Làn da của người bệnh viêm da cơ địa có đặc điểm là khô ngứa, dễ mất nước, dễ kích ứng và nhiễm trùng do hàng rào bảo vệ da suy yếu. Các bác sĩ da liễu khuyến cáo cách trị viêm da cơ địa tại nhà nên tập trung vào giảm ngứa, đau rát và hạn chế nguy cơ bùng phát trở lại.

Cách điều trị viêm da cơ địa an toàn

Các bác sĩ da liễu đã đúc kết những kinh nghiệm chữa viêm da cơ địa đơn giản và hiệu quả, hỗ trợ kiểm soát khi bệnh ở mức độ nhẹ, nhờ đó hạn chế sử dụng thuốc điều trị chưa cần thiết và tránh các biến chứng do chữa trị bằng mẹo dân gian không phù hợp.

1. Dưỡng ẩm da đều đặn

Dưỡng ẩm không chỉ đơn thuần là làm mềm da, mà là cách trị viêm da cơ địa đơn giản giúp phục hồi lớp lipid bảo vệ tự nhiên của da. Việc này sẽ giảm mất nước qua da và ngăn chặn các chất gây viêm xâm nhập gây hại đến da.

Dưỡng ẩm da đúng cách sẽ làm giảm đáng kể tần suất bùng phát, tái phát và giảm mức độ ngứa da. Thậm chí những trường hợp nhẹ chỉ cần chăm sóc da và dưỡng ẩm đúng cũng đủ để kiểm soát bệnh mà chưa cần đến thuốc điều trị chuyên sâu.

Hướng dẫn dưỡng ẩm da đúng chuẩn y khoa:

  • Ưu tiên thuốc mỡ và kem dưỡng không mùi, không cồn, có chứa ceramide, petrolatum hoặc glycerin.
  • Thoa kem/thuốc mỡ ít nhất 2 – 3 lần mỗi ngày, và bắt buộc sau mỗi lần tắm khoảng 3 phút – đây là kỹ thuật “Soak and Seal” (Tắm và Khóa ẩm) then chốt trong kiểm soát bệnh, được khuyến cáo bởi Hiệp hội Viêm da Cơ địa Quốc gia (NEA).
  • Thoa với lượng vừa đủ, đều lên bề mặt da bị tổn thương theo chiều mọc lông, không chà xát mạnh.
  • Nên thoa sang bề mặt da cạnh vùng da bị tổn thương để bảo tăng hiệu quả bảo vệ da.
Thoa kem dưỡng ẩm đều đặn là cách trị viêm da cơ địa tại nhà được nhiều chuyên gia da liễu khuyến khích thực hiện.
Thoa kem dưỡng ẩm đều đặn là cách trị viêm da cơ địa tại nhà được nhiều chuyên gia da liễu khuyến khích thực hiện.

2. Tắm và vệ sinh cơ thể đúng cách

Tắm là cách điều trị viêm da cơ địa được khuyến nghị bởi mọi bác sĩ da liễu, giúp làm sạch da khỏi vi khuẩn, bụi bẩn, chất gây dị ứng, đồng thời làm mềm da và cấp nước cho da lâu dài. Mục đích là nhằm hạn chế viêm, giảm ngứa và hỗ trợ hiệu quả cho bước dưỡng ẩm da.

Khi tiết trời khô hanh hoặc nóng ẩm thất thường thì tắm là biện pháp hiệu quả để giảm bùng phát viêm da cơ địa. Tuy nhiên, nếu tắm sai cách với nước quá nóng hoặc xà phòng mạnh sẽ khiến làn da yếu thêm tổn thương và làm tăng nguy cơ viêm nhiễm.

Cách tắm đúng theo hướng dẫn từ Viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD):

  • Tắm 1 lần/ngày, mỗi lần tắm chỉ nên kéo dài từ 5 – 10 phút.
  • Tắm dưới nước có nhiệt độ ấm nhẹ khoảng 37°C.
  • Dùng sữa tắm không tạo bọt, không mùi, không chứa xà phòng.
  • Không kỳ cọ mạnh, không dùng bông tắm thô ráp.
  • Ưu tiên rửa nhẹ nhàng bằng tay hoặc khăn mềm.
  • Dùng khăn mềm thấm khô nhẹ nhàng sau khi tắm, không chà xát vùng da bị tổn thương.
  • Luôn thoa kem dưỡng ẩm trong vòng 3 phút sau tắm.

Xem thêm: Viêm da dị ứng

Dù là người lớn hay trẻ nhỏ, chỉ nên tắm 1 lần/ngày khi bị viêm da cơ địa để tránh bị kích ứng da.
Dù là người lớn hay trẻ nhỏ, chỉ nên tắm 1 lần/ngày khi bị viêm da cơ địa để tránh bị kích ứng da.

3. Tránh các yếu tố gây kích ứng da

Làn da của người bệnh viêm da cơ địa rất nhạy cảm với các yếu tố môi trường. Các loại hóa chất, vải sợi, thực phẩm, căng thẳng hay yếu tố thời tiết đều có thể kích hoạt hệ miễn dịch và phá vỡ hàng rào bảo vệ da vốn đã rất yếu, từ đó kích thích phản ứng viêm và gây ngứa dữ dội.

