Bị dị ứng sưng mặt phải làm sao? Cách giảm sưng tại nhà

Lưu ý: Thông tin y khoa trong bài viết chỉ mang tính tham khảo và không thay thế cho chẩn đoán, tư vấn, điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định áp dụng thông tin y khoa trong bài viết cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá dựa trên nhu cầu và tình trạng sức khỏe cụ thể trước khi thực hiện.

Nguyên nhân gây dị ứng sưng phù mặt – phù mạch dị ứng

Dị ứng sưng phù mặt (phù mạch dị ứng) là tình trạng sưng đột ngột ở vùng da hoặc niêm mạc do cơ thể phản ứng quá mạnh với một chất kích ứng nào đó, chẳng hạn như thực phẩm, mỹ phẩm, phấn hoa hoặc nọc côn trùng. Lúc này, các mạch máu nhỏ dưới da bị “rò rỉ” dịch ra ngoài khiến cho vùng bị dị ứng sưng phồng lên.

Tình trạng sưng (phù mạch) này xảy ra ở lớp da sâu, khác với mề đay (nổi mẩn ngứa) thường chỉ ở bề mặt da. Tuy nhiên, khoảng 50% trường hợp phù mạch có đi kèm với nổi mề đay.

Trên thực tế, phù mạch dị ứng có thể xảy ra trong vài phút đến vài giờ sau khi tiếp xúc với chất gây dị ứng, và biến mất sau 1 – 3 ngày. Hiện tượng này thường xảy ra ở mặt, môi, mí mắt, có thể ở lưỡi hoặc cổ họng, gây khó chịu cho người bệnh trong hầu hết các trường hợp.

Biểu hiện khi bị dị ứng sưng mặt và triệu chứng đi kèm

Phù mạch dị ứng thường biểu hiện rõ qua một phần hoặc toàn bộ vùng mặt sưng phồng trong thời gian ngắn. Vùng sưng mềm, căng và có cảm giác nặng, rát hoặc hơi đau, có thể kèm theo ngứa.

Trong nhiều trường hợp, sưng mặt có thể đi kèm các triệu chứng khác như:

• Nổi mẩn đỏ, mề đay ngứa.
• Sưng môi, sưng mí mắt.
• Nghẹt mũi
• Đỏ mắt.
• Cảm giác nóng ran vùng sưng.
• Khó nói, khó nuốt – nếu lưỡi và cổ họng bị ảnh hưởng.

Bị dị ứng sưng mặt phải làm sao?

Trong trường hợp chưa thuận tiện đến gặp bác sĩ thì có thể áp dụng một số biện pháp sau để giảm sưng và ngứa.

Lưu ý rằng, các biện pháp dưới đây chỉ mang tính tạm thời, áp dụng cho trường hợp rất nhẹ (chỉ sưng ít, không lan rộng, không khó thở). Bạn vẫn cần thăm khám bác sĩ sớm để chữa phù mạch dị ứng và hạn chế biến chứng nguy hiểm.

Cách giảm sưng mặt khi bị dị ứng không dùng thuốc

• Ngừng tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng ngay lập tức.
• Dùng một túi đá hoặc khăn sạch bọc vài viên đá lạnh, chườm nhẹ nhàng lên vùng sưng trong 10 – 15 phút. Không đặt đá lạnh trực tiếp lên da trần để tránh bỏng lạnh.
• Không gãi, chà xát hoặc tác động mạnh lên vùng sưng.
• Uống đủ nước, nghỉ ngơi.
• Nếu nghi ngờ dị ứng do thức ăn, hãy tạm ngưng loại thực phẩm nghi ngờ đó. Ghi lại những thứ bạn đã ăn hoặc tiếp xúc trong 24 giờ gần nhất và cung cấp thông tin đến bác sĩ để chẩn đoán chính xác.

Hướng dẫn sử dụng thuốc không kê đơn

• Áp dụng khi bị sưng mặt nhẹ, không khó thở, không chóng mặt, không sưng lưỡi hoặc cổ họng.
• Chỉ dùng thuốc trong thời gian ngắn.
• Một số loại thuốc có thể sử dụng: thuốc kháng histamine H1 đường uống (ví dụ: loratadine, cetirizine…).
• Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc corticoid, thuốc tiêm hoặc hít epinephrine (adrenalin), thuốc giảm đau chống viêm NSAID (như ibuprofen, aspirin) trong mọi trường hợp khi chưa có sự chỉ định của bác sĩ.

Dị ứng sưng phù mặt có nguy hiểm không?

Dị ứng sưng mặt ngứa ở mức độ nhẹ thường ít nguy hiểm nếu chỉ sưng ở má hoặc mí mắt, đồng thời không có dấu hiệu lan rộng hay khó thở. Người bệnh chỉ thấy sưng tạm thời cùng cảm giác căng tức, sau đó vùng sưng sẽ tự xẹp sau 1 – 3 ngày khi dùng thuốc chống dị ứng hoặc nghỉ ngơi hợp lý.

Tuy nhiên, đặc điểm của phù mạch dị ứng là xuất hiện nhanh và khó dự đoán. Phản ứng nhẹ ban đầu có thể chuyển nặng hơn chỉ trong vài phút nếu cơ thể tiếp xúc lại với cùng một tác nhân dị ứng.

Thậm chí, dị ứng sưng mặt còn trở nên nguy hiểm khi sưng lan đến lưỡi, cổ họng hoặc thanh quản. Lúc này đường thở bị hẹp lại gây khó thở, khàn tiếng hoặc không thể nói được. Đây là dấu hiệu cảnh báo của sốc phản vệ, có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử lý kịp thời.

Người bệnh cần được đưa đi cấp cứu ngay nếu có bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:

• Sưng lan nhanh đến lưỡi, cổ họng.
• Bắt đầu cảm thấy khó nuốt, thay đổi giọng nói.
• Khó thở, khàn tiếng, nghẹt cổ, chóng mặt, choáng váng.
• Tim đập nhanh, tụt huyết áp, nổi mẩn toàn thân.
• Sưng tái phát nhiều lần mà không rõ nguyên nhân.

Phù mạch dị ứng có thể nguy hiểm “gián tiếp” nếu người bệnh chủ quan mà tự ý dùng thuốc không đúng cách, đặc biệt là thuốc corticoid. Nguyên nhân là do những loại thuốc này có thể gây tăng huyết áp, giữ nước hoặc rối loạn miễn dịch nếu dùng lâu dài mà không có hướng dẫn của bác sĩ.

Hơn nữa, không phải trường hợp sưng phù mặt nào cũng do dị ứng, mà có thể do di truyền hoặc do sử dụng một số loại thuốc (như thuốc ức chế men chuyển ACE trong điều trị huyết áp, thuốc giảm đau chống viêm NSAID). Do đó các loại thuốc chống dị ứng thông thường không có tác dụng, dẫn đến biến chứng nguy hiểm do sử dụng sai hoặc không được xử lý kịp thời.