Bệnh não tăng huyết áp: Nguyên nhân, triệu chứng, và cách điều trị

Bệnh não tăng huyết áp (hypertensive encephalopathy) là tình trạng cấp cứu y khoa nghiêm trọng, xảy ra khi huyết áp tăng cao đột ngột vượt quá mức kiểm soát. Nếu không điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến tổn thương não không hồi phục hoặc tử vong. Tìm hiểu rõ hơn qua bài viết của Diag!

Bệnh não tăng huyết áp là gì?

Bệnh não tăng huyết áp là một biến chứng nghiêm trọng xảy ra khi huyết áp tăng quá cao, khiến mạch máu trong não bị tổn thương. Khi đó, máu và chất lỏng rò rỉ vào mô não, gây sưng (phù não) và gây rối loạn chức năng não. Nếu không cấp cứu kịp thời, bệnh có thể dẫn đến co giật, hôn mê hoặc tử vong.

Bệnh thường xảy ra khi huyết áp tăng quá nhanh và quá cao, vượt quá khả năng tự bảo vệ của các mạch máu não. Các nguyên nhân chính bao gồm:

• Tăng huyết áp mãn tính không kiểm soát: Nguyên nhân phổ biến nhất.
• Cơn tăng huyết áp cấp tính (hypertensive crisis): Huyết áp tăng đột ngột, thường do ngừng thuốc hoặc căng thẳng nghiêm trọng.
• Bệnh thận mãn tính: Thận tổn thương làm rối loạn cân bằng dịch và huyết áp.
• Tiền sản giật và sản giật: Biến chứng nguy hiểm ở phụ nữ mang thai.
• Khối u tuyến thượng thận (pheochromocytoma): Gây tăng tiết hormone làm huyết áp tăng vọt.
• Dùng thuốc cấm hoặc chất kích thích: Như cocaine, amphetamine.

Nhóm đối tượng nguy cơ cao:

• Người bị tăng huyết áp lâu năm nhưng không kiểm soát tốt.
• Người bị bệnh thận mãn tính.
• Phụ nữ mang thai bị tiền sản giật hoặc sản giật.
• Người mắc khối u tuyến thượng thận.
• Người lạm dụng chất kích thích như cocaine, amphetamine.
• Người có tiền sử ngừng thuốc huyết áp đột ngột.
• Người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ.

Xem thêm: Biến chứng tăng huyết áp

Biến chứng của bệnh là gì?

• Đột quỵ xuất huyết: Huyết áp cao làm vỡ mạch máu não, gây liệt hoặc tử vong.
• Phù não: Gây tăng áp lực nội sọ. Đây là hội chứng não có rủi ro tổn thương vĩnh viễn.
• Suy thận cấp: Tăng huyết áp làm tổn thương mạch máu nhỏ trong thận, gây suy giảm chức năng.
• Suy tim cấp: Huyết áp cao gây áp lực lớn lên tim, dẫn đến suy tim.
• Mù lòa: Do tổn thương võng mạc (chảy máu mắt hoặc phù gai thị).
• Tử vong: Nếu không được cấp cứu kịp thời.

Xem thêm: Biến chứng mắt của tăng huyết áp

Các triệu chứng điển hình của bệnh não tăng huyết áp

Bệnh có nhiều dấu hiệu, từ nhẹ đến nặng.

Triệu chứng trong giai đoạn đầu:

• Đau đầu dữ dội: Thường là đau nhức sâu trong đầu.
• Buồn nôn, nôn mửa: Do não bị phù gây áp lực lên các vùng kiểm soát ói.
• Chóng mặt, mất thăng bằng: Đi lại loạng choạng, mất cân bằng.
• Lo lắng, lú lẫn: Khó tập trung, hay quên, bất an.

Triệu chứng cảnh báo nguy hiểm:

• Co giật.
• Giảm thị lực hoặc mù tạm thời.
• Rối loạn ngôn ngữ: Nói lắp, không diễn đạt được câu.
• Yếu liệt tay chân.
• Hôn mê.

