Ung thư biểu mô tuyến phổi sống được bao lâu?

Ung thư biểu mô tuyến phổi là gì?

Ung thư biểu mô tuyến phổi khởi phát từ các tế bào tuyến nhỏ nằm ở rìa phổi – nơi tiết chất nhầy giúp bảo vệ và làm ẩm đường thở. Ở giai đoạn sớm, bệnh thường không có triệu chứng hoặc triệu chứng rất nhẹ, dễ bị nhầm lẫn với viêm phổi hoặc các bệnh hô hấp thông thường. Khi bệnh tiến triển, triệu chứng điển hình gồm ho kéo dài, khó thở, đau ngực, ho ra máu. Ở giai đoạn muộn, ung thư có thể lan đến xương, gan hoặc não, khiến việc chữa trị trở nên khó khăn và làm giảm chất lượng sống.

Hiện nay, ung thư biểu mô tuyến ở phổi chiếm khoảng 40–50% các trường hợp ung thư phổi không tế bào nhỏ NSCLC, theo dữ liệu CDC và SEER (2023). Đây là dạng ung thư phổi phổ biến nhất ở cả người hút và không hút thuốc, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chú ý các dấu hiệu hô hấp bất thường và tầm soát định kỳ.

Triệu chứng ung thư biểu mô tuyến phổi

Ở giai đoạn sớm, ung thư biểu mô tuyến phổi thường không có triệu chứng rõ ràng. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ qua chụp X-quang hoặc CT phổi, đặc biệt ở những người chưa từng hút thuốc. Khi bệnh tiến triển, các vấn đề hô hấp và toàn thân mới bắt đầu xuất hiện.

Triệu chứng thường gặp

• Ho dai dẳng, đôi khi kèm đờm máu (hemoptysis).
• Khó thở, thở khò khè, đau ngực.
• Mệt mỏi, chán ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân, suy dinh dưỡng.
• Khàn tiếng hoặc khó nuốt, thường xảy ra khi khối u xâm lấn dây thanh hoặc thần kinh quặt ngược.
• Tràn dịch màng phổi, gây khó thở, nghe phổi giảm âm.
• Sưng mặt hoặc nổi tĩnh mạch cổ, liên quan hội chứng tĩnh mạch chủ trên (SVCS) khi khối u chèn ép tĩnh mạch chủ trên.

Triệu chứng khi bệnh lan rộng: Ung thư có thể xâm lấn hoặc di căn, gây:

• Đau vai, đau xương, tê yếu chi, do di căn xương hoặc chèn ép dây thần kinh.
• Hội chứng Horner (sụp mí, đồng tử nhỏ, giảm tiết mồ hôi một bên mặt), thường gặp ở khối u đỉnh phổi – Pancoast tumor.
• Chèn ép đám rối thần kinh cánh tay, đau, tê, ít gặp nhưng liên quan Pancoast tumor.
• Tràn dịch màng tim hoặc tổn thương thần kinh hoành, hiếm gặp, gây khó thở khi nằm.

Hội chứng cận ung thư: Các hội chứng cận ung thư ít phổ biến hơn ở ung thư biểu mô tuyến so với các loại ung thư phổi khác. Nếu có, có thể gặp tình trạng ngón tay dùi trống hoặc bệnh lý xương khớp phì đại.

Các hội chứng khác như Eaton-Lambert, Cushing, SIADH thường phổ biến hơn ở ung thư phổi tế bào nhỏ, không phải dạng ung thư biểu mô tuyến phổi điển hình.

Các biểu hiện trên rất đa dạng, có thể giống bệnh hô hấp thông thường, khiến nhiều người chủ quan. Vì vậy, nếu có dấu hiệu nghi ngờ, cần đi khám sớm để được chẩn đoán.

Ung thư biểu mô tuyến phổi sống được bao lâu?

Ung thư biểu mô tuyến phổi sống được bao lâu phụ thuộc nhiều vào giai đoạn của bệnh, tình trạng sức khỏe và phương pháp điều trị. Theo dữ liệu mới nhất từ Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS), tỷ lệ sống tương đối sau 5 năm của ung thư phổi không tế bào nhỏ (bao gồm cả biểu mô tuyến) được phân loại theo mức độ lan rộng như sau:

• Giai đoạn tại chỗ (Localized): Khoảng 67%.
• Giai đoạn tại vùng (Regional): Khoảng 39%.
• Giai đoạn di căn xa (Distant): Khoảng 9%.”

Các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ sống sót của bệnh là:

• Giai đoạn bệnh: phân loại phổ biến theo hệ thống TNM 8 (cập nhật IASLC 2024–2025), giai đoạn sớm có tiên lượng tốt hơn giai đoạn tiến triển.
• Thể trạng và bệnh nền: bệnh nhân trẻ, ít bệnh kèm thường có khả năng chịu điều trị tốt hơn.
• Đột biến gen: các đột biến EGFR, ALK, ROS1, KRAS G12C… giúp bác sĩ lựa chọn thuốc nhắm trúng đích hoặc liệu pháp miễn dịch, cải thiện thời gian sống và chất lượng sống.
• Phác đồ điều trị: kết hợp phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, thuốc nhắm trúng đích và liệu pháp miễn dịch, tùy theo giai đoạn và tình trạng bệnh nhân, giúp nâng cao hiệu quả kiểm soát bệnh.

