Các cách phòng ngừa sốc phản vệ chủ động, hiệu quả

Theo CDC, ACAAI và World Allergy Organization (WAO), những người từng bị phản vệ, có tiền sử dị ứng thực phẩm, thuốc hoặc nọc độc côn trùng, đặc biệt khi kèm hen phế quản, là nhóm có nguy cơ cao xảy ra phản vệ nghiêm trọng và cần được hướng dẫn các biện pháp phòng ngừa phù hợp.

Cách phòng tránh sốc phản vệ do thực phẩm

• Khám chuyên khoa dị ứng và thực hiện các xét nghiệm cần thiết để xác định thực phẩm gây dị ứng.
• Đọc kỹ nhãn thành phần trên thực phẩm, đồ uống và thuốc trước khi sử dụng.
• Tránh ăn hoặc tiếp xúc với các thực phẩm đã từng gây dị ứng hoặc các dị nguyên phổ biến như đậu phộng, hải sản, trứng, sữa, đậu nành và các loại hạt.
• Hỏi kỹ về nguyên liệu và quy trình chế biến khi ăn ngoài để hạn chế nguy cơ tiếp xúc với dị nguyên ẩn.
• Luôn mang theo bút tiêm adrenaline tự động (EpiPen) nếu được bác sĩ chỉ định và nắm rõ cách sử dụng trong trường hợp khẩn cấp.
• Thông báo cho người thân, bạn bè, giáo viên hoặc người chăm sóc về tình trạng dị ứng để được hỗ trợ kịp thời khi cần.
• Đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ phản vệ như khó thở, phù môi hoặc họng, chóng mặt, ngất hoặc tụt huyết áp.

Phòng ngừa sốc phản vệ do thuốc

Sốc phản vệ do thuốc là tình trạng nguy hiểm có thể xảy ra nhanh và gây đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Việc chủ động phòng tránh rất quan trọng, đặc biệt với những người có tiền sử dị ứng thuốc hoặc các yếu tố nguy cơ cao:

• Thông báo cho bác sĩ và nhân viên y tế về tiền sử dị ứng thuốc hoặc các phản ứng bất lợi từng gặp trước khi sử dụng thuốc.
  Trao đổi kỹ với bác sĩ để được lựa chọn thuốc phù hợp và hạn chế nguy cơ dị ứng.
  Theo dõi các dấu hiệu bất thường như bồn chồn, sợ hãi, tê lưỡi, ngứa, khó thở hoặc chóng mặt trong quá trình dùng thuốc và báo ngay cho nhân viên y tế nếu xuất hiện.
  Ở lại cơ sở y tế ít nhất 15–30 phút sau khi tiêm hoặc sử dụng thuốc có nguy cơ gây dị ứng để được theo dõi và xử trí kịp thời nếu cần.
  Sử dụng thuốc đúng theo đơn và hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý thay đổi liều lượng hoặc dùng thuốc không rõ nguồn gốc.
  Không tự ý thử lại thuốc nghi ngờ gây dị ứng tại nhà; chỉ thực hiện các xét nghiệm hoặc test dị ứng dưới sự giám sát của nhân viên y tế.
  Luôn mang theo bút tiêm adrenaline tự động nếu được bác sĩ chỉ định và nắm rõ cách sử dụng trong trường hợp khẩn cấp.
  Đeo thẻ hoặc vòng tay cảnh báo dị ứng thuốc để hỗ trợ nhân viên y tế nhận biết nhanh tiền sử dị ứng khi cấp cứu.

Xem thêm: Xử trí sốc phản vệ

Phòng ngừa sốc phản vệ do côn trùng đốt

Sốc phản vệ do côn trùng là một tình trạng nguy hiểm có thể xảy ra khi tiếp xúc với nọc độc từ ong, kiến hoặc các loại côn trùng khác.

• Tránh tiếp xúc với các khu vực có nhiều côn trùng hoặc có tổ ong, tổ kiến, bụi rậm, gò đất và cây cối rậm rạp.
• Mặc quần áo dài tay, quần dài, đi giày và mang vớ khi làm việc hoặc sinh hoạt ngoài trời để giảm nguy cơ bị côn trùng đốt.
• Hạn chế sử dụng nước hoa, mỹ phẩm có mùi thơm đậm hoặc mặc quần áo màu sắc sặc sỡ vì có thể thu hút côn trùng.
• Lắp đặt cửa lưới chống côn trùng cho cửa sổ và cửa ra vào để hạn chế côn trùng bay vào nhà.
• Sử dụng các biện pháp xua đuổi côn trùng phù hợp khi ở trong khu vực có nhiều côn trùng hoặc cây cối rậm rạp.
• Luôn mang theo bút tiêm adrenaline tự động nếu có tiền sử phản vệ do côn trùng đốt và nắm rõ cách sử dụng trong trường hợp khẩn cấp.
• Trao đổi với bác sĩ về việc mang theo thuốc điều trị dị ứng theo chỉ định khi đi đến khu vực có nguy cơ cao.
• Cân nhắc liệu pháp miễn dịch với nọc độc côn trùng (venom immunotherapy) theo chỉ định của bác sĩ để giảm nguy cơ phản ứng dị ứng nghiêm trọng khi bị đốt trong tương lai

Ngoài ra, cần đặc biệt lưu ý hiện tượng ‘phản vệ pha 2’: các triệu chứng có thể tái lại sau vài giờ dù người bệnh đã cảm thấy khỏe. Do đó, sau khi cấp cứu ban đầu thành công, người bệnh bắt buộc phải đến bệnh viện theo dõi ít nhất 24 giờ, không được về nhà ngay.

Các biện pháp phòng ngừa sốc phản vệ khác

Ngoài các biện pháp phòng ngừa đề cập phía trên, mọi người có thể:

• Tham gia các khóa đào tạo về nhận biết dấu hiệu và xử trí sốc phản vệ, đặc biệt với người có nguy cơ cao và người thân chăm sóc.
• Duy trì theo dõi sức khỏe thường xuyên, cập nhật phác đồ phòng ngừa và điều trị với bác sĩ, đặc biệt đối với người có cơ địa nhạy cảm.
• Luôn kiểm tra hạn sử dụng bút tiêm adrenaline và thay mới khi cần thiết để đảm bảo hiệu quả khi dùng.
• Tham khảo và cân nhắc liệu pháp miễn dịch chuyên biệt dưới sự hướng dẫn của bác sĩ trong trường hợp phù hợp.

Xem thêm: Biểu hiện sốc phản vệ khi truyền dịch