Các phương pháp chẩn đoán

Bác sĩ sẽ thực hiện các xét nghiệm để chẩn đoán chính xác:

• Đo huyết áp: Bệnh nhân thường có huyết áp rất cao, thường trên 180/120 mmHg.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT) hoặc cộng hưởng từ (MRI): Giúp phát hiện phù não hoặc tổn thương não.
• Xét nghiệm máu: Kiểm tra chức năng thận, điện giải, và nguyên nhân gây tăng huyết áp.
• Xét nghiệm nước tiểu: Để phát hiện bệnh thận hoặc khối u tuyến thượng thận.
• Điện tâm đồ (ECG): Đánh giá ảnh hưởng của tăng huyết áp lên tim.

Hướng điều trị bệnh não tăng huyết áp

Điều trị cơn huyết áp tăng cao là tình huống cấp cứu, cần thực hiện tại bệnh viện với sự theo dõi chặt chẽ. Mục tiêu là giảm huyết áp một cách an toàn để bảo vệ não khỏi tổn thương.

Sử dụng thuốc hạ áp theo chỉ định:

• Nicardipine, Clevidipine: Thuốc chẹn kênh canxi, giúp hạ huyết áp nhanh và an toàn.
• Labetalol: Thuốc chẹn beta giúp giảm huyết áp mà không ảnh hưởng quá mức đến lưu lượng máu não.
• Nitroprusside: Thuốc giãn mạch mạnh, nhưng cần theo dõi sát do nguy cơ tụt huyết áp quá mức.
• Fenoldopam: Thuốc giãn mạch giúp giảm huyết áp nhanh, phù hợp cho người có bệnh thận.

Cấp cứu và can thiệp khẩn cấp:

• Nhập khoa hồi sức tích cực (ICU): Để theo dõi huyết áp và các dấu hiệu thần kinh.
• Đặt ống thở: Trong trường hợp bệnh nhân có dấu hiệu suy hô hấp hoặc hôn mê.
• Phẫu thuật: Nếu có biến chứng xuất huyết não nghiêm trọng.

Khám phá chương trình điều trị cao huyết áp

• Kiểm soát huyết áp hiệu quả, giảm nguy cơ biến chứng tim mạch, đột quỵ và suy thận
• Điều trị và theo dõi liên tục trong 48 tuần (12 tháng)
• Phù hợp cho người cao tuổi có nguy cơ mắc biến chứng tim mạch và đột quỵ

TÌM HIỂU THÊM

200+

Cơ sở y tế đối tác

2400+

Bác sĩ tin tưởng

Cách phòng ngừa bệnh

Phòng ngừa bệnh não tăng huyết áp chủ yếu là kiểm soát huyết áp và duy trì lối sống lành mạnh:

• Kiểm tra huyết áp thường xuyên: Đặc biệt nếu bạn có tiền sử tăng huyết áp.
• Tuân thủ điều trị: Uống thuốc hạ huyết áp đúng theo chỉ định của bác sĩ.
• Chế độ ăn uống lành mạnh:
  • Giảm muối (dưới 5g mỗi ngày).
  • Ăn nhiều rau xanh, trái cây, và ngũ cốc nguyên hạt.
  • Hạn chế chất béo bão hòa và đồ ăn nhanh.
• Tập thể dục đều đặn: Ít nhất 30 phút mỗi ngày, 5 ngày/tuần.
• Hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá: Đây là những yếu tố làm tăng nguy cơ tăng huyết áp.
• Kiểm soát căng thẳng: Ngủ đủ giấc, thiền, hoặc tập yoga để giảm áp lực tinh thần.
• Giám sát sức khỏe trong thai kỳ: Đặc biệt với phụ nữ có nguy cơ tiền sản giật.

Lời kết

Bệnh não tăng huyết áp là một biến chứng nguy hiểm, nhưng nếu phát hiện sớm và điều trị kịp thời, người bệnh hoàn toàn có thể phục hồi. Đặc biệt, việc kiểm soát huyết áp và duy trì lối sống lành mạnh là chìa khóa quan trọng để phòng ngừa căn bệnh này.

Xem thêm: Bệnh võng mạc tăng huyết áp