Việc phát hiện sớm, sàng lọc định kỳ và điều trị phù hợp là chìa khóa quan trọng để kéo dài tuổi thọ và cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân ung thư biểu mô tuyến phổi.

Ung thư biểu mô tuyến phổi có nguy hiểm không?

Ung thư biểu mô tuyến phổi là bệnh lý nguy hiểm, bởi thường phát hiện muộn, tiến triển âm thầm và có thể di căn sang nhiều cơ quan. Nguy hiểm không chỉ ở khả năng đe dọa tính mạng mà còn ở các biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng toàn diện đến sức khỏe và chất lượng sống.

Các biến chứng có thể gặp

• Tràn dịch màng phổi: gây khó thở, đau tức ngực; tràn dịch màng tim ít gặp, thường xảy ra khi ung thư di căn rộng.
• Hội chứng tĩnh mạch chủ trên: sưng mặt, cổ, khó thở cấp, thường liên quan khối u trung tâm hoặc u đỉnh phổi.
• Di căn não: đau đầu, co giật, yếu liệt, thay đổi hành vi; xảy ra ở khoảng 20–40% bệnh nhân giai đoạn tiến triển.
• Di căn xương: gây đau nhức xương, gãy xương bệnh lý.
• Hội chứng Horner hoặc chèn ép thần kinh: sụp mí, rối loạn vận động, yếu cơ; thường gặp ở khối u đỉnh phổi.
• Rối loạn chuyển hóa: tăng calci máu phổ biến ở adenocarcinoma; các hội chứng như hội chứng giảm natri máu bất thường, hội chứng Cushing phổ biến hơn ở ung thư phổi tế bào nhỏ.

Đối tượng nguy cơ

Ung thư biểu mô tuyến phổi có thể xảy ra ở bất kỳ ai, nhưng một số nhóm người có nguy cơ cao hơn. Việc nhận biết sớm các yếu tố nguy cơ giúp chủ động phòng ngừa và tầm soát kịp thời.

• Người hút thuốc lá hoặc thuốc lào: đây là yếu tố nguy cơ số 1, chiếm đa số ca bệnh.
• Người không hút thuốc lá nhưng sống trong môi trường ô nhiễm: tiếp xúc khói thuốc thụ động, bụi mịn PM2.5, ô nhiễm không khí, khói công nghiệp hay khí radon.
• Người có bệnh phổi mạn tính: như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hoặc xơ phổi, vốn làm tổn thương mô phổi kéo dài.
• Người có tiền sử gia đình bị ung thư phổi: yếu tố di truyền có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
• Tuổi trung niên và cao tuổi: phần lớn trường hợp được chẩn đoán sau 50 tuổi.
• Người có yếu tố nghề nghiệp đặc thù: tiếp xúc lâu dài với amiăng, niken, crom, khí thải động cơ…

Xem thêm: Ung thư phổi di căn xương

Cách chẩn đoán ung thư biểu mô tuyến phổi

Chẩn đoán ung thư biểu mô tuyến phổi cần sự kết hợp giữa khai thác triệu chứng, thăm khám lâm sàng và các kỹ thuật cận lâm sàng hiện đại. Việc chẩn đoán chính xác không chỉ giúp xác định có ung thư hay không, mà còn phân loại, đánh giá giai đoạn và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

• Khám lâm sàng và tiền sử bệnh: Bác sĩ khai thác triệu chứng (ho kéo dài, đau ngực, khó thở, ho ra máu) và các yếu tố có nguy cơ như hút thuốc, môi trường sống, tiền sử gia đình. Đồng thời, thăm khám có thể phát hiện dấu hiệu như tiếng thở bất thường, tràn dịch màng phổi hoặc tĩnh mạch cổ nổi.
• Chẩn đoán hình ảnh: Gồm X-quang phổi, CT scan ngực, PET-CT. Đây là bước quan trọng để phát hiện khối u, vị trí, kích thước và mức độ lan rộng. PET-CT còn giúp phân biệt tổn thương ác tính với lành tính.
• Xét nghiệm mô bệnh học (sinh thiết): Mẫu mô có thể lấy qua nội soi phế quản, sinh thiết xuyên thành ngực hoặc phẫu thuật. Kết quả giúp phân biệt adenocarcinoma với các loại ung thư phổi khác.
• Xét nghiệm máu (sinh thiết lỏng): Việc xét nghiệm các đột biến gen (EGFR, ALK, ROS1, KRAS…) là bắt buộc để lựa chọn điều trị đích. Phương pháp ưu tiên là thực hiện trên mẫu mô sinh thiết. Xét nghiệm máu (sinh thiết lỏng) có thể được sử dụng như một phương pháp thay thế nếu không đủ mẫu mô hoặc để theo dõi bệnh.
• Đánh giá giai đoạn: Sau khi xác định có ung thư, bác sĩ sẽ phân giai đoạn dựa vào kích thước u (T), tình trạng hạch (N) và di căn xa (M). Việc phân giai đoạn giúp dự đoán tiên lượng và lựa chọn chiến lược điều trị tối ưu.

