Ngứa bàn chân: Nguyên nhân, triệu chứng, khi nào cần thăm khám?

Nguyên nhân tê ngứa bàn chân

Ngứa bàn chân là cảm giác khó chịu, khiến bạn có thôi thúc gãi ở vùng da lòng hoặc mu bàn chân. Tình trạng này có thể xuất hiện thoáng qua hoặc kéo dài, từ nhẹ đến nặng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và khả năng vận động. Có nhiều nguyên nhân ngứa phức tạp khác nhau khiến bàn chân bị ngứa liên quan đến da, thần kinh, nội tiết và các bệnh lý toàn thân.

Lưu ý đặc biệt ở trẻ em: Nếu trẻ bị sốt kèm ngứa (hoặc đau) ở lòng bàn chân, lòng bàn tay, và xuất hiện các nốt mụn nước (có thể ở miệng, mông, gối), đây là triệu chứng kinh điển của Bệnh Tay Chân Miệng. Cần đưa trẻ đi khám ngay lập tức.

Thay đổi nội tiết tố

Sự biến đổi nội tiết tố, đặc biệt ở phụ nữ trong giai đoạn mang thai, tiền mãn kinh, hoặc dậy thì, có thể gây kích thích da và dẫn đến cảm giác ngứa bàn chân. Thay đổi hormone (như trong thời kỳ mãn kinh) có thể gây khô da và ngứa toàn thân.

Lưu ý đặc biệt: Ở phụ nữ mang thai (đặc biệt là 3 tháng cuối), nếu xuất hiện ngứa dữ dội ở lòng bàn chân và lòng bàn tay (nhất là về đêm, không nổi mẩn), đây có thể là dấu hiệu của Ứ mật nội gan thai kỳ. Đây là một bệnh lý gan cần được thăm khám và xét nghiệm máu (kiểm tra acid mật) ngay lập tức.

Phản ứng dị ứng

Ngứa có thể do Viêm da tiếp xúc dị ứng, xảy ra khi da bàn chân phản ứng với các dị nguyên. Các tác nhân phổ biến nhất bao gồm:

• Hóa chất trong sản xuất giày (keo dán, cao su, thuốc nhuộm da).
• Thuốc nhuộm vải hoặc chất liệu trong vớ (tất).
• Kim loại (ví dụ: niken trong khóa giày).
• Thành phần trong kem dưỡng da, xà phòng hoặc bột giặt.

Bệnh da liễu

Một số bệnh da liễu phổ biến gây ngứa bàn chân bao gồm viêm da cơ địa, bệnh vẩy nến, nấm da chân (bệnh bàn chân lực sĩ), da khô, côn trùng cắn, ghẻ, hoặc tổn thương da do cạo lông. Những bệnh lý này thường có các biểu hiện kèm theo như đỏ da, bong tróc, nứt nẻ hoặc mụn nước.

• Nấm da chân (Athlete’s Foot): Thường gây ngứa, bong tróc, nứt nẻ (đặc biệt là ở kẽ ngón chân). Một thể của nấm (thể mụn nước) có thể gây ra các mụn nước nhỏ hoặc chấm đỏ ngứa ở lòng bàn chân.
• Viêm da cơ địa (Chàm): Gây ra các mảng da khô, đỏ, ngứa.
• Bệnh ghẻ: Gây ngứa dữ dội (đặc biệt về đêm), các nốt mụn nước và đường hầm ghẻ thường xuất hiện ở kẽ ngón tay, cổ tay, nhưng cũng có thể ở bàn chân.
• Viêm da tiếp xúc: Như đã nêu ở trên.

Xem thêm: Ngứa toàn thân càng gãi càng ngứa

Suy giảm chức năng của gan, thận

Rối loạn chức năng gan (ví dụ ứ mật, suy gan) và thận (suy thận) khiến các độc tố tích tụ trong cơ thể, kích thích các dây thần kinh cảm giác và da, gây ngứa toàn thân, trong đó có bàn chân.

Bệnh tiểu đường

Bệnh tiểu đường là nguyên nhân quan trọng gây tổn thương thần kinh ngoại biên, làm mất cảm giác, tê, ngứa ran ở bàn chân. Tình trạng này gọi là bệnh thần kinh đái tháo đường, nếu không kiểm soát tốt đường huyết sẽ làm tổn thương nặng thêm và nguy cơ loét chân, nhiễm trùng.