Khi loại bỏ đúng yếu tố kích ứng, tần suất bùng phát sẽ giảm đáng kể. Đây là giải pháp điều trị viêm da cơ địa tại nhà vừa mang tính dự phòng vừa hỗ trợ duy trì làn da ổn định, hữu ích với mọi trường hợp viêm da cơ địa mà không phải dùng thêm thuốc.

Hướng dẫn tránh yếu tố kích ứng da theo chuẩn y khoa:

  • Tránh sữa tắm, dầu gội chứa cồn, sulfate, hoặc hương liệu tổng hợp.
  • Sử dụng bột giặt không mùi, không chất tạo màu, không dùng nước xả vải có hương liệu.
  • Ưu tiên vải cotton mềm, tránh vải len, vải tổng hợp, đồ bó sát.
  • Giặt quần áo mới trước khi mặc bằng nước ấm.
  • Tránh nhiệt độ quá nóng hoặc quá lạnh, độ ẩm thấp, dùng máy tạo ẩm (nếu cần).
  • Hạn chế tiếp xúc với bụi nhà, lông thú, mạt bụi.
  • Vệ sinh chăn gối hàng tuần ở nhiệt độ ≥ 60°C.
  • Tập các kỹ thuật thư giãn như thiền, thở sâu, yoga để tránh bùng phát do stress.
  • Không loại bỏ các thực phẩm khi chưa được chẩn đoán gây viêm da cơ địa, tránh gây thiếu chất dinh dưỡng.
Cần lau dọn nhà cửa định kỳ để tránh tiếp xúc với bụi bẩn, lông thú cưng có thể gây bùng phát viêm da trở lại.
Cần lau dọn nhà cửa định kỳ để tránh tiếp xúc với bụi bẩn, lông thú cưng có thể gây bùng phát viêm da trở lại.

4. Tránh gãi vùng da bị viêm ngứa

Viêm da cơ địa vốn đã gây ngứa nên hành động gãi càng khiến da thêm tổn thương, có thể làm nứt da, chảy máu, ngứa dữ dội và tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. Tình trạng này dẫn đến một vòng luẩn quẩn “ngứa – gãi – viêm – nhiễm” khiến bệnh càng trầm trọng hơn.

Tránh gãi không chỉ giảm tổn thương da mà còn giảm nguy cơ bùng phát và hạn chế tối đa dùng corticoid. Cách này còn giúp da không bị sẹo mà vẫn đảm bảo da luôn săn chắc, khỏe mạnh và giữ được độ ẩm cần thiết.

Hướng dẫn kiểm soát và tránh gãi đúng cách (hữu ích khi cơn ngứa bùng phát dữ dội):

  • Giảm ngứa bằng cách thoa kem dưỡng ẩm, chườm lạnh khoảng 10 – 15 phút bằng khăn sạch thấm nước mát.
  • Giữ móng tay ngắn và sạch để tránh gãi trong lúc ngủ.
  • Đeo găng tay cotton khi ngủ, đặc biệt là trẻ nhỏ.
  • Không dùng thuốc kháng histamine để giảm ngứa khi chưa có chỉ định sử dụng của bác sĩ chuyên khoa.
Luôn cắt móng tay ngắn để tránh gãi ngứa vô thức trong khi ngủ.
Luôn cắt móng tay ngắn để tránh gãi ngứa vô thức trong khi ngủ.

Lưu ý khi tự điều trị viêm da cơ địa tại nhà

  • Duy trì dưỡng ẩm liên tục ngay cả khi da đã ổn định: Việc này giúp cấp ẩm cho làn da dễ bị viêm khô để tránh bùng phát và hỗ trợ cải thiện hàng rào bảo vệ tự nhiên của da.
  • Không lạm dụng thuốc bôi corticoid: Mặc dù thuốc rất hiệu quả khi da đang viêm nhưng việc lạm dụng có thể làm mỏng da, rạn da, giãn mạch và tăng nguy cơ nhiễm trùng da nếu dùng không đúng loại hoặc không đúng thời gian chỉ định từ bác sĩ.
  • Xác định các yếu tố có thể làm bệnh nặng thêm: như xà phòng mạnh, nước quá nóng, mồ hôi, khói thuốc, bụi nhà, mạt bụi, sợi len, vải sợi tổng hợp… Không phải ai cũng bị kích thích bởi cùng yếu tố giống nhau.
  • Không kiêng thực phẩm tùy tiện: Chỉ nên loại bỏ thực phẩm khi đã được bác sĩ chuyên khoa đánh giá là có gây dị ứng rõ ràng. Việc tự ý kiêng sữa, trứng, hải sản hoặc nhiều nhóm thực phẩm khác có thể dẫn đến thiếu dinh dưỡng, đặc biệt là ở trẻ nhỏ.
  • Chú ý dấu hiệu nhiễm trùng da: Người bị viêm da cơ địa dễ nhiễm vi khuẩn, virus hoặc nấm. Do đó nên khám bác sĩ da liễu ngay khi có những dấu hiệu mưng mủ, chảy dịch vàng, đóng mày vàng, sốt, da đỏ lan rộng, đau hoặc nóng rát bất thường…

Xem thêm