Điều trị ung thư biểu mô tuyến ở phổi

Việc điều trị ung thư biểu mô tuyến phổi phụ thuộc vào giai đoạn bệnh, sức khỏe tổng thể và đặc điểm di truyền của khối u. Hiện nay, y học có nhiều phương pháp kết hợp nhằm loại bỏ khối u, ngăn ngừa tái phát và kéo dài tuổi thọ cho bệnh nhân. Các phương pháp điều trị chính:

• Phẫu thuật: Là lựa chọn quan trọng ở giai đoạn 1-3, khi khối u còn khu trú. Bác sĩ có thể cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ phổi để loại bỏ khối u cùng mô xung quanh. Nếu phát hiện sớm và phẫu thuật triệt để, cơ hội sống 5 năm có thể đạt cao.
• Hóa trị: Sử dụng thuốc để tiêu diệt tế bào ung thư, thường được chỉ định sau phẫu thuật nhằm giảm nguy cơ tái phát. Tuy hiệu quả, hóa trị cũng gây tác dụng phụ như mệt mỏi, buồn nôn do ảnh hưởng cả tế bào lành.
• Xạ trị: Phương pháp xạ trị dùng tia năng lượng cao để phá hủy DNA của tế bào ung thư, giúp thu nhỏ hoặc tiêu diệt khối u. Xạ trị có thể kết hợp với hóa trị sau phẫu thuật để giảm nguy cơ bệnh quay lại, nhưng dễ gây mệt mỏi hoặc viêm da tại vùng chiếu xạ.
• Liệu pháp nhắm trúng đích: Tác động trực tiếp vào các đột biến gen (như EGFR, ALK, KRAS…), nhờ đó hạn chế ảnh hưởng đến tế bào khỏe mạnh. Đây là lựa chọn quan trọng trong ung thư phổi di căn, giúp kéo dài thời gian sống, nhưng chi phí điều trị thường cao.
• Liệu pháp miễn dịch: Sử dụng các thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch (ví dụ: Pembrolizumab, Nivolumab…) để giúp hệ miễn dịch của cơ thể nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư. Đây là phương pháp điều trị nền tảng cho nhiều bệnh nhân ung thư phổi giai đoạn tiến triển.
• Điều trị hỗ trợ & bổ sung: Các biện pháp như châm cứu, thiền, yoga không thể chữa khỏi ung thư hay thay thế các phương pháp điều trị chính thống. Tuy nhiên, chúng có thể đóng vai trò hỗ trợ quan trọng trong việc kiểm soát triệu chứng (đau, buồn nôn, mệt mỏi), giảm căng thẳng và cải thiện chất lượng cuộc sống trong quá trình điều trị. Luôn trao đổi với bác sĩ trước khi áp dụng bất kỳ liệu pháp bổ sung nào.
• Thử nghiệm lâm sàng: Là cơ hội tiếp cận thuốc mới, phương pháp mới đang trong giai đoạn nghiên cứu. Tham gia thử nghiệm có thể mang lại lợi ích nếu các lựa chọn điều trị thông thường không còn hiệu quả.

Cách phòng ngừa bệnh

Ung thư biểu mô tuyến phổi không thể phòng tránh tuyệt đối, nhưng bạn hoàn toàn có thể giảm nguy cơ đáng kể nếu duy trì lối sống lành mạnh và tránh các yếu tố gây hại cho phổi. Việc phòng ngừa không chỉ giúp bảo vệ lá phổi, mà còn cải thiện sức khỏe tổng thể.

• Tránh hút thuốc và khói thuốc thụ động: đây là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ung thư phổi. Người không hút nhưng thường xuyên hít khói thuốc cũng tăng nguy cơ đáng kể.
• Giảm tiếp xúc với môi trường ô nhiễm và hóa chất độc hại: hạn chế tiếp xúc bụi mịn, khí thải, amiăng, khí radon trong nhà và nơi làm việc.
• Xây dựng lối sống lành mạnh: duy trì chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây, tập thể dục thường xuyên, ngủ đủ giấc và kiểm soát cân nặng.
• Khám sức khỏe định kỳ: đặc biệt là nhóm nguy cơ cao (trên 50 tuổi, hút thuốc nhiều năm, có bệnh phổi mạn tính hoặc tiền sử gia đình mắc ung thư phổi) nên sàng lọc bằng chụp CT liều thấp để phát hiện sớm.