Dị ứng nổi mề đay là một trong những phản ứng dị ứng phổ biến của da, thường do các nguyên nhân khác nhau gây nên. Một số triệu chứng đi kèm theo nổi mề đay như phù nề vùng quanh mắt, môi, niêm mạc, phát ban và ngứa. DIAG sẽ giải thích cụ thể các nguyên nhân dị ứng nổi mề đay và cách xử lý trong bài viết dưới đây!

Bệnh dị ứng nổi mề đay là gì?

Dị ứng nổi mề đay xảy ra khi mao mạch dưới da bị kích thích quá mức, dẫn đến tình trạng phù cấp tính hoặc mãn tính ở lớp trung bì. Triệu chứng đặc trưng gồm các nốt sẩn phù trắng hoặc đỏ, ngứa ngáy. Các nốt này có đặc điểm quan trọng là tự biến mất hoàn toàn (không để lại dấu vết) trong vòng 24 giờ, trong khi các nốt mới có thể tiếp tục xuất hiện ở vị trí khác. Mề đay có thể xuất hiện dưới dạng cấp tính (dưới 6 tuần) hoặc mãn tính (trên 6 tuần).

Dị ứng nổi mề đay nổi bật với các nốt sần phù trắng hoặc đỏ, ngứa ngáy trên da.
Dị ứng nổi mề đay nổi bật với các nốt sần phù trắng hoặc đỏ, ngứa ngáy trên da.

Để phân biệt nổi mề đay toàn thân với các triệu chứng bệnh da liễu khác như phát ban do virus, eczema hoặc viêm da tiếp xúc là tính chất tổn thương da và thời gian tồn tại. Mề đay thường có nốt sẩn phù biến mất nhanh, ngứa nhiều, không có các dấu hiệu viêm mãn tính như chảy dịch hay đóng vảy, trong khi các bệnh da khác thường tổn thương kéo dài, kèm viêm hoặc bội nhiễm.

Xét nghiệm liên quan
Gói xét nghiệm Dị ứng

Nguyên nhân nổi mề đay dị ứng

Những nguyên nhân phổ biến nhất gây nổi mề đay bao gồm:

  • Dị ứng thức ăn: Hải sản, đậu phộng, các thực phẩm chứa chất bảo quản hoặc phụ gia như phẩm màu, chất ổn định dễ kích thích phản ứng.
  • Dị ứng thuốc: Thuốc kháng sinh, aspirin, các thuốc giảm đau nhóm NSAIDs, thuốc trị huyết áp như ức chế men chuyển angiotensin (ACE inhibitors) có thể là nguyên nhân kích hoạt mề đay cấp hoặc mãn tính.
  • Côn trùng và tiếp xúc hóa chất: Côn trùng cắn hoặc chích, các hóa mỹ phẩm, chất tẩy rửa có thể là yếu tố kích thích da dẫn đến phản ứng mề đay.
  • Yếu tố môi trường và vật lý: Phấn hoa, thay đổi thời tiết, ánh sáng mặt trời, nhiệt độ nóng hoặc lạnh, áp lực, ma sát và thậm chí stress đều có thể thúc đẩy phản ứng mề đay.
  • Bệnh lý nền và tự miễn: Một số bệnh lý như viêm tuyến giáp tự miễn, viêm mạch, hoặc các bệnh miễn dịch như lupus hệ thống cũng là nguyên nhân gây mề đay mãn tính.
  • Mày đay Cholinergic: Dạng mề đay thể vật lý phổ biến, khởi phát do nóng bức, vận động, tiết mồ hôi, stress hoặc thực phẩm cay nóng.
  • Yếu tố nguy cơ: Nữ giới có nguy cơ cao hơn, đặc biệt đối với mề đay mạn tính tự phát (CSU), do có mối liên hệ với các yếu tố nội tiết và tỷ lệ mắc bệnh tự miễn (như viêm tuyến giáp) cao hơn ở nữ giới.

Hầu hết các nguyên nhân trên làm tăng nồng độ histamine trong máu, gây phù mao mạch và phản ứng viêm cấp trên da. Trong nhiều trường hợp, nguyên nhân mề đay mãn tính rất khó xác định rõ.

Xem thêm: Thuốc dị ứng mề đay

Dị ứng thực phẩm như hải sản là một trong những nguyên nhân gây dị ứng mề đay.
Dị ứng thực phẩm như hải sản là một trong những nguyên nhân gây dị ứng mề đay.

Dị ứng mề đay có nguy hiểm không?

Trong đa số trường hợp, da nổi mề đay là phản ứng dị ứng lành tính và có thể tự khỏi sau vài giờ đến vài ngày nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, đây cũng có thể là dấu hiệu của sốc phản vệ, đe dọa tính mạng nếu không được can thiệp kịp thời.

Các dấu hiệu cần cảnh giác cần được thăm khám bác sĩ ngay lập tức bao gồm:

  • Khó thở, thắt cổ họng.
  • Sưng mặt, môi, mi mắt.
  • Phù mạch sâu và nhanh lan rộng.
  • Chóng mặt nghiêm trọng, cảm giác muốn ngất xỉu, hoặc tụt huyết áp (dấu hiệu của sốc phản vệ).

Ngoài ra, nếu bạn nhận thấy một nốt mề đay cụ thể nào đó tồn tại ở đúng một vị trí quá 24-48 giờ, gây đau nhiều hơn ngứa, hoặc để lại vết bầm khi lặn đi, bạn cần đi khám ngay vì đây có thể là dấu hiệu của viêm mạch mề đay, một tình trạng cần chẩn đoán khác.

Xem thêm: Trẻ bị dị ứng nổi mề đay

Cách xử lý và phòng ngừa dị ứng mẩn ngứa nổi mề đay

Để giúp giảm triệu chứng mề đay và chăm sóc da tại nhà, bạn có thể áp dụng các biện pháp sau:

  • Cách ly với dị nguyên: Ngay khi biết nguyên nhân bị mề đay, bạn nên tránh tiếp xúc để ngăn ngừa phát ban, nổi mẩn đỏ.
  • Sử dụng khăn mát: Dùng khăn sạch nhúng nước mát (không phải nước đá lạnh) đắp lên vùng da bị mề đay có thể giúp làm dịu cơn ngứa. Lưu ý quan trọng: Tuyệt đối không chườm đá lạnh nếu nghi ngờ mề đay xuất hiện khi tiếp xúc với thời tiết hoặc nước lạnh (mề đay do lạnh), vì điều này sẽ làm tình trạng nặng thêm.
  • Sử dụng dung dịch bôi ngoài da chứa Calamine hoặc Menthol (bạc hà) có thể giúp làm mát và giảm ngứa tạm thời hiệu quả mà không cần dùng thuốc.
  • Giữ vệ sinh sạch sẽ, tránh gãi mạnh: Vệ sinh vùng tổn thương nhẹ nhàng, tránh gãi để ngăn ngừa tổn thương và nhiễm trùng da.
  • Mặc quần áo rộng, chất liệu nhẹ nhàng: Ưu tiên quần áo làm từ chất liệu cotton mềm mại, thoáng khí và rộng rãi để giảm thiểu ma sát và kích ứng lên da.
  • Tránh các thực phẩm và đồ uống kích thích: Hạn chế thuốc lá, rượu bia, cà phê, thức ăn cay nóng để giảm nguy cơ tái phát.

Xem thêm