Tác dụng phụ của thuốc

Một số thuốc như opioid, thuốc ức chế men chuyển, statin, thuốc điều trị ung thư hoặc thuốc chống viêm không steroid có thể gây ngứa như một tác dụng phụ thuốc do phản ứng trên da hoặc thần kinh.

Nguyên nhân khác

Một số nguyên nhân khác gây tê ngứa bàn chân bao gồm chèn ép dây thần kinh (bệnh lý cột sống, chèn ép dây thần kinh ngoại biên, hội chứng ống cổ chân), thiếu vitamin B (B12), bệnh tự miễn, nhiễm trùng thần kinh do virus (ví dụ zona), rối loạn tuần hoàn máu, hoặc nghiện rượu.

Xem thêm: Cách trị ngứa toàn thân tại nhà

Triệu chứng đi kèm bàn chân bị ngứa cần lưu ý

Ngứa bàn chân có thể xảy ra bất cứ lúc nào trong ngày, trong đó ngứa bàn chân về đêm rất phổ biến. Nguyên nhân do da khô tăng, tuần hoàn máu thay đổi, và nhịp sinh học làm giảm hormone chống viêm, tăng kích thích thần kinh gây ngứa nhiều hơn lúc nghỉ ngơi.

Bên cạnh việc ngứa bàn chân, bạn còn có thể xuất hiện một số triệu chứng kèm theo gồm:

• Da đỏ, viêm da hoặc nổi mẩn đỏ.
• Lòng bàn chân bị ngứa từng cơn hoặc liên tục.
• Lòng bàn chân bị ngứa nổi hột nhỏ hoặc chấm đỏ gây ngứa.
• Da khô, bong tróc hoặc nứt nẻ khiến ngứa tăng lên.
• Có thể xuất hiện mụn nước nhỏ quanh lòng bàn chân.
• Cảm giác nóng rát, ngứa đôi khi kèm theo đau hoặc tê bì.
• Ngứa lòng bàn chân vào ban đêm gây khó chịu và có thể khiến mất ngủ.

Ngứa bàn chân có nguy hiểm không và khi nào cần thăm khám?

Ngứa bàn chân là một triệu chứng phổ biến và thường không nguy hiểm nếu do nguyên nhân đơn giản như da khô, tiếp xúc dị ứng hoặc nấm da chân nhẹ. Trong những trường hợp này, bạn có thể kiểm soát ngứa bằng chăm sóc da tại nhà và các sản phẩm điều trị cơ bản.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, ngứa bàn chân có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý nghiêm trọng cần được khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời để tránh biến chứng.

Khi triệu chứng ngứa bàn chân diễn tiến như bên dưới, bạn nên thăm khám bác sĩ ngay để điều trị ngứa:

• Ngứa kéo dài trên 2 tuần không đỡ hoặc nặng lên.
• Ngứa kèm các biểu hiện tổn thương da như nổi mụn bọc, nứt nẻ, lở loét.
• Ngứa bàn chân kèm tê bì, đau, yếu hoặc thay đổi màu da.
• Có các dấu hiệu toàn thân như sốt, mệt mỏi, vàng da, phù chân.
• Ngứa ảnh hưởng giấc ngủ, cuộc sống và không đáp ứng liệu pháp điều trị tại nhà.

Các xét nghiệm cần thiết để chẩn đoán nguyên nhân ngứa bàn chân

Khi ngứa bàn chân không rõ nguyên nhân tại chỗ (như nấm), hoặc có các dấu hiệu toàn thân, bác sĩ sẽ chỉ định các xét nghiệm máu để tìm bệnh lý nền. Các xét nghiệm quan trọng tại DIAG bao gồm:

• Xét nghiệm chức năng Gan (AST, ALT, GGT, Bilirubin): Rất quan trọng để tầm soát các bệnh lý gan, đặc biệt là tình trạng ứ mật.
• Xét nghiệm chức năng Thận (Ure, Creatinine): Phát hiện suy thận, nguyên nhân gây tích tụ độc tố urê trong máu gây ngứa.
• Xét nghiệm Đường huyết (Glucose, HbA1c): Chẩn đoán bệnh tiểu đường, nguyên nhân hàng đầu gây bệnh thần kinh ngoại biên (tê, ngứa chân).
• Xét nghiệm Vitamin B12: Kiểm tra thiếu hụt B12, một nguyên nhân có thể điều trị được của bệnh lý thần kinh.