối u, cách bệnh nhân đáp ứng điều trị, và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh.

Trong giai đoạn 3, có sự phân biệt về tiên lượng sống giữa các phân loại nhỏ: 3A có tỷ lệ sống cao hơn 3B và 3C do khối u xâm lấn ít hơn. Cụ thể:

• Giai đoạn 3A: Khoảng 50 – 60% nếu được điều trị hóa xạ trị đồng thời chuẩn.
• Giai đoạn 3B: Giảm còn khoảng 40 – 45%, do mức độ lan rộng và tổn thương chức năng cơ quan.
• Giai đoạn 3C:
  • Giai đoạn 3C1: Khoảng 45 – 50%, phụ thuộc vào số lượng và vị trí hạch di căn.
  • Giai đoạn 3C2: Giảm còn khoảng 30 – 35%, do nguy cơ di căn xa cao hơn và đáp ứng điều trị kém hơn.

Ngoài ra, những bệnh nhân đáp ứng tốt với phương pháp hóa xạ trị đồng thời, tức là kết hợp cả hóa trị và xạ trị cùng lúc, thường có triển vọng cải thiện đáng kể về thời gian sống và chất lượng sống. Tiên lượng còn phụ thuộc rất lớn vào việc phát hiện bệnh sớm trong giai đoạn này và bắt đầu điều trị kịp thời. Quá trình quản lý các tác dụng phụ trong quá trình điều trị cũng cực kỳ quan trọng giúp duy trì sức khỏe, để bệnh nhân có thể chịu được liệu trình điều trị một cách tốt nhất.

Xem thêm: Dấu hiệu ung thư cổ tử cung giai đoạn cuối

Chăm sóc hỗ trợ và quản lý tác dụng phụ

Điều trị ung thư cổ tử cung giai đoạn 3 thường đem lại nhiều tác dụng phụ như cảm giác mệt mỏi kéo dài, buồn nôn, rụng tóc, viêm niêm mạc, và suy giảm sức đề kháng của cơ thể. Vì thế, chăm sóc hỗ trợ và quản lý tốt các tác dụng phụ này là rất cần thiết để giúp người bệnh duy trì sức khỏe và chịu đựng tốt các liệu trình điều trị.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý, bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất sẽ giúp giữ gìn sức khỏe, tăng cường sức đề kháng hơn trong thời gian điều trị. Đồng thời, giữ tinh thần lạc quan, tránh stress và tham gia các nhóm hỗ trợ bệnh nhân cũng giúp giảm áp lực tâm lý và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Bên cạnh đó, vật lý trị liệu và các bài tập nhẹ nhàng giúp duy trì sức khỏe thể chất, hỗ trợ cơ thể hồi phục nhanh hơn. Người bệnh cũng nên theo dõi và xử trí kịp thời các biến chứng có thể xảy ra như nhiễm trùng hoặc thiếu máu, để được can thiệp đúng lúc.

Lời kết

Ung thư cổ tử cung giai đoạn 3 là giai đoạn bệnh cần sự quan tâm đặc biệt với những biểu hiện rõ ràng và tiến triển nhanh. Hiểu rõ về triệu chứng, cách chẩn đoán, các phương pháp điều trị hiệu quả sẽ giúp người bệnh chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe và cải thiện tiên lượng sống. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời còn giúp giảm thiểu các biến chứng nguy hiểm, nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

Xem thêm

• Phòng ngừa ung thư cổ tử cung
• Ung thư cổ tử cung sống được bao